9.5.3.3 De 403-vordering als nevenrecht

Van de reguliere hoofdelijkheid, die door Van Dooren1 wordt aangeduid als directe hoofdelijkheid, onderscheidt Van Dooren een variant van hoofdelijkheid waarbij de 403-vordering kwalificeert als een nevenrecht.2 Terecht merkt hij op dat de wet geen sluitende definitie geeft voor het begrip nevenrecht:

Van Dooren merkt op dat artikel 6:142 BW slechts voorbeelden geeft van rechten die bij de overgang van een vorderingsrecht mee overgaan op de verkrijger daarvan. Wordt dit toegepast op het 403-regime, dan zou de 403-vordering volgens Van Dooren mee over kunnen gaan met de hoofdvordering. Van Dooren besteedt bij de bespreking van zijn nevenrechtvariant van de 403-hoofdelijkheid geen aandacht aan het spiegelbeeld, waarbij de 403-vordering wordt overgedragen in plaats van de hoofdvordering. Op basis van de gelijkwaardige zelfstandigheid van beide vorderingsrechten, zou deze variant evengoed mogelijk kunnen zijn. Daaruit leidt ik af dat hij bij deze variant een rangorde ziet, waarbij de hoofdvordering leidend is en waarbij de 403-vordering haar zelfstandigheid verliest. De 403-vordering kan kennelijk niet zelfstandig worden overgedragen én volgt altijd de hoofdvordering.

Hoewel Van Dooren de mening is toegedaan dat een 403-vordering niet zelfstandig kan worden overgedragen en altijd de hoofdvordering volgt, duidt Van Dooren de 403-vordering aan als “een onafhankelijk nevenrecht dat nauw verbonden is met de hoofdvordering en laatstgenoemde versterkt.” Als ik Van Dooren juist begrijp, is het noodzakelijk dat een 403-vordering als een onafhankelijk gekwalificeerd moet worden, aangezien de Hoge Raad3 reeds heeft aangegeven dat een 403-verklaring geen afhankelijk recht in het leven roept. De vraag is of dit oordeel van de Hoge Raad aan de kwalificatie als nevenrecht in de weg staat. De definitie van een afhankelijk recht wordt gegeven in artikel 3:7 BW:

Artikel 6:142 BW bepaalt welke gevolgen er zijn gekoppeld aan de kwalificatie van een recht als nevenrecht. Voor afhankelijke rechten, een andere categorie, is dit geregeld in artikel 3:82 BW:

Het feit dat geen sprake is van een afhankelijk recht, staat een kwalificatie als nevenrecht niet in de weg. Een subkwalificatie binnen de nevenrechten in afhankelijke en onafhankelijke nevenrechten is wellicht niet nodig.4 De Rechtbank Den Haag5 heeft geoordeeld dat een 403-vordering een nevenrecht is terwijl het geen afhankelijk recht is als bedoeld in artikel 3:7 BW.

Volgens Van Dooren gaat de 403-vordering als onafhankelijk nevenrecht wel steeds mee over naar de verkrijger van de hoofdvordering (de vordering op de dochtervennootschap). Daarnaast bepleit hij dat de 403-vordering een zelfstandig vorderingsrecht is. De 403-vordering volgt altijd de hoofdvordering, maar voor al het overige is de 403-vordering zelfstandig.6

Wanneer de 403-vordering kwalificeert als een onafhankelijk nevenrecht, verkrijgt de cessionaris van de hoofdvordering tevens de 403-vordering. Cessie van de 403-vordering zou niet mogelijk zijn, aangezien de aard van de 403-vordering zich daartegen verzet, zie artikel 3:83 BW:

Ten aanzien van verpanding verwijst Van Dooren naar de schakelbepaling van artikel 3:98 BW, welke bepaling afdeling 3.4.2 BW van overeenkomstige toepassing verklaart op de vestiging van een beperkt recht. Hoewel de schakelbepaling van artikel 3:98 in beginsel alleen werkt in situaties van cessie (overdracht) kan dit artikel door een ruime uitleg ook werken bij verpanding, aldus Van Dooren. Omdat een nevenrecht bij cessie overgaat op de verkrijger, gaat de 403-vordering als nevenrecht via artikel 3:98 mee over op de pandhouder bij een verpanding van de hoofdvordering. Daarnaast betoogt hij dat de 403-vordering ook zelfstandig kan worden verpand.

Ten aanzien van uitstel van betaling, opschorting en verjaring geeft Van Dooren aan dat de 403-vordering als onafhankelijk nevenrecht geheel zijn eigen leven leidt en ten aanzien van deze issues als volledig zelfstandig dient te worden beschouwd.