7.6.1 Algemeen

Een Europese verordening1 (SCE-Verordening), ondertekend op 22 juli 2003 te Brussel, maakte het vanaf 18 augustus 2006 mogelijk een Nederlandse cooperatie van rechtsvorm te wijzigen in een SCE (Societas Cooperativa Europea)2onder bepaalde voorwaarden en vice versa.3 De SCE bezit rechtspersoonlijkheid vanaf de datum (dus niet: moment) van inschrijving in het handelsregister.4

De Gemeenschap heeft de plicht aan cooperaties, een samenwerkingsvorm die in alle lidstaten is erkend, passende juridische instrumenten ter beschikking te stellen die het hun gemakkelijker kunnen maken hun werkzaamheden over de grenzen heen te ontwikkelen.5 Overweging 10 luidt:

De regeling van de SCE is in grote mate geïnspireerd door de regeling van de SE en vertoont dan ook grote overeenkomsten met die regeling. Belangrijk is te vermelden dat de SCE een rechtsfiguur sui generis is. De rechtsfiguur lijkt op de Nederlandse coiiperatie6 maar vertoont trekken van de Nederlandse naamloze vennootschap vanwege het feit dat de SCE een in aandelen verdeeld kapitaal kent en een minimumkapitaaleis.7 Dat heeft tot gevolg dat soms de nationale regels voor naamloze vennootschappen en soms de nationale regels voor cooperaties gelden. In de praktijk zal blijken of behoefte is aan een SCE. Ik verwacht dat de Nederlandse cooperatie voldoende flexibiliteit en mogelijkheden biedt voor toepassing in de praktijk. De SCE met statutaire zetel in Nederland vertoont de meeste gelijkenis met een cooperatie naar Nederlands recht.

Net als bij de SE geldt dat voor de SCE niet alleen de SCE-Verordening8, maar ook een Richtlijn9 ter bescherming van de werknemers van kracht is. Vervolgens is de SCE-Uitvoeringswet10 van toepassing en tevens de regeling van Boek 2 BW (titel cooperatie en soms titel naamloze vennootschap). De statuten dienen eveneens als bron. De verhouding tussen alle bronnen is niet altijd even duidelijk. Uitgangspunt is dat de SCE-Verordening van toepassing is.11 De statuten van de SCE zijn van toepassing voor zover de SCE-Verordening daarvoor ruimte biedt. Dan het lastigste onderdeel: aangelegenheden die niet of gedeeltelijk door de SCE-Verordening zijn geregeld worden aangevuld met de nationale bepalingen voor de SCE en ook met Boek 2 BW. Niet altijd is duidelijk wanneer een aangelegenheid gedeeltelijk is geregeld in de SCE-Verordening, zeker nu de SCEVerordening over de volledigheid van de regeling op de diverse onderdelen zwijgt.12

De mogelijkheid van rechtsvormwijziging, zonder ontbinding, is in de SCE-Verordening uitdrukkelijk opgenomen naast de mogelijkheid van fusie en van zetel-verplaatsing en dient dan ook niet met die rechtsfiguren verward te worden. Opmerkelijk (of: onjuist13) is te noemen dat rechtsvormwijziging in een SCE genoemd wordt als een van de manieren van oprichting van een SCE. Dat lijkt tegenstrijdig. Dezelfde verwarring over de aard van de rechtsfiguur is terug te vinden in de opschriften van de afdelingen. Rechtsvormwijziging in een SCE is geregeld in Afdeling 3 van Hoofdstuk II. Dat hoofdstuk gaat over oprichting. Artikel 35 behandelt procedures voor oprichting via rechtsvormwijziging. Rechtsvormwijziging van een SCE wordt behandeld in Hoofdstuk VII over ontbinding, liquidatie, insolventie en staking van betalingen. Duidelijk is in elk geval dat rechts-vormwijziging zonder ontbinding gepaard gaat.14 Van oprichting dan wel ontbinding is geen sprake. Rechtsvormwijziging in en van een SCE heeft hetzelfde rechtsgevolg als rechtsvormwijziging als omschreven in Boek 2 BW. Voor andere privaatrechtelijke rechtspersonen naar Nederlands recht dan de cooperatie bestaat de mogelijkheid van rechtsvormwijziging naar of van een SCE niet.