c. Het Kadaster en kavelruil

Een vlotte en effectieve verwerking van de overeenkomst en – in een later stadium – de kavelruilakte door het Kadaster is onmisbaar voor de flexibiliteit en de eenvoudige en snelle toepasbaarheid van de kavelruil. Hiervoor is kennis en kunde bij het Kadaster vereist.1 De kennis dient zich daarbij niet te beperken tot de formele bepalingen omtrent de verwerking van de stukken, maar zeker ook op het terrein van de civielrechtelijke vereisten aan een kavelruil. Hoewel primair de verantwoordelijkheid van de notaris, dient ook het Kadaster te kunnen beoordelen of de aangeleverde overeenkomst kwalificeert als kavelruil in de zin van artikel 85-88 WILG en artikel 31a BILG. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat deze kennis bij het Kadaster niet altijd aanwezig is. Hier ligt een schone taak voor de wetenschap en het notariaat, om de medewerkers bij het Kadaster waar nodig bij te scholen, zodat ook op kadastraal niveau genoegzaam bekend is wanneer men civielrechtelijk kan spreken van een kavelruil.2

De positie van het Kadaster bij een vrijwillige kavelruil Iaat zich, op grond van de wettekst van artikel 85 en 85 lid 1, omschrijven als ‘administrateur’. De taak van de het Kadaster beperkt zich tot het inschrijven van de overeenkomst en, als sluitstuk van het kavelruilproject, de akte van kavelruil. Deze beperkte taakomschrijving staat in schril contrast tot de ‘spilfunctie’ die het Kadaster inneemt binnen het herverkavelingsproces en bij de planmatige kavelruil.3 De administrateur transformeert dan tot een soort regisseur: de kaarten van het blok en de lijst der rechthebbenden worden op basis van kadastrale gegevens vervaardigd en door het Kadaster opgesteld, evenals het plan van toedeling. Ook de registratie van de pachtcontracten is bij een herverkaveling een taak voor het Kadaster.4 Daarnaast nemen medewerkers van het Kadaster plaats in de herverkavelings- respectievelijk kavelruilcommissies die de projecten begeleiden, organiseren en structureren. Het Kadaster speelt derhalve een van de hoofdrollen op het landinrichtingstoneel en is daarmee een onmisbare keten binnen het proces.5 De bescheiden bijrol van het kadaster in het kader van de kavelruil steekt daar schril bij af. De aard van de vrijwillige kavelruil laat een dergelijke uitgebreide rol voor het Kadaster naar mijn mening ook niet toe: snelheid, effectiviteit en kostenefficiëntie zijn de kernwaarden van de kavelruil. Een uitgebreid (en daardoor potentieel vertragend en kostenverslindend) ‘kadastraal apparaat’ verdraagt zich daar mijns inziens niet mee.