V.3.7. Praktische betekenis van het Erbvertrag

Het Erbvertrag wordt in ruim 41% (exclusief het Erb- und Ehevertrag) van de gevallen gehanteerd.8 Van een zeldzaamheid kan derhalve niet worden gesproken.9 Ook een onderzoek van de Verein für das Rheinische Notariat uit 1976 en 1977 wees op een grote populariteit van het Erbvertrag (46% tot 50,95%).10

Wie sluit een Erbvertrag? De beantwoording van deze vraag in beeld:

Blijkbaar kiest meer dan 50% van de gehuwden voor een variant die wat betreft de erfrechtelijke binding het meest verstrekkend is. Betrekt men hierbij nog het percentage van 9,8% van de gevallenwaarin echtgenoten kiezen voor een Erb- und Ehevertrag, dan wil blijkbaar meer dan 60% van de echtgenoten bindend testeren.13

Indien dit niet overtuigt dat erfrecht met bindende elementen wel degelijk gewenst kan zijn, dan wil ik hieraan nog toevoegen dat, volgens Schulte, bijna 25% procent van de echtgenoten ‘gemeenschappelijk’ testeert in de zin van §§ 2265-2273 BGB, aanwelke testeervariant ook bindende elementen gekoppeld zijn.14 Conclusie: meer dan 85% van de echtgenoten heeft getesteerd met bindende elementen.15

Echtgenoten nemen overigens 92% van het aantal gemaakte Erbvertragen voor hun rekening.16 Ik neem als gevolg hiervan aan dat het ‘Äquivalenzprinzip’, als hiervoor besproken, niet het hoofdmotief zal zijn om het Erbvertrag af te sluiten. De conclusie mag worden getrokken dat ‘entgeltlichen Erbvertragen’ sterk in de minderheid zijn.17

‘Terugtreedrechten’, zoals die in par. 3.5 van dit hoofdstuk aan de orde zijn geweest, kwamen niet of nauwelijks voor. Ook werd nauwelijks van de ‘Anfechtung’ gewag gemaakt. Hieruit trekt Schulte de conclusie dat de testateurs de binding gewild hebben.18

Ongeveer 17% van de echtgenoten die een Erbvertrag gesloten hebben, wijzigen dit in een later stadium.19

In 55% van de gevallen wordt in het Erbvertrag ook een regeling getroffen voor het overlijden van de langstlevende.20 Een grote groep laat de langstlevende dan ook de erfrechtelijke vrijheid, zo kan geconcludeerd worden.

Het onderzoek van Rotering21 werd verricht bij de Amtsgerichten van Münster, Coesfeld en Ibbenbüren. Het onderzoek van Rotering22 geeft het volgende beeld:

Dat het aandeel erfovereenkomsten (23%) kleiner is dan in het onderzoek van Schulte doet niet af aan de conclusie dat het bindend testeren gebruikelijk is in Duitsland en er behoefte aan bestaat. Het aandeel van het gemeinschaftliches Testament is in de onderzochte gebieden groter dan uit het onderzoek van Schulte naar voren komt. Zie hierna par. 4.6 van dit hoofdstuk. Rotering concludeert overigens dat de oorzaak van de verschillen van zijn onderzoek en dat van Schulte gelegen is in het feit dat de wijze van testeren vaak ook door tradities bepaald wordt.23

Van recentere datum is het onderzoek van Vollmer.24 Zij onderzocht 1401 in 1995 geopende testamenten in de Amtsgerichtsbezirken Marburg/Lahn, Kirchhain en Königstein/Taunus. In 4,54% van de gevallen werd gekozen voor een Erbvertrag.25 Van de gehuwde testateursmaakt 4,32% een Erbvertrag.

Het Erbvertrag heeft een veel kleiner marktaandeel dan in de vorige onderzoeken. Een verklaring hiervoor wordt niet gegeven. Opvallend is het veelvuldige gebruik van het gemeinschaftliches Testament. Testeren met bindende elementen is dus ook in 1995 geen vreemd verschijnsel. Zie hierover nader par. 4.6 van dit hoofdstuk.