6.5 Publiek compensatiesysteem

Zoals reeds aan bod is gekomen, heeft de wet relative aux droits des malades et à la qualité du système de santé in 2002 een wettelijk compensatiesysteem in de CSP geïntroduceerd.1 Indien een patiënt op grond van de in de vorige paragrafen beschreven regels geen vordering kan instellen jegens de hulpverlener omdat de schade is ontstaan door het (niet-verwijtbare) gebruik van een gebrekkige medische zaak in een privékliniek, of jegens de producent vanwege verjaring, faillissement of bijvoorbeeld een ontwikkelingsrisicoverweer, dan kan de patiënt mogelijk een beroep doen op dit systeem.2

De reden voor de introductie van een wettelijk compensatiesysteem was het garanderen van compensatie voor de meest ernstige gevolgen van medische ongevallen en het wegnemen van de noodzaak voor de rechter om risicoaansprakelijkheden op te leggen.3 Met het wegnemen van deze noodzaak beoogde de wetgever onder meer de medewerking van de medische verzekeringsbranche te bevorderen en de angst van de medische beroepsgroep voor excessieve claims te verminderen.4

De nieuwe regels uit de wet relative aux droits des maladies et à la qualité du système de santé in combinatie met de daarin opgenomen verzekeringsplicht leidde in eerste instantie tot onvrede in de verzekeringsbranche.5 Enkele verzekeraars verlieten zelf de Franse verzekeringsmarkt en anderen weigerden de dekking van ongeveer de helft van de private klinieken en enkele publieke ziekenhuizen te vernieuwen.6 Naar aanleiding hiervan werd twee dagen voordat de dekking van veel medische instellingen zou vervallen aanvullende wetgeving uitgevaardigd waarin de vergoedingsplicht ten aanzien van enkele aansprakelijkheden verschoof naar het door het compensatiesysteem opgezette publieke fonds.7

Het compensatiesysteem is aldus gekoppeld aan een publiek fonds waaruit schade wordt vergoed voor ziekenhuisinfecties,8 iatrogene ziektes,9 en medische ongevallen als deze ernstige consequenties (ten minste 25% capaciteitsverlies) voor de gezondheid van een patiënt tot gevolg hebben (zie artikel 1142-1-1 CSP).10 De vergoeding van ernstige schade die het gevolg is van de verwezenlijking van medische risico’s wordt gerechtvaardigd door een idee van nationale solidariteit.11 Het systeem gaat uit van volledige compensatie en het fond werkt derhalve niet met forfaitaire bedragen.12

Het systeem bevat een bemiddelingstraject voor patiënten die ten gevolge van een van de voornoemde gevallen ernstige schade hebben geleden.13 Vanuit dit traject kan een claim zowel naar de aansprakelijke persoon, als naar het fonds gekanaliseerd worden. Patiënten wenden zich met hun claim tot een regionale commissie die na een onderzoek tot het oordeel kan komen dat er sprake is van een situatie van aansprakelijkheid op grond van schuld of risico van een bepaalde persoon of instelling, zoals de hulpverlener of een producent.14 De verzekeraar van de volgens de commissie aansprakelijke persoon of instelling dient dan binnen vier maanden een aanbod ter compensatie aan de patiënt te doen.15 Het is vervolgens aan de patiënt om dit aanbod te accepteren of af te wijzen en een procedure te starten bij de civiele of administratieve rechter. Indien de verzekeraar geen aanbod aan de patiënt doet, dan gaat de commissie over tot compensatie van de patiënt, waarna de commissie de schade verhaalt op de aansprakelijke persoon.16 Compensatie uit het fonds komt dus niet in de plaats voor aansprakelijkheid van een derde zoals de hulpverlener of de producent;17 het compensatiesysteem zou niet moeten leiden tot onverantwoordelijkheid in de medische sector.18 Indien de commissie van mening is dat niemand aansprakelijk is voor de schade en er sprake is van een medisch ongeval, dan wordt de schade van de patiënt op advies van de commissie gecompenseerd vanuit het publieke fonds.19

Indien een patiënt op grond van de in de vorige paragrafen beschreven regels derhalve geen vordering kan instellen jegens de hulpverlener omdat de schade is ontstaan door het (niet-verwijtbare) gebruik van een gebrekkige medische zaak in een privékliniek, of jegens de producent vanwege verjaring, faillissement of bijvoorbeeld een ontwikkelingsrisicoverweer, dan kan de patiënt een beroep doen op het publieke fonds.20