2.4.2 Doelmatigheids- en formele rechtszekerheidsbeginsel

In paragraaf 1.6 is aangegeven dat Slagter erop heeft gewezen dat het goede recht niet meer is dan een compromis tussen rechtvaardigheid en doelmatigheid (lees: uitvoerbaarheid).1 In overeenstemming hiermee wordt in de Ottawa Taxation Framework Conditions van de OESO ‘efficiency’ genoemd als een ‘fundamental principle of taxation’.2 Ook het Hof van Justitie erkent de toepasselijkheid van het doelmatigheidsbeginsel in de Europese btw. Omdat de Europese btw berust op het beginsel van aangifte door een belastingplichtige zal de rechtvaardigheid volgens het Hof verenigd moeten worden met de praktische behoeften, de uitvoerbaarheid.3 Het doelmatigheidsbeginsel kan er daarom toe dwingen dat aan de wezenlijke kenmerken van de Europese btw in een bepaald geval minder of geen gewicht wordt toegekend.4 Naar mijn mening is dat ook logisch. Recht dat (zoveel als mogelijk) voldoet aan de wezenlijke kenmerken van de Europese btw maar niet of nauwelijks uitvoerbaar is, kan immers bezwaarlijk als wenselijk recht worden bestempeld. In dit onderzoek fungeert het doelmatigheidsbeginsel als ultimum remedium5 of, zoals Beelen het noemt, ‘sluitstuk’6. Dit betekent dat waar dit relevant is wordt getoetst of een inbreuk op de wezenlijke kenmerken van de Europese btw gerechtvaardigd is op grond van het doelmatigheidsbeginsel.

Op grond van het formele rechtszekerheidsbeginsel dient het recht duidelijk en ondubbelzinnig te zijn.7 Ook de OESO beschouwt ‘certainty en simplicity’ als een ‘fundamental principle of taxation’.8 Naar mijn mening kan niet gezegd worden dat recht dat (zoveel als mogelijk) in overeenstemming is met de wezenlijke kenmerken van de Europese btw, maar niet duidelijk en ondubbelzinnig is wenselijk is. Het formele rechtszekerheidsbeginsel kan er daarom toe dwingen dat aan de wezenlijke kenmerken van de Europese btw in een bepaald geval minder of geen gewicht wordt toegekend. In dit onderzoek hanteer ik het beginsel van formele rechtszekerheid als ultimum remedium. Dit betekent dat ik waar dit relevant is toets of een inbreuk op de wezenlijke kenmerken van de Europese btw gerechtvaardigd is op grond van het formele rechtszekerheidsbeginsel.