Rb. Limburg, 24-07-2019, nr. C/03/248812 / HA ZA 18-191

[eiser] stelt dat zij schade heeft geleden aan haar standplaats/woonwagen in de vorm van verzakking en scheurvorming. Tussen partijen is niet in geschil dat er in de woonwagen overal scheuren zijn (en dat er sprake is van verzakkingen). Partijen verschillen echter van mening over de vraag of de gemeente aansprakelijk is voor de schade die [eiser] als gevolg hiervan stelt te hebben geleden en nog zal lijden en of de gemeente gehouden is tot het treffen van maatregelen om verdere schade te voorkomen. Volgens [eiser] is de gemeente aansprakelijk voor voormelde schade en gehouden tot het nemen van maatregelen.

De gemeente heeft gemotiveerd betwist dat zij onrechtmatig jegens [eiser] heeft gehandeld. Zij heeft zelfs meer gedaan dan waartoe zij uit juridisch oogpunt gehouden was. De gemeente heeft steeds gesteld dat zij zich niet aansprakelijk achtte voor mogelijk door [eiser] geleden schade, maar wel aan [eiser] tegemoet wilde komen en uit zorgvuldigheidsoverwegingen onderzoek wilde laten uitvoeren en bekostigen naar mogelijke oplossingen. Nadat de ambtelijke onderzoeken naar de (on)mogelijkheden waren afgerond heeft het college van burgemeester en wethouders van de gemeente van de bevindingen kennis genomen en besloten geen verdere actie te ondernemen, omdat de gemeente tot de conclusie was gekomen dat zij niet aansprakelijk is voor de (mogelijk) door [eiser] geleden schade. Deze schade is volgens de gemeente het gevolg van de wijze waarop [eiser] zelf op en naast deze haar in eigendom toebehorende standplaats heeft gebouwd. De gestelde schade is bovendien onvoldoende inzichtelijk gemaakt en onvoldoende onderbouwd.

[eiser] stelt – zo begrijpt de rechtbank – primair dat de gemeente jegens haar onrechtmatig heeft gehandeld (art. 6:162 BW) en dat zij als gevolg daarvan schade lijdt. Subsidiair stelt zij dat de gemeente jegens haar heeft toegezegd een oplossing te zullen realiseren. Op [eiser] rust de stelplicht en zo nodig de bewijslast met betrekking tot deze stellingen.

De rechtbank stelt voorop dat [eiser] sinds 13 juli 2007 haar standplaats in eigendom heeft. Daardoor draagt zij sinds dat moment zelf de verantwoordelijkheid voor het (juiste) onderhoud van die standplaats en ook voor het juiste gebruik en de inrichting daarvan, althans voor de belasting van haar standplaats met de (verbouwde en uitgebreide) woonwagen die sinds 1990 eveneens haar eigendom is.

Daarbij geldt dat [eiser] , die deze standplaats sinds 1984 gebruikt, bekend mag worden geacht met de verzakkingen van de standplaats en de daardoor veroorzaakte vervormingen van de woonwagen die in 2003 zijn opgetreden en de oorzaken van die verzakkingen. In de hiervoor in rov 2.5. en 2.6 geciteerde rapporten van Conex is immers geconstateerd dat de (draagkracht van de) standplaats voldoende is voor de beoogde functie als woonwagenstandplaats, maar dat de verzakkingen zijn veroorzaakt door het bouwen van een terras met keermuur op de rand van een (te) steil talud dat nagenoeg geen begroeiing kent en ook nog eens door rattengangen ondergraven is. Voor die illegale aanpassingen van de woonwagen en de standplaats was [eiser] zelf verantwoordelijk. De gemeente heeft [eiser] toen laten weten dat de keermuur en de daarop steunende terrasoverkapping onrechtmatig zijn opgericht en verwijderd moesten worden in verband met een door de plaatsing van de keermuur op de grens van het talud en de verbinding van de draagbalken van de overkapping aan de woonwagen veroorzaakte onveilige situatie, zie rov. 2.7. In april 2004 constateerde de gemeente dat [eiser] zowel de overkapping als het terras had verwijderd of laten verwijderen.

[eiser] betwist nu in de dagvaarding – zonder enige onderbouwing – dat zich in 2003 al soortgelijke verzakkingen zouden hebben voorgedaan als in 2014 op de standplaats zijn ontdekt en dat deze verband hielden met de aanwezigheid van een illegaal geplaatste luifel. Zij betwist ook dat voor 2014 al scheurvorming in haar woonwagen is opgetreden. De rechtbank gaat aan deze ongemotiveerde betwistingen voorbij, zij het dat in 2003 kennelijk geen sprake was van scheurvorming in de woonwagen, maar wel van andere problemen die verband houden met de geconstateerde verzakkingen. Uit de in rov. 2.3. tot en met 2.7. genoemde stukken blijkt immers dat er sprake was van verzakkingen op de standplaats en dat deze het gevolg waren van het (illegaal) door [eiser] (laten) bouwen van een luifel en terras met keermuur op de rand van het talud. Dit wordt bij de verdere beoordeling tot uitgangspunt genomen.

Onrechtmatig handelen van de gemeente?

[eiser] stelt dat de oorzaak van de scheurvorming in de woonwagen en de verzakking “ter plaatse” (de rechtbank begrijpt: haar standplaats) niet gezocht moet worden in de standplaats zelf maar in het daarnaast gelegen talud dat eigendom is van de gemeente. De gemeente dient ter plaatse maatregelen te treffen die ertoe leiden dat de grond ter plaatse stabiel wordt en migratie van het grondpakket ter plaatse wordt tegengegaan, aldus [eiser] .

Zij verwijt de gemeente geen actie te ondernemen en daardoor in strijd te handelen met hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt.

De rechtbank overweegt als volgt. De enkele aanwezigheid van een steil talud op het aan de standplaats van [eiser] grenzende perceel van de gemeente (het kadastrale nummer hebben partijen niet in de gedingstukken vermeld) levert geen onrechtmatigheid op aan de zijde van de gemeente jegens [eiser] . Het talud was duidelijk zichtbaar toen [eiser] haar standplaats betrok en de aanwezigheid daarvan heeft pas aan de verzakkingsproblemen bijgedragen nadat [eiser] een grotere woonwagen heeft laten plaatsen en daaraan vervolgens illegale uitbreidingen en verbouwingen heeft laten uitvoeren. [eiser] had bij het uitvoeren van die werkzaamheden rekening moeten houden met de aanwezigheid van dat talud en de conditie daarvan. In de rapporten wordt immers ook melding gemaakt van gangen die door ongedierte zijn gegraven en aan de zettingen bijdragen. Dit geldt te meer voor de situatie na 2004, toen zij opnieuw een terras en een overkapping aan de taludzijde van haar woonwagen heeft aangebracht, zie rov. 2.9. [eiser] kon toen immers weten dat deze werkzaamheden zonder een deugdelijk uitgevoerde fundering risicovol waren. [eiser] betwist nu eveneens dat gangen van ongedierte aan de verzakkingen bijdragen, maar dit heeft zij niet met feiten onderbouwd. In het licht van de mede door [eiser] overgelegde rapportages, zie rov. 2.12. tot en met 2.18, gaat de rechtbank aan deze betwisting voorbij.

De rechtbank stelt vast dat [eiser] niet heeft gesteld dat de gemeente activiteiten heeft ontplooid op het talud waardoor de verzakkingen op haar standplaats zijn veroorzaakt.

Voor zover [eiser] heeft bedoeld te stellen dat de gemeente in 2003 beton heeft gestort met planken, zoals haar raadsman bij de comparitie stelt, of op enig onduidelijk moment daarna – [eiser] stelt bij de comparitie: “het beton dat op foto F is te zien is gestort door de gemeente” – gaat de rechtbank hier aan voorbij. [eiser] koppelt aan deze stelling geen feitelijke of juridische consequentie en de gemeente heeft deze bewering meteen betwist. Zo [eiser] heeft bedoeld te stellen dat daardoor verzakkingen op haar standplaats zijn ontstaan, kan de rechtbank deze stelling niet op juistheid onderzoeken omdat zij niet duidelijk stelt wanneer er dan beton zou zijn gestort, of dit in overleg met haar is gebeurd, door wie/welke aannemer en waar op de standplaats en hoeveel beton het dan zou betreffen. [eiser] heeft op dit punt ook geen concreet bewijsaanbod gedaan.

Het verwijt van [eiser] dat de gemeente onrechtmatig heeft gehandeld door geen actie te ondernemen treft geen doel. [eiser] heeft dit verwijt immers niet verfeitelijkt door concreet te stellen welke actie dan van de gemeente in dit geval als zorgvuldig handelende overheid ten opzichte van één van haar burgers had mogen worden verwacht. De gemeente stelt immers terecht dat zij – zonder dat op haar een dergelijke verplichting rustte – [eiser] heeft aangeboden geotechnisch onderzoek te laten doen en een advies op te laten stellen door Geonius en vervolgens de mogelijkheid tot verplaatsing van de woonwagen naar de direct naastgelegen locatie heeft onderzocht (wat [eiser] voorkeur had) evenals – nadat verplaatsing niet haalbaar bleek – de mogelijkheid om de ondergrond van de standplaats te verstevigen met expansiehars door Uretek. Uit de offerte van Uretek blijkt dat voor die mogelijkheid geen garantie gegeven kon worden maar wel hoge kosten met zich mee bracht. Niet alleen rustte op de gemeente geen wettelijke plicht de verzakkingen op de standplaats van [eiser] te verhelpen of te voorkomen – die immers door [eiser] eigen onoordeelkundig gebruik zijn veroorzaakt – de gemeente heeft ook geen zorgvuldigheidsnorm geschonden door geen verdere actie te ondernemen nadat de ingewonnen adviezen niet tot een financieel haalbare en afdoende oplossing leidden; uit de rapportages van Geonius en Uretek volgt immers dat het aanbrengen een damwand(scherm) of expansiehars verdere verzakkingen niet uitsluit. De gemeente heeft op dit punt immers een grote beleidsvrijheid.

Gelet op al het geen hiervoor is overwogen kan de gemeente niet aansprakelijk worden gehouden voor de door [eiser] geleden en nog te lijden schade veroorzaakt door verzakkingen van haar standplaats en de scheurvorming en lekkages in de woonwagen. De vorderingen onder 1 en 3 van het petitum liggen dan ook in zoverre voor afwijzing gereed.

Leidt legalisering van de illegale werken op de standplaats tot aansprakelijkheid van de gemeente?

Voor zover [eiser] stellingen zo moeten worden begrepen dat voor de gemeente bij de legalisering van de op haar standplaats gerealiseerde werken aansprakelijkheid is ontstaan voor door de verzakkingen en scheurvorming veroorzaakte schade, oordeelt de rechtbank als volgt. Niet gebleken is dat bij de verlening van de omgevingsvergunning op

7 april 2011 bouwkundige berekeningen in de besluitvorming zijn betrokken, er is enkel getoetst of het bouwplan voldoet aan de voorwaarden voor afwijking van het bestemmingsplan. De legalisering kan dan ook geen grond zijn voor aansprakelijkheid van de gemeente voor de in 2014 aan de standplaats en de woonwagen van [eiser] ontstane schade.

Heeft de gemeente een toezegging gedaan?

De gemeente is volgens [eiser] voorts toerekenbaar tekortgeschoten door niet datgene te doen, althans die maatregelen te treffen, die door haar zijn toegezegd. Ook in zoverre is de gemeente aansprakelijk voor de door haar geleden schade. Er was volgens [eiser] sprake van een toezegging om een oplossing te realiseren die valt te kwalificeren als een mondelinge overeenkomst. Die toezegging is gedaan tijdens door mr. Dankers, haar toenmalige advocaat, met de gemeente gevoerde gesprekken waar ook dhr. [betrokkene 3] bij was. Deze gesprekken hebben in/omstreeks 2015 plaatsgevonden, aldus [eiser] .

De gemeente bevestigt dat er drie gesprekken hebben plaatsgevonden tussen partijen. Deze drie gesprekken hebben, aldus de gemeente, plaatsgevonden op ambtelijk niveau in bijzijn van de raadsman van de gemeente op respectievelijk 21 januari 2015, 25 september 2015 en 19 februari 2016. Er is volgens de gemeente tijdens die gesprekken echter alleen gezegd dat de gemeente zou kijken wat er aan de hand was en wat een mogelijke oplossing zou zijn. Eén mogelijkheid was de verplaatsing naar nummer 14 (naastgelegen standplaats), maar die was al verhuurd en de bewoonster was niet bereid om mee te werken. Er is uitdrukkelijk bij het eerste gesprek door de gemeente al gesteld dat zij niet aansprakelijk is. Dat blijkt volgens de gemeente ook uit een brief van 3 februari 2015 (productie 6 bij dagvaarding, zie rov. 2.13).

Van een toezegging of het wekken van gerechtvaardigd vertrouwen, dat de gemeente maatregelen zou treffen en bekostigen die zouden leiden tot het verhelpen van de verzakking en de scheurvorming was volgens de gemeente nooit sprake. Datgene wat zij heeft toegezegd heeft de gemeente gedaan: het laten uitvoeren van onderzoek. Zou er al een – technisch uitvoerbare en betaalbare – oplossing zijn gevonden dan zou vervolgens aan de orde zijn geweest wie deze oplossing zou realiseren en voor wiens rekening de kosten zouden moeten komen. Van concrete ondubbelzinnige toezeggingen gedaan door een daartoe bevoegd persoon, waaraan rechtens te honoreren verwachtingen kunnen worden ontleend is geen sprake. Dat kan ook niet want, daar was alleen het college van burgemeester en wethouders toe bevoegd, aldus de gemeente.

De rechtbank stelt vast dat [eiser] niet heeft betoogd dat de gemeente concreet heeft toegezegd al haar schade te vergoeden. Haar stelling dat de toezegging luidde: “wij gaan het voor u oplossen” impliceert – zonder nadere toelichting die niet is gegeven – geen schadevergoeding, maar mogelijk wel een praktische oplossing.

De gemeente heeft echter gemotiveerd betwist dat zij in die bewoordingen een toezegging heeft gedaan en dat [eiser] die in de gegeven omstandigheden in de door haar bedoelde zin mocht opvatten. [eiser] heeft op dit punt echter geen concrete feiten en omstandigheden gesteld.

[eiser] heeft wel een algemeen bewijsaanbod gedaan door het horen van de heren [betrokkene 1] , [betrokkene 3] en [betrokkene 5] als getuigen. De rechtbank acht dit aanbod echter niet relevant en overweegt daartoe als volgt.

[betrokkene 1] was niet werkzaam bij de gemeente, maar in dienst bij Nijbod Consultancy, en fungeerde als tussenpersoon tussen de gemeente en de woonwagen-bewoners ( [eiser] stelt weliswaar dat hij “beheerder” was, maar betwist de stelling van de gemeente op dit punt niet) en kan – zonder nadere toelichting, die ontbreekt – dan ook niets ter zake van een door hem gedane toezegging verklaren dat de gemeente zou binden. Gesteld noch gebleken is bovendien dat [betrokkene 1] aanwezig was bij de gesprekken tijdens welke de gestelde toezegging zou zijn gedaan.

Gesteld noch gebleken is dat [betrokkene 5] , naar de rechtbank begrijpt de ex-echtgenoot van [eiser] , bij de gesprekken waarin de toezegging zou zijn gedaan aanwezig was. Het aanbod hem te horen is dan ook niet ter zake dienend.

Ook als [betrokkene 3] , in zijn hoedanigheid van medewerker afdeling Maatschappelijk en Ruimtelijk beleid, zou verklaren dat hij een toezegging als in rov. 4.16 vermeld heeft gedaan, dan heeft het navolgende te gelden. Een dergelijke algemene woordkeuze kan, mede gelet op de inhoud/context van meergenoemde brief van 3 februari 2015, verzonden namens het bevoegd gezag, te weten burgemeester en wethouders, niet tot de door [eiser] gewenste conclusie leiden dat sprake is van een rechtens te honoreren toezegging. Te lezen valt immers in voormelde brief: “Gemeente Stein zoekt graag samen met uw cliënte naar een oplossing, maar betwist dat zij aansprakelijk is (arceringen rechtbank)”. Ook indien wordt bewezen dat zou zijn toegezegd dat er “een oplossing wordt gezocht”, kan dit gelet op het voorgaande niet tot de conclusie leiden dat sprake is van een ondubbelzinnige en ongeclausuleerde door het bevoegd gezag gedane toezegging dat, op welke wijze, door en voor rekening van de gemeente, de door [eiser] ondervonden problemen zullen worden ‘opgelost’.

Ook indien [eiser] stellingen zo moeten worden uitgelegd dat de gemeente door voormelde onderzoeken te laten doen en te bekostigen bij haar de gerechtvaardigde verwachting heeft gewekt dat de gemeente ook maatregelen zou laten uitvoeren en bekostigen waarmee haar problemen konden worden verholpen, wordt dit standpunt op grond van het hiervoor overwogene eveneens verworpen.

Al het voorgaande in samenhang bezien brengt de rechtbank tot de conclusie dat niet kan worden vastgesteld dat de gemeente een toezegging jegens [eiser] heeft geschonden door niet de door [eiser] gewenste maatregelen te nemen.

De vorderingen van [eiser] liggen op grond van al hetgeen hiervoor is overwogen voor afwijzing gereed.

[eiser] zal als de in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de kosten van deze procedure aan de zijde van de gemeente gerezen. De kosten aan de zijde van de gemeente worden begroot op:

- griffierecht 626,00

- salaris advocaat 1.357,50 (2,5 punten × tarief € 543,00)

Totaal € 1.983,50