1.1 Introductie

1. “Bankroet van bedrijven vaak onnodig”, kopte het Financieele Dagblad (‘FD’) op maandag 12 november 2012. Uit het artikel blijkt de onvrede die gevoeld werd onder rechters, advocaten, curatoren, banken, academici en belangenvereniging MKB-Nederland over de beperkte mogelijkheden om een schuldeiser te dwingen mee te werken aan een redelijk saneringsplan teneinde een faillissement te voorkomen.1

Enkele dagen na het verschijnen van het artikel in het FD kondigde de toenmalige minister van Veiligheid en Justitie het wetgevingsprogramma ‘herijking faillissementsrecht’ aan.2 Een van de speerpunten betrof het ‘reorganiserend vermogen van bedrijven’. Niet lang na deze aankondiging werd duidelijk dat ook de Europese wetgever wetgevingsinitiatieven zou gaan ontwikkelen om de herstructurering van levensvatbare ondernemingen te faciliteren.3 De in juni 2019 aangenomen Richtlijn betreffende herstructurering en insolventie (‘Herstructureringsrichtlijn’) verplicht lidstaten onder meer om ‘preventieve herstructureringsstelsels’ te hebben als onderdeel van het nationale insolventierecht.4

Op 5 juli 2019 werd de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (‘WHOA’) bij de Tweede Kamer ingediend.5 Het wetsvoorstel sluit aan bij de Europeesrechtelijke regels inzake preventieve herstructureringsstelsels.6 Indien dit wetsvoorstel het Staatsblad haalt, wordt het Nederlandse recht verrijkt met een nieuw fenomeen: het dwangakkoord buiten surseance en faillissement, ofwel het pre-insolventieakkoord. Met dit type akkoord kunnen schuldeisers en aandeelhouders onder bepaalde voorwaarden gebonden worden aan een herstructureringsplan, zonder dat daartoe surseance of het faillissement hoeft te worden aangevraagd. Het betreft een tot nu toe ontbrekende schakel in het scala aan akkoordmogelijkheden naar Nederlands recht. Dit onderzoek richt zich op dit nieuwe fenomeen in de Faillissementswet.