3.4 Het maatschappelijke rendement

Wat leveren rsl de Nederlandse maatschappij op? Er is in het eerste decennium van deze eeuw onderzoek gedaan naar de sociaal-maatschappelijke rol en het maatschappelijk rendement van christelijke kerken, RKK-parochies, PKN-gemeenten, migrantenkerken en moskeeën.

De sociaal-maatschappelijke rol ziet allereerst op de ondersteuning die deze religieuze organisaties hun eigen leden bieden in verband met hun psychosociale en spirituele behoeften in de moeilijke levensfasen: eerste periode van verblijf van nieuwkomers in Nederland, ziekte, overlijden, rouw en werkloosheid. Die psychosociale zorg en hulpverlening is ook tot andere kwetsbare groepen in de samenleving gericht, zoals gedetineerden, zieken, ouderen en daklozen, maar vooral degenen die buiten de gangbare vormen van hulp of voorzieningen vallen. Verder verrichten de onderzochte religieuze organisaties maatschappelijk werk door bij te dragen aan de integratie en participatie van zowel leden als niet-leden in de Nederlandse samenleving, door het verlenen van sociaaljuridische dienstverlening, de opvang van verslaafden of asielzoekers en sociaal-cultureel werk zoals het organiseren van sportieve en recreatieve activiteiten, en door educatie en voorlichting te verschaffen. Daarnaast hebben de voorgangers een signaleer- en doorverwijsfunctie.1

Het maatschappelijk rendement omvat dan de kosten die de rest van de samenleving – overheid, bedrijven, non-profit organisaties – uitspaart doordat deze geloofsgemeenschappen een deel van het reguliere takenpakket van die instellingen in de samenleving gratis hebben overgenomen.2

Deze onderzoeken concluderen dat de religieuze instituties een bindende functie hebben en een bijdrage leveren aan sociale cohesie.3 Dit doen ze doordat ze voor mensen uit verschillende leeftijdscategorieën en achtergronden een netwerk vormen van hulp, opvang, troost en ook ontwikkeling, educatie en toegang tot de arbeidsmarkt verzorgen.4 De bijdragen aan sociale cohesie zijn niet beperkt tot de geloofsgemeenschappen zelf maar strekken zich ook uit tot verschillende bevolkingsgroepen daarbuiten en deelname aan activiteiten in de Nederlandse samenleving.5 Samengevat is de positieve maatschappelijke betekenis van religie en geloofsgemeenschappen in Nederland zichtbaar in de sociale cohesie binnen geloofsgemeenschappen, persoonlijke ontwikkeling, welzijn en integratie in de samenleving.6