HR, 15-07-2025, nr. 23/00988

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Zitting 20 mei 2025

CONCLUSIE

M.E. van Wees

In de zaak

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] (Suriname) op [geboortedatum] 1987,

hierna: de verdachte.

De verdachte is bij arrest van 1 maart 2023 door het gerechtshof Den Haag1.wegens “ten aanzien van de periode 13 januari 2022 tot en met 14 maart 2022 de eendaadse samenloop van 1: belaging en 2: bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht en bedreiging met zware mishandeling” en “ten aanzien van de periode 20 november 2020 tot en met 12 januari 2022 en 15 maart 2022 tot en met 21 maart 2022 2: bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht en bedreiging met zware mishandeling, meermalen gepleegd”, veroordeeld tot negen maanden gevangenisstraf, waarvan vijf maanden voorwaardelijk, met oplegging van bijzondere voorwaarden, een proeftijd van twee jaren en aftrek van voorarrest. Het hof heeft daarnaast een maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid inhoudende een contact- en locatieverbod voor de duur van vijf jaren opgelegd en bevolen dat deze maatregel dadelijk uitvoerbaar is. Het hof heeft voorts een vordering van de benadeelde partij (gedeeltelijk) toegewezen en in dat verband een schadevergoedingsmaatregel opgelegd.

Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte en Th.J. Kelder, advocaat in ‘sGravenhage, heeft vier middelen van cassatie voorgesteld.

2.

Het eerste middel bevat de klacht dat het hof het onder 1 bewezenverklaarde ten onrechte heeft gekwalificeerd als belaging.

Aan de verdachte is onder 1 tenlastegelegd dat:

“hij in of omstreeks de periode van 13 november 2021 tot en met 21 maart 2022 te [plaats] , althans in Nederland, wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op eens anders persoonlijke levenssfeer, te weten die van [slachtoffer] , door

1. veelvuldig, althans meerdere malen, naar voornoemde [slachtoffer] te bellen, in welke gesprekken verdachte aan voornoemde’ [slachtoffer] de (be)dreigende woorden heeft toegevoegd:

- "Je gaat boeten, je gaat erachter komen" en/of

- "Ik kom je opzoeken en hak je kop eraf’ en/of

- "Ik ga je gewoon klappen. Je denkt een grote bek te geven. Ik ga je zo in elkaar slaan dat je nooit meer een grote bek gaat geven. Ik pak je helemaal kapot. Je moet me niet afwippelen. Ik ga wakkie op je heen. Ik ga helemaal op je trappen", althans woorden van gelijke dreigende aard en/of strekking en/of

2. via WhatsApp, meerdere, althans een. bericht(en) naar voornoemde [slachtoffer] te sturen waarin verdachte - zakelijk weergegeven - aangeeft dat voornoemde [slachtoffer] hem geld moet betalen en/of dreigt om naaktfoto’s van voornoemde [slachtoffer] openbaar te maken en/of te verspreiden en/of

3. via WhatsApp, veelvuldig, althans meerdere malen, berichten naar voornoemde [slachtoffer] te sturen, in welke berichten verdachte aan voornoemde [slachtoffer] de (be)dreigende teksten heeft geschreven:

- "Kogel door je kop" en/of

- "Wanneer je echt gewond raakt, ga je niet zo praten" en/of

- "Wanneer je bloed zit, dan ben je niet meer zo grappig hè" en/of

- "Je gaat schrikken wanneer kanoe op je hoofd ziet" en/of

- "Zometteen wanneer iemand kogel door ze kop heeft" en/of

- "Neem die kogel voor je neefje" en/of

- "is dat je me al tijdje als Jantje ziet, maar wanneer Jantje een kanoe in je gezicht zet en laat af gaan" en/of

- "kaulo wanneer voor je sta kan niet wachten om je kop t zien want sla je echt in elkaar nu", althans tekst(en) van gelijke dreigende aard en/of strekking en/of

4. meerdere malen, althans eenmaal. [betrokkene 1] en/of [betrokkene 2] , de dochter(s) van [slachtoffer] , te benaderen,

met het oogmerk voornoemde [slachtoffer] te dwingen iets te doen, niet te doen, te dulden en/of vrees aan te jagen;”

Het hof heeft daarvan bewezenverklaard dat:

“hij in de periode van 13 januari 2022 tot en met 21 maart 2022 te [plaats] , wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op eens anders persoonlijke levenssfeer, te weten die van [slachtoffer] , door

1. veelvuldig naar voornoemde [slachtoffer] te bellen, in welke gesprekken verdachte aan voornoemde [slachtoffer] de (be)dreigende woorden heeft toegevoegd:

- “Je gaat boeten, je gaat erachter komen” en

- “Ik kom je opzoeken en hak je kop eraf” en

- “Ik ga je gewoon klappen. Je denkt een grote bek te geven. Ik ga je zo in elkaar slaan dat je nooit meer een grote bek gaat geven. Ik pak je helemaal kapot. Je moet me niet afwimpelen.Ik ga wakkie op je heen. Ik ga helemaal op je trappen”,

2. via WhatsApp, meerdere berichten naar voornoemde [slachtoffer] te sturen waarin verdachte - zakelijk weergegeven - aangeeft dat voornoemde [slachtoffer] hem geld moet betalen en dreigt om naaktfoto’s van voornoemde [slachtoffer] openbaar te maken en te verspreiden en

3. via WhatsApp, veelvuldig berichten naar voornoemde [slachtoffer] te sturen, in welke berichten verdachte aan voornoemde [slachtoffer] de (be)dreigende teksten heeft geschreven:

- “Kogel door je kop” en

- “Wanneer je echt gewond raakt, ga je niet zo praten" en

- "Wanneer je bloed zit, dan ben je niet meer zo grappig hè" en

- "Je gaat schrikken wanneer kanoe op je hoofd ziet" en

- "Zometteen wanneer iemand kogel door ze kop heeft" en

- "Neem die kogel voor je neefje" en

- "is dat je me al tijdje als Jantje ziet, maar wanneer Jantje een kanoe in je gezicht zet en laat af gaan" en

- "kaulo wanneer voor je sta kan niet wachten om je kop t zien want sla je echt in elkaar nu”,”

Het hof heeft in het bestreden arrest een nadere bewijsoverweging opgenomen. Deze bewijsoverweging houdt - voor zover van belang – in:

“Gelet op de bovenstaande feiten en omstandigheden, in onderling verband en samenhang bezien, heeft het hof geen enkele twijfel dat de verdachte degene is geweest die de uitgaande gespreksoproepen, berichten en de geluidsfragmenten naar aangeefster heeft verzonden. Daarmee is inbreuk gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van aangeefster en is haar vrees aangejaagd. Dit is met een hoge intensiteit geschied, met duizenden inkomende berichten en honderden belpogingen, over een periode van ruim 2 maanden, waarbij het ging om berichten van dreigende en zeer indringende aard. Daarom kan zonder meer worden gesproken van een stelselmatig karakter.”

Art. 285b lid 1 Sr luidt:

“Hij, die wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk maakt op eens anders persoonlijke levenssfeer met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen wordt, als schuldig aan belaging, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie.”

Het middel bevat de klacht dat het hof het onder 1 bewezenverklaarde ten onrechte als belaging heeft gekwalificeerd, nu het hof de verdachte heeft vrijgesproken van het bestanddeel 'met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen'. Het bewezenverklaarde levert zonder dat bestanddeel geen belaging als bedoeld in art. 285b lid 1 Sr op.

De steller van het middel merkt terecht op dat het hof in de hiervoor aangehaalde bewezenverklaring niet heeft opgenomen met welk oogmerk de verdachte wederrechtelijk stelselmatig opzettelijke inbreuk heeft gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van [slachtoffer] . Tot cassatie hoeft dat, zo meen ik, evenwel niet te leiden. De nadere bewijsoverweging van het hof laat er mijns inziens geen misverstand over bestaan dat het hof bewezen heeft geacht dat de verdachte wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van [slachtoffer] met het oogmerk om die [slachtoffer] vrees aan te jagen.

Uit de bewijsoverweging van het hof volgt immers dat de verdachte naar het oordeel van het hof met zijn handelen de aangeefster vrees heeft aangejaagd. Ook in de omstandigheid dat het hof ten aanzien van de periode 13 januari 2022 tot en met 14 maart 2022 bewezen heeft verklaard de eendaadse samenloop van “belaging” en “bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht en bedreiging met zware mishandeling”, ligt besloten dat het hof het oogmerk om vrees aan te jagen voor ogen had. Voor een veroordeling ter zake van bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht is immers vereist dat de bedreiging van dien aard is en onder zodanige omstandigheden is geschied dat bij de betrokkene in redelijkheid de vrees kon ontstaan dat deze het leven zou kunnen verliezen en dat het opzet van de verdachte daarop was gericht.2.Daarbij wijs ik er nog op dat de bewezenverklaring onder andere inhoudt dat de verdachte het slachtoffer (be)dreigende woorden heeft toegevoegd, dreigt om naaktfoto’s van het slachtoffer openbaar te maken en te verspreiden en via Whatsapp (be)dreigende teksten heeft gestuurd naar het slachtoffer.

Tot slot wijs ik nog op de bewijsvoering van het hof. Het hof heeft onder andere een verklaring van [slachtoffer] tot het bewijs gebezigd. Die verklaring houdt onder meer in: “ik ben bang, dat mijn ex-vriend mij overal in de gaten houdt. Ik durf niet meer alleen de straat op” (bewijsmiddel 1).

Gelet op het bovenstaande ga ik ervan uit dat het hof bij de bewezenverklaring abusievelijk “met het oogmerk voornoemde [slachtoffer] vrees aan te jagen” heeft weggestreept. De Hoge Raad kan de bewezenverklaring verbeterd lezen.

Het eerste middel kan niet tot cassatie leiden.

3.

Het tweede middel bevat de klacht dat het hof ten onrechte niet het door de rechtbank gegeven bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid van de maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid heeft opgeheven.

De rechtbank heeft aan de verdachte een maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid opgelegd voor de duur van vijf jaren en bevolen dat die maatregel duidelijk uitvoerbaar is. Het vonnis houdt – voor zover van belang – in:

“7.4 Conclusies van de rechtbank

(…)

Ter beveiliging van de maatschappij en ter voorkoming van strafbare feiten wordt aan de verdachte de maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid voor de duur van vijfjaren opgelegd, inhoudende een contactverbod met de aangeefster en beide dochters van de aangeefster en een locatieverbod voor het gebied rondom de [a-straat] te [plaats] . Het locatieverbod is nader verduidelijkt met een afbeelding, die als bijlage III aan dit vonnis is gehecht. Omdat er, gelet op (de intensiteit en lange duur van) het eerdere gedrag van de verdachte jegens de aangeefster en haar beide dochters, ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte zich opnieuw belastend zal gedragen jegens hen, zal de rechtbank bevelen dat de maatregel dadelijk uitvoerbaar is.

11. Beslissing

De rechtbank:

legt de veroordeelde op de maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid voor de duur van 5 (vijf) jaren, inhoudende dat de veroordeelde wordt bevolen:

1. zich te onthouden van direct of indirect contact met [slachtoffer] , geboren op [geboortedatum] 1967 te [geboorteplaats] (Suriname), [betrokkene 2] , geboren op [geboortedatum] 1985 te [plaats] en [betrokkene 1] , geboren op [geboortedatum] 1996;

2. zich niet op te houden in het gebied rondom de [a-straat] te [plaats] , dat wordt begrensd door de volgende straten: [b-straat] , [c-straat] , [d-straat] , [e-straat] , [f-straat] en [g-straat] ;

beveelt dat, voor het geval de veroordeelde niet aan de maatregel voldoet, vervangende hechtenis zal worden toegepast;

bepaalt dat voor iedere keer dat niet aan de maatregel wordt voldaan vervangende hechtenis wordt toegepast voor de duur van 14 (veertien) dagen, met een totale duur van ten hoogste 6 (zes) maanden;

beveelt dat de maatregel dadelijk uitvoerbaar is.”

In hoger beroep heeft ook het hof aan de verdachte een maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid voor de duur van vijf jaren opgelegd en bevolen dat deze maatregel dadelijk uitvoerbaar moet worden verklaard. Het arrest houdt daarover in:

“Maatregelen ex artikel 38v van het Wetboek van Strafrecht

Ter voorkoming van nieuwe strafbare feiten wordt aan de verdachte de maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid voor de duur van 5 jaren opgelegd, inhoudende een contactverbod met aangeefster en een locatieverbod voor het gebied rondom de [a-straat] te [plaats] .

Het hof is van oordeel dat deze maatregelen dadelijk uitvoerbaar moeten worden verklaard, omdat er, gelet op (de intensiteit en lange duur van) het eerdere gedrag van de verdachte jegens aangeefster, ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte zich jegens haar opnieuw belastend zal gedragen. De tijd die de verdachte zich al aan de maatregel heeft gehouden, sinds de uitspraak van de rechtbank Rotterdam d.d. 6 juli 2022, zal van deze periode worden afgetrokken.

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

(…)

Legt op de maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid inhoudende dat de verdachte voor de duur van 5 jaren

- op geen enkele wijze - direct of indirect - contact zal opnemen, zoeken of hebben met [slachtoffer] , - geboren op [geboortedatum] 1967 te [geboorteplaats] (Suriname);

- zich niet zal ophouden in het gebied rondom de [a-straat] te [plaats] , dat wordt begrensd door de volgende straten: [b-straat] , [c-straat] , [d-straat] , [e-straat] , [f-straat] en [g-straat] .

Beveelt dat vervangende hechtenis zal worden toegepast voor het geval niet aan de maatregel wordt voldaan.

De duur van deze vervangende hechtenis bedraagt 14 (veertien) dagen voor iedere keer dat niet aan de maatregel wordt voldaan, met een totale duur van ten hoogste 6 (zes) maanden.

Toepassing van de vervangende hechtenis heft de verplichtingen ingevolge de opgelegde maatregel niet op.

Bepaalt dat de tijd die de genoemde maatregelen reeds van kracht zijn geweest, alsmede dat het aantal dagen gedurende welke de vervangende hechtenis mogelijk reeds is tenuitvoergelegd, bij de tenuitvoerlegging van de opgelegde maatregelen in mindering zullen worden gebracht.”

4.

Het derde middel komt op tegen de toewijzing van de vordering van de benadeelde partij en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.

Bij de aan de Hoge Raad gezonden stukken van het geding bevindt zich een formulier ‘Verzoek tot schadevergoeding’ van de benadeelde partij met bijlagen. Eén van de bijlagen is een ‘(Nadere) toelichting bij voegingsformulier benadeelde partij(-en) in de strafza(a)k(en) met parketnummer(s) 10-073828-22. Deze bijlage houdt, voor zover van belang, het volgende in:

“ [slachtoffer] , hierna ook te noemen verzoeker, heeft een verzoek tot schadevergoeding ingediend. Zij wenst dat verzoek in het onderstaande nader toe te lichten.

Verzoeker is van mening dat de feiten waarvan aangifte is gedaan tegenover haar een onrechtmatige daad opleveren. Zij stelt dat er sprake is een/meerder inbreuk(en) op een haar toekomend recht dan wel een van een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, zonder de aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond.

In de periode van 20 november 2020 tot en met 22 maart 2022 is [slachtoffer] het slachtoffer geworden bedreigingen en/of van belaging als gevolg waarvan zzij – ernstig – letsel heeft opgelopen. Dit/Deze misdrijf/misdrijven vormt/vormen een ernstige inbreuk op de lichamelijke en psychische integriteit van verzoeker.

De gestelde onrechtmatige daad kan/kunnen aan verdachte(n) worden toegerekend, zodat deze verplicht is/zijn de schade, zowel materieel als immaterieel, welke verzoeker dientengevolge heeft geleden en lijdt, te vergoeden. De geleden schade is van immateriële aard.

De gevorderde schade betreft het tenminste toewijsbare (schade-)bedrag voor zover dat eenvoudig vast te stellen is.

Verzoeker is van mening dat bij de vaststelling van de schade de volgende punten van belang zijn.

De impact die het op mij heeft is dat ik bang ben dat mijn ex-vriend mij overal in de gaten houdt wat ik doen en waar ik heen ga. Ik durf niet meer alleen de straat op en kijk eerst of het veilig is. De berichten die ik krijg van mijn ex-vriend geven mij het idee dat hij mij volgt en weet waar ik ben.

Zij stelt verder ‘ik werd er helemaal gek van en hij hield maar niet op. Soms nam ik heel even op en zei ik dat hij moest stoppen, maar hij bleef gewoon doorgaan en ik hoorde hem zeggen dat hij niet zou gaan stoppen. …… ik ben echt bang voor hem’

[slachtoffer] stelt ‘mentaal te zijn mishandeld’ door de verdachte. Ook haar dochters ‘gaan er mental aan onderdoor. Immers ook zij worden door verdachte ongevraagd benaderd en/of bedreigd.

Stalking of belaging is bewust stelselmatig lastigvallen, waardoor die persoon zich niet meer veilig voelt. Het gaat vaak om onzichtbare en moeilijk te vatten terreur. Bedreiging valt grotendeels onder dezelfde noemer.

Deze onrechtmatige daden in de vorm van psychisch geweld hebben voor [slachtoffer] een enorme impact op haar leven. Gevoelens van onveiligheid, schaamte, afschuw en onmacht domineren het leven van verzoeker. Als gevolg hiervan heft zij zich moeten wenden tot professionele hulpverlening. De gestelde diagnose is onder meer PTSS [productie 1-1 t/m 1-2]

“Voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, heeft de benadeelde recht op een naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding:

a. indien de aansprakelijke persoon het oogmerk had zodanig nadeel toe te brengen;

b. indien de benadeelde lichamelijk letsel heeft opgelopen, in zijn eer of goede naam is geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast;

c. …….”

Het feit waarvan door [slachtoffer] aangifte is gedaan heeft tot gevolg gehad dat zij psychisch letsel heeft opgelopen en/of op andere wijze in haar persoon is aangetast als bedoeld in art. 6:106 BW.

Ten aanzien van de onderbouwing van de ‘aantasting van de persoon op andere wijze’ verwijzen verzoekers naar hetgeen is vermeld onder het kopje Gevolgen. Verzoekers stellen dat de aard en de ernst van de normschending meebrengen dat de in dit verband relevante nadelige gevolgen voor haar zo voor de hand liggen, dat de aantasting in de persoon kan worden aangenomen. [ HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793, r.o. 2.4.5.]

Het is algemeen bekend dat belaging psychisch belastend is voor slachtoffers. [Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 13-06-2022, ECLI:NL:GHARL:2022:4768].

Herhaald zij dat de gebeurtenissen in de periode van 20 november 2020 tot 22 maart 2022 een diep spoor heeft getrokken in het leven van verzoeker en haar naasten.”

5.

Het vierde middel bevat de klacht dat het hof ten onrechte heeft bepaald dat het toegewezen bedrag van de vordering van de benadeelde partij en de in verband daarmee opgelegde schadevergoedingsmaatregel moeten worden vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 13 januari 2022 (zijnde de begindatum van de onder 1. bewezenverklaarde periode), althans dat het hof de aanvangsdatum van de wettelijke rente op onbegrijpelijke en ontoereikende gronden op 13 januari 2022 heeft bepaald.

Aangezien het derde middel in mijn visie slaagt, behoeft het vierde middel geen bespreking. Desgewenst ben ik graag bereid aanvullend te concluderen.

6.

Het eerste en tweede middel falen en kunnen worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering. Het derde middel slaagt.

Ambtshalve merk ik op dat de Hoge Raad uitspraak zal doen nadat meer dan twee jaren na het instellen van het cassatieberoep zijn verstreken. Dat brengt mee dat de redelijke termijn als bedoeld in art. 6 lid 1 EVRM wordt overschreden.

Ambtshalve heb ik geen andere gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

Deze conclusie strekt tot vernietiging van het bestreden arrest, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf, de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel en de beslissing over de door de benadeelde partij gevorderde immateriële schadevergoeding, tot vermindering van de gevangenisstraf naar de gebruikelijke maatstaf en tot terugwijzing naar het gerechtshof Den Haag opdat de zaak voor wat betreft de vordering benadeelde partij en de schadevergoedingsmaatregel op het bestaande hoger beroep opnieuw zal worden berecht en afgedaan en tot verwerping van het beroep voor het overige.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG