4.2 Ruimte voor een Nederlandse equivalent van de EIRL

De Franse rechtsfiguur van de entrepreneur individuel à responsabilité limitée (EIRL) is in 2011 ingevoerd. Zij kan worden omschreven als een eenmanszaak met beperkte aansprakelijkheid, behalve dat de term EIRL ziet op de ondernemer, niet op diens onderneming. Een EIRL is een persoon die handelt in een specifieke hoedanigheid. Te spreken van een koopman met beperkte aansprakelijkheid zou preciezer zijn, met dien verstande dat de EIRL alle soorten ondernemingsactiviteiten kan uitoefenen, waaronder het vrije beroep. Een ondernemer kan EIRL worden door inschrijving in het daartoe bestemde openbare register.

Het EIRL-regime combineert de voordelen van beperkte aansprakelijkheid met maximale flexibiliteit, een minimum aan administratieve lasten en een optie voor onderwerping aan inkomstenbelasting dan wel vennootschapsbelasting. De EIRL is geen rechtspersoon. De goederen die een EIRL in zijn onderneming inbrengt of als zodanig verwerft vormen een afgescheiden vermogen (het EIRL- vermogen). EIRL-schuldeisers hebben in beginsel uitsluitend verhaal op goederen die tot het EIRL-vermogen behoren. De privé-schuldeisers van de EIRL moeten als verhaalsobject genoegen nemen met het overige (privé-)vermogen van de EIRL. Het EIRL-vermogen kan onder algemene titel worden overgedragen aan een opvolger of aan een vennootschap waarin de ondernemer gaat deelnemen. Een aantal schrijvers heeft de mogelijkheid van een personenvennootschap met één vennoot onderzocht. De EIRL heeft bepaalde eigenschappen van een dergelijke rechtsfiguur.

Dit Franse voorbeeld heeft de auteur van dit proefschrift geïnspireerd tot een voorstel voor een soortgelijke innovatie in Nederland. De auteur spreekt van de zelfstandige met beperkte aansprakelijkheid (ZBA). Evenals bij de EIRL gaat het bij de ZBA om een hoedanigheid waarin de ondernemer handelt, niet om een afzonderlijk rechtssubject. De hoedanigheid van ZBA kan volgens het voorstel worden verkregen door inschrijving als zodanig in het handelsregister. Het ZBA-vermogen vormt een afgescheiden vermogen. De privéschuldeisers van de ZBA hebben geen verhaal op het ZBA-vermogen. Ook wordt voorgesteld dat de ZBA de mogelijkheid krijgt om het ZBA-vermogen onder algemene titel over te dragen aan een vennootschap waarin hij gaat deelnemeln, of aan een opvolger, via een op juridische afsplitsing gelijkende procedure.