26.4 De verjaringsrechtelijke classificatie van verhaalsrechten ex. art. 27 en art. 15 WAM en het aanvangsmoment van de verjaringstermijn

Dat de verjaring van de verhaalsvordering van het Waarborgfonds krachtens art. 27 WAM wordt beheerst door art. 3:310 BW werd geoordeeld in Hof den Bosch 22 maart 1999;4 dat het zelfstandig verhaalsrecht van de WAM-verzekeraar krachtens art. 15 WAM tevens onder het bereik van art. 3:310 BW valt werd geoordeeld in Rechtbank Rotterdam 28 januari 2004:5 "In de WAM is niet voorzien in een verjaringstermijn voor deze verhaalsvordering, zodat de vraag is of de verhaalsvordering van de verzekeraar ex artikel 15 WAM is onderworpen aan de hoofdregel van artikel 3:306, te weten een verjaringstermijn van twintig jaar, of aan de vijfjarige termijn van artikel 3:310 betreffende "rechtsvorderingen tot vergoeding van schade". Aangezien laatstgenoemd begrip een ruime betekenis heeft en alle gevallen omvat waarop de regels van afdeling 6.1.10 BW ("Wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding") van toepassing zijn en mede gelet op hetgeen de Hoge Raad in zijn arrest van 31 mei 2002 (NJ 2004, 161 m.nt. JH) heeft overwogen — te weten dat het verhaalsrecht er niet toe mag leiden dat de laedens in een slechtere positie komt te verkeren dan waarin hij zou hebben verkeerd ingeval hij door de getroffene zelf tot schadevergoeding zou zijn aangesproken — is de rechtbank van oordeel dat de verhaalsvordering moet worden gekwalificeerd als een vordering tot vergoeding van schade als bedoeld in artikel 3:310 BW."

Dat de verjaring van de zelfstandige verhaalsvordering van het Waarborgfonds niet wordt beheerst door art. 10 WAM — dat zou men wellicht bij eerste beschouwing wel kunnen denken —, werd door de Hoge Raad al in 1997 nadrukkelijk bepaald.6 Het Waarborgfonds had uitgekeerd aan de gelaedeerde en wilde verhaal nemen op de laedens. De laedens stelde zich onder andere op het standpunt dat de vordering krachtens art. 10 WAM verjaard was. De Hoge Raad overwoog:7 "Het in artikel 27 lid 1 WAM aan het Waarborgfonds toegekende recht van verhaal, is een eigen recht van het Waarborgfonds, niet een recht dat bij wijze van subrogatie of anderszins op het Waarborgfonds is overgegaan. De verhaalsvordering van het Waarborgfonds ontstaat doordat dit fonds de schade aan de benadeelde vergoedt. Hieruit vloeit voort dat de verjaringstermijnen van de artikel 31 lid 8 (oud) WVW en artikel 10 WAM niet van toepassing zijn."

Na de constatering dat de onderhavige verhaalsrechten onder de werking van art. 3:310 lid 1 BW vallen, rijst de vraag wiens kennis voor het aanvangsmoment van de vijfjarige relatieve verjaringstermijn van het eerste lid van dat artikel doorslaggevend is: de kennis van de direct benadeelde of de kennis van de regresnemer. Het ligt voor de hand bij beantwoording van die vraag aansluiting te zoeken bij HR 1 april 2005.8 In dat arrest werd bepaald dat weliswaar in beginsel de termijn aanvangt op het moment dat de regres-nemer de vereiste kennis heeft, maar dat het niet strookt met het civiele plafond "aan te nemen dat een aansprakelijke persoon zich jegens het ziekenfonds erop kan beroepen dat het niet een rechtsvordering kan instellen die reeds zou zijn verjaard, zo deze niet door het ziekenfonds maar door de getroffene zelf zou zijn ingesteld." Met andere woorden: het moment waarop de direct benadeelde de voor de aanvang van de relatieve termijn vereiste kennis heeft, is doorslaggevend.