3.6.4 Van WCO II naar WHOA

99. De minister vermeldde bij de aankondiging van het herijkingsprogramma onder meer te willen voorzien in “een akkoord dat dwingend opgelegd kan worden aan individuele schuldeisers, om te voorkomen dat zij een bedrijf onnodig failliet kunnen laten gaan.”1 Het nog te verschijnen wetsvoorstel werd aanvankelijk Wet Continuïteit Ondernemingen II (‘WCO II’) gedoopt.2 In de periode tussen de aankondiging van de herijking en de publicatie van het eerste voorontwerp voor een pre-insolventieakkoordregeling is op diverse congressen3 en in de literatuur4 bediscussieerd hoe een regeling voor een dwangakkoord buiten insolventie eruit zou moeten zien. Vriesendorp, Hermans en De Vries publiceerden een concept-wetsvoorstel, waarin zij aansloten bij de regeling van de Engelse scheme of arrangement.5 INSOLAD stuurde enkele weken na de aankondiging van het herijkingsprogramma voorstellen tot wijziging van de Faillissementswet naar het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Ten aanzien van het dwangakkoord stelde INSOLAD voor om aansluiting te zoeken bij art. 287a Fw, de wettelijke grondslag voor een dwangakkoord ter voorkoming van de opening van een schuldsaneringstraject ten aanzien van een natuurlijk persoon.6

Het ministerie heeft gedurende de loop van het herijkingsprogramma het adagium “concrete oplossingen voor concrete problemen” 7 (soms ook geformuleerd als “praktische oplossingen voor concrete problemen”8) voor ogen gehouden. Vanaf het begin van het wetgevingsproces werd daarom veel overleg gevoerd met wetenschap, praktijk en diverse belangengroeperingen. (Concepten van) concept-wetsvoorstellen werden uitgebreid besproken tijdens expertmeetings, stakeholdermeetings, symposia en congressen. Omdat de Europese Aanbeveling in maart 2014 werd gepubliceerd, heeft de Nederlandse wetgever daarmee rekening kunnen houden bij het leggen van de laatste hand aan het eerste voorontwerp.9

100. Op 14 augustus 2014 werd het Voorontwerp WCO II met een bijbehorende toelichting op www.internetconsultatie.nl gepubliceerd. De wetgever sloot uitdrukkelijk aan bij de Europese Aanbeveling, de scheme of arrangement en Chapter 11.10 Vervolgens kregen burgers en belangenorganisaties drie maanden de tijd hun visie te geven op de voorgestelde regeling voor een dwangakkoord buiten insolventie. Uit de reacties van diverse belangenorganisaties11 en juridische auteurs12 bleek ruim draagvlak voor de invoering van een regeling voor het dwangakkoord buiten insolventie. Hoewel een spoedige doorgeleiding naar de Raad van State diverse malen werd aangekondigd13, werd in september 2017 een tweede voorontwerp gepubliceerd op www.internetconsultatie.nl. Dit voorontwerp droeg niet langer de titel ‘Wet Continuïteit Ondernemingen II’, maar was getiteld ‘Wet Homologatie Onderhands Akkoord ter voorkoming van faillissement’.14 De reden voor deze naamswijziging werd niet toegelicht in de concepttoelichting, maar houdt mogelijk verband met de oproep van Tollenaar om de wet een neutralere, minder op continuïteit gerichte naam te geven.15

Ook dit tweede voorontwerp kon op ruime aandacht rekenen. Er werden in totaal 23 openbare consultatiereacties ingediend.16 Ook de Raad voor de rechtspraak en de gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht van de Nederlandse Orde van Advocaten en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie schreven reacties.17 De (zes!) preadviezen van de Vereeniging Handelsrecht werden in 2017 geheel gewijd aan de WHOA.18 Daarnaast werden de nodige tijdschriftkolommen gewijd aan de WHOA.19

In het najaar van 2018 besloot de Ministerraad de Wet Homologatie Onderhands Akkoord voor advies aan de Raad van State voor te leggen. Uit het opschrift van de voorgestelde wet zijn de woorden “ter voorkoming van faillissement” geschrapt. Deze wijziging houdt vermoedelijk verband met de in de WHOA erkende gedachte dat een akkoordprocedure ook nuttig kan zijn om tot gecontroleerde afwikkeling van de onderneming te komen. In dergelijke scenario’s is van ‘continuïteit’ geen sprake.20

Op 1 april 2019 is het advies uitgebracht.21 Bij Koninklijke Boodschap van 5 juli 2019 is het Voorstel van Wet naar de Tweede Kamer verzonden.22