2.4.4.1 Einrichtung

Documentgegevens:

mr. J.C.T.F. Lokin, datum 01-03-2022

Datum: 01-03-2022
Auteur: mr. J.C.T.F. Lokin
JCDI: JCDI:ADS644871:1
Vakgebied(en): Goederenrecht / Algemeen
Goederenrecht (V)

Evenals het geval is in §258 BGB, gaan de wetsartikelen van de wegneemrechten in deze groep over “Einrichtungen” die de wegneemgerechtigde mag wegnemen. Het begrip “Einrichtung” is breder dan het begrip bestanddeel. Een Einrichtung moet, net als een bestanddeel, (lichamelijk) verbonden zijn met een hoofdzaak, maar onbelangrijk is of ze door deze verbinding een wezenlijk, onwezenlijk of een schijnbestanddeel is.1 Als een zaak na de verbinding een onwezenlijk bestanddeel of een schijnbestanddeel is geworden, dan is de eigendomsverhouding niet door de verbinding veranderd. De verbonden zaken kunnen dan worden opgeëist zonder dat een Wegnahmerecht er aan te pas komt.2 Dit is anders als de afscheiding (een kleine) beschadiging aan de hoofdzaak te weeg brengt.

Een voorbeeld. Een huurder heeft een kluis in het gehuurde huis gebouwd waardoor deze een schijnbestanddeel is geworden van het huis. De verwijdering is slechts mogelijk door het huis te beschadigen. De eigendomsrechten van de huurder en de verhuurder komen hierdoor in conflict. In dit geval biedt het Wegnahmerecht van de huurder uitkomst. Hij mag de kluis eruit halen, mits hij de schade herstelt.3

Een Einrichtung is bestemd om de hoofdzaak in haar economisch gebruik te dienen.4 Ze is ondanks de verbinding met de hoofdzaak nog steeds van deze te onderscheiden als een aanvullend gedeelte dat aan de hoofdzaak ondergeschikt is5, maar niet per se tot haar voltooiing dient.6 Een ingebouwd elektrisch fornuis en een boiler in een woonhuis zijn Einrichtungen.7 Zij voltooien het huis niet: ook zonder het fornuis en de boiler is het gebouw een woonhuis. Scheinbestandteile kunnen eveneens Einrichtungen zijn.8 Andere voorbeelden zijn planten9, een rails en de bielzen van een spoorlijn,10 een ingebouwde motor in een voertuig.11 Opgemerkt zij dat Einrichtungen oorspronkelijk roerende zaken zijn die met een andere zaak, roerend dan wel onroerend, worden verbonden. Een onroerende zaak is niet weg te nemen.12

Toon alle voetnoten

Voetnoten

Voetnoten

Kretzschmar, ZBIBG/1905-1906, p. 6-7. “(…) es sich nicht um einen Bestandteil handelt, durch dessen Hinzufügung die Sache erst hergestellt wird, sondern um einen solchen, der zu der fertigen Sache hinzukommt und daher auch ohne ihre Zerstörung wieder abgetrennt werden kann.”

§903 BGB: “Der Eigentümer einer Sache kann, soweit nicht das Gesetz oder Rechte Dritter entgegenstehen, mit der Sache nach Belieben verfahren und andere von jeder Einwirkung ausschließen. Der Eigentümer eines Tieres hat bei der Ausübung seiner Befugnisse die besonderen Vorschriften zum Schutz der Tiere zu beachten.”

Wittig (2011), p. 132. Het voorbeeld van de huurder en de kluis is daar te vinden.

BGH, 9 februari 1966 – VIII ZR 19/64LG: “Eine Einrichtung im Sinne dieser Bestimmung ist die körperliche Verbindung einer beweglichen Sache mit einer anderen Sache für deren wirtschaftlichen Zweck.”; Rieländer (2014), p. 491; MüKoBGB/Krüger BGB §258 Rn. 3.

Baur/Stürner (2009), p. 715.

Spyridakis (1966), p. 127.

BGH 31 oktober 1961 – V2 ZR 285/62 (40, 275).

Rieländer (2014), p. 491.

OLG Düsseldorf, 3 april 1998 – 22 U 161–97; NJW-RR 1999, 160: “Einrichtungen sind alle Sachen, die mit einer anderen verbunden sind, um deren wirtschaftlichem Zweck zu dienen, also auch Pflanzen in einem Garten.” Zie ook: MüKoBGB/Krüger BGB §258, Rn. 3.

10.

BGH, 9 februari 1966 – VIII ZR 19/64LG.

11.

MüKoBGB/Krüger BGB §258, Rn 3. Zie uitgebreid over het begrip Einrichtung: Wittig (2011), p. 83 e.v.

12.

Wittig (2011), p. 86-87.