Rb. Leeuwarden, 31-08-2011, nr. 106566 / HA ZA 10-743

De kern van het geschil dat partijen verdeeld houdt, betreft de vraag hoe de op 5 september 2006 gesloten overeenkomst moet worden uitgelegd voor zover daarbij is afgesproken dat de zogenaamde ‘taartpunt’ met een oppervlakte van circa 14 m² door [eiseres c.s.] gedurende het gehele etmaal mag worden gebruikt voor laden en lossen en dat B&W gedurende 30 jaar geen verkeersbesluiten zal nemen, die het gebruik voor laden en lossen belemmeren. Volgens [eiseres c.s.] is zij met de gemeente overeengekomen dat zij a) 24 uur per dag ter plaatse mag laden en lossen en b) dat de gemeente gedurende de afgesproken periode geen enkel publiekrechtelijk besluit zal nemen dat dit laden en lossen op enigerlei wijze zal beperken. Immers, uit de bewoordingen van de brief van de gemeente van 7 september 2006 blijkt dat de gemeente zonder enig voorbehoud — met uitzondering van de handhaving van de doorstroming in de Cingel — heeft toegezegd dat [eiseres c.s.] 24 uur per dag mag lossen. Over verkeerstechnische redenen wordt in deze brief met geen enkel woord gerept. Bovendien is vóór de totstandkoming van de overeenkomst door of namens [eiseres c.s.] steeds benadrukt dat zij vreesde voor ernstige beperkingen in de bedrijfsvoering als gevolg van de oprichting van het woonzorgcomplex, onder meer als gevolg van (het stellen van voorschriften ter voorkoming van) geluidhinder voor omwonenden. Gelet hierop heeft de gemeente zich jegens [eiseres c.s.] verbonden om geen enkele publiekrechtelijke beperking met betrekking tot het laden en lossen op te leggen, zodat de gemeente — aldus nog steeds [eiseres c.s.] — toerekenbaar tekort is geschoten door een maatwerkvoorschrift op te leggen dat het laden en lossen gedurende de nachtperiode verbiedt.

De gemeente heeft gemotiveerd betwist dat de overeenkomst van 5 september 2006 zou moeten worden uitgelegd op de manier zoals [eiseres c.s.] doet. Volgens de gemeente heeft zij slechts aan [eiseres c.s.] toegezegd dat zij het laden en lossen niet met een verkeersbesluit zal beperken. Andere vormen van beperkingen — bijvoorbeeld op het gebied van het milieu — vallen niet onder de overeenkomst.

De rechtbank overweegt allereerst dat tussen partijen — hoewel enige toelichting op dit punt ontbreekt — niet in geschil is dat zowel [eiseres 1]. als [eiseres 2] als partij bij de overeenkomst van 5 september 2006 kan worden aangemerkt. De rechtbank neemt dit daarom bij de beoordeling van het geschil als vaststaand aan.

Bij de beoordeling wordt voorop gesteld dat [eiseres c.s.] zich ter onderbouwing van haar stellingen uitsluitend beroept op de uitleg van de tekst van de brief van de gemeente van 7 september 2006, zoals hiervoor geciteerd in rechtsoverweging 2.8. [eiseres c.s.] heeft expliciet vermeld (zie onderdeel 25 van de conclusie van repliek) dat zij het houden van een getuigenverhoor (zoals de gemeente bij conclusie van antwoord heeft voorgesteld) voor de uitleg van de overeenkomst niet nodig acht omdat de overeenkomst door de advocaat van de gemeente op schrift is gesteld en [eiseres c.s.] zelf het eerste voorstel van de gemeente (de brief van 8 juni 2006 aan mr. Croockewit) in het geding heeft gebracht. In beide documenten heeft de gemeente haar overwegingen gegeven en, zo vervolgt [eiseres c.s.], op beide documenten wenst zij zich in deze procedure te beroepen. Bij de uitleg hiervan komt volgens [eiseres c.s.] mede betekenis toe aan de correspondentie tussen de gemeente en (de gemachtigden van) [eiseres c.s.], die aan de brief van de gemeente van 7 september 2006 vooraf is gegaan. Daarnaast komt volgens haar betekenis toe aan de inhoud van de gesprekken die onder andere op 21 januari 2004 en 15 januari 2005 hebben plaatsgevonden en de inhoud van haar bezwaarschrift tegen de bouwvergunning en andere brieven, waarin door haar steeds een verband is gelegd tussen de oprichting van het woonzorgcomplex en de daarvan te verwachten nadelen voor de bedrijfsvoering van de supermarkt.

De rechtbank overweegt dat de uitleg van de tussen partijen gesloten overeenkomst dient te geschieden met inachtneming van de zogeheten Haviltex-maatstaf (HR 13 maart 1981, NJ 1981, 635). Deze brengt mee dat de vraag hoe in een schriftelijk contract de verhouding van partijen is geregeld, niet kan worden beantwoord op grond van alleen maar een zuiver taalkundige uitleg van de bepalingen van dat contract. In praktisch opzicht is de taalkundige betekenis die de bewoordingen waarin deze bepalingen zijn gesteld, gelezen in de context van dat geschrift als geheel, in (de desbetreffende kring van) het maatschappelijk verkeer normaal gesproken hebben, bij de uitleg van dat geschrift wel vaak van groot belang (HR 23 december 2005, RvdW 2006, 17). De rechtbank is van oordeel dat in dit geval veel betekenis toekomt aan het feit dat zowel [eiseres c.s.] als de gemeente ten tijde van het sluiten van de overeenkomst werd bijgestaan door een professionele en ter zake deskundige gemachtigde. Deze gemachtigden hebben er bovendien zorg voor gedragen dat de gemaakte afspraken op schrift zijn vastgelegd. Gelet hierop is de taalkundige uitleg van de inhoud van de brief van de gemeente van 7 september 2006 van groot belang. Dit geldt temeer nu [eiseres c.s.] geen feiten heeft gesteld inzake de inhoud van de bespreking op 5 september 2006 die kunnen bijdragen aan de uitleg van de in deze brief gekozen (en door [eiseres c.s.] in de persoon van mr. T.A.P. Langhout geaccepteerde) bewoordingen en zij getuigenbewijs met betrekking tot deze bespreking ook niet relevant acht voor de beoordeling van het geschil.

Voor wat betreft de inhoud van de brief van 7 september 2006 van mr. Kamsma wordt overwogen dat aan [eiseres c.s.] kan worden toegegeven dat — afgezien van de kwestie van de doorstroming van de Cingel — B&W daarin verklaart dat tussen partijen is overeengekomen dat de zogenoemde ‘taartpunt’ van 14 m² door [eiseres c.s.] gedurende het gehele etmaal mag worden gebruikt voor laden en lossen. De rechtbank kan [eiseres c.s.] echter niet volgen in haar stelling dat hieruit volgt dat is overeengekomen dat het laden en lossen op geen enkele (publiekrechtelijke) wijze door de gemeente aan banden kan en zal worden gelegd. De hiervoor door B&W aan [eiseres c.s.] bedoelde toezegging kan immers, gelet op context van de bewuste brief, niet los worden gezien van de zin die vrijwel direct daarop volgt en die inhoudt dat er gedurende ‘30 jaar vanaf heden geen verkeersbesluiten (cursivering rechtbank) zullen worden genomen, die het gebruik voor laden en lossen belemmeren.’ Zonder nadere en toereikende toelichting, die ontbreekt, valt niet in te zien dat het door (ter zake deskundige) juridische gemachtigden in dit geval gebezigde begrip ‘verkeersbesluit’ moet worden opgevat in de door [eiseres c.s.] bedoelde zin. Onder het begrip ‘verkeersbesluit’ pleegt men — zeker waar het juristen betreft — normaal gesproken immers een besluit op grond van de wegenverkeerswetgeving te verstaan, bijvoorbeeld een verbod op laden en lossen.

Gelet hierop is de meest voor hand liggende uitleg van de overeenkomst de uitleg die door de gemeente wordt verdedigd, ofwel dat partijen slechts hebben bedoeld om overeen te komen dat de gemeente — althans haar ter zake bevoegde bestuursorganen — gedurende een periode van 30 jaar geen verkeersbesluiten zal nemen die het laden en lossen door en ten behoeve van [eiseres c.s.] beperken.

Een en ander zou evenwel anders zijn voor zover [eiseres c.s.] gemotiveerd stelt en zo nodig bewijst dat, gelet op de omstandigheden van het geval, aan de hiervoor bedoelde bewoordingen een afwijkende betekenis toekomt en dit aan de gemeente kenbaar was of redelijkerwijs behoorde te zijn, en tevens vast staat dat de gemeente deze afwijkende betekenis heeft aanvaard, dan wel omtrent zodanige aanvaarding bij [eiseres c.s.] een gerechtvaardigd vertrouwen heeft gewekt. De rechtbank is van oordeel dat een dergelijke situatie in dit geding niet aan de orde is. Hiertoe wordt in de eerste plaats overwogen dat in het aanbod van de gemeente van 8 juni 2006 enkel een voorstel voor grondruil is gedaan, zonder dat hierin enige toezegging (van welke aard dan ook) is opgenomen met betrekking tot laden en lossen. Wel is in deze brief vermeld dat de voorgestelde grondruil voor [eiseres c.s.] een voordelige transactie behelst, los van de bezwaren tegen de voorgenomen bouw- en herinrichtingsplannen. Aan de inhoud van deze brief kan [eiseres c.s.] derhalve geen steun ontlenen voor zover het om de onderbouwing van haar standpunt gaat. Hetzelfde geldt voor de inhoud van de brief van mr. Wiarda van 1 september 2006, waarin namens [eiseres c.s.] is opgemerkt dat zij in beginsel — dat wil zeggen: onder in de brief gestelde voorwaarden — akkoord is met de grondruil. In deze brief is weliswaar als voorwaarde gesteld dat [eiseres c.s.] de zekerheid wil dat zij te allen tijde de in geding zijnde strook van 14 m² mag gebruiken voor laden en lossen, maar ook in deze brief is vervolgens aansluitend opgenomen dat de gemeente moet garanderen dat er geen verkeersbesluiten worden vastgesteld die dit gebruik belemmeren.

De verwijzing naar de inhoud van de gesprekken die onder meer in januari 2004 en 2005 met de burgemeester hebben plaatsgevonden kan naar het oordeel van de rechtbank evenmin als toereikende onderbouwing voor de stelling van de [eiseres c.s.] worden aangemerkt. Weliswaar kan als vaststaand worden aangenomen dat [eiseres c.s.] tijdens deze gesprekken aan de orde heeft gesteld dat zij vreest voor ernstige belemmeringen van haar bedrijfsvoering als gevolg van de bouw van het woonzorgcentrum, maar deze enkele uitlating is op zich al onvoldoende om de term ‘verkeersbesluit’ in de brief van 7 september 2006 van de gemeente op de door [eiseres c.s.] voorgestane wijze uit te leggen, laat staan dat dit voldoende zou zijn in het licht van de in rechtsoverweging 4.6.2. weergegeven maatstaf voor het aanvaarden van een — van de taalkundige uitleg — afwijkende betekenis.

Hetgeen in rechtsoverweging 4.7. is overwogen geldt naar het oordeel van de rechtbank evenzeer voor de inhoud van de brieven die [eiseres c.s.] in haar akte overlegging producties heeft vermeld. De rechtbank tekent hierbij nog aan dat in de brief van mr. Croockewit van 2 september 2005, waarbij hij namens [eiseres c.s.] bezwaar maakte tegen het verlenen van de vrijstelling op grond van artikel 19 lid 2 Wet op de Ruimtelijke Ordening alsmede bouwvergunning eerste fase, de problematiek van het laden en lossen door hem (ook) als verkeerstechnisch probleem is gepresenteerd, terwijl hij daarnaast afzonderlijk is ingegaan op milieubelemmerende aspecten die samenhangen met de herinrichting van het gebied en de bouw van het woonzorgcomplex. Ook om deze reden kan [eiseres c.s.] niet gevolgd worden in haar stelling dat (reeds) vanwege de omstandigheid dat in 2004 en 2005 óók over milieu-aspecten is gesproken, voor de gemeente redelijkerwijs duidelijk kon zijn dat [eiseres c.s.] met ‘verkeersbesluit’ mede doelde op andere publiekrechtelijke besluiten, zoals een besluit tot het opleggen van een maatwerkvoorschrift op grond van het Activiteitenbesluit.

Het vorenstaande leidt de rechtbank tot de slotsom dat het verweer van de gemeente in zoverre doel treft. Dit oordeel brengt mee dat de gevorderde verklaring voor recht als bedoeld onder A1 van het petitum zal worden afgewezen, nu voor de door [eiseres c.s.] voorgestane ruime uitleg van de inhoud van de overeenkomst geen plaats is.

In dit geding staat vast dat partijen als gevolg van de hiervoor weergegeven discussie over de uitleg van de overeenkomst van 5 september 2006, zoals vastgelegd in de brief van mr. Kamsma van 7 september 2006, geen overeenstemming hebben weten te bereiken over de tekst van de concept-leveringsakte. Nu hiervoor is geoordeeld dat de gemeente zich uitsluitend jegens [eiseres c.s.] heeft verbonden om geen besluiten op grond van de wegenverkeerswetgeving te nemen die het laden en lossen beperken, moet worden geconcludeerd dat de gemeente niet toerekenbaar tekortgeschoten is jegens [eiseres c.s.] door zich op het standpunt te stellen dat zij — gelet op de discussie die ná het sluiten van de overeenkomst is ontstaan — in de akte opgenomen wilde zien dat bedoelde overeenkomst louter ziet op verkeerstechnische aspecten. Ook de gevorderde verklaring voor recht als bedoeld onder A2 van het petitum zal daarom worden afgewezen. De vordering tot veroordeling om mee te werken aan de levering conform het concept van 14 maart 2008 (productie 18 bij dagvaarding) stuit hierop evenzeer af.

[eiseres c.s.] heeft ten slotte gevorderd dat de gemeente wordt veroordeeld tot het gedeeltelijk — dat wil zeggen: tot een bedrag van € 18.313,25 (inclusief BTW) — vergoeden van de kosten die gemoeid zijn geweest met het inschakelen van [D] voor het verrichten van geluidsonderzoek en het rapporteren daaromtrent in het kader van het voornemen van de gemeente om het centrum van Sint Annaparochie opnieuw in te richten en een woonzorgcomplex op te richten. [eiseres c.s.] heeft hiertoe aangevoerd dat zij deze kosten niet had hoeven maken wanneer de gemeente geen onrechtmatig bestemmingsplan en geen onrechtmatige maatwerkvoorschriften had opgesteld en/of geen wanprestatie had gepleegd. Het gevorderde bedrag van € 18.313,25 heeft volgens haar geen betrekking op kosten die zijn gemaakt in het kader van de voorbereiding door de deskundige van de verschillende bestuursrechtelijke procedures, maar ziet louter op geluidsmetingen ter plaatse, onderzoek inzake de geluidbelasting van het transportmaterieel van Ahold en reis- en reproductiekosten in verband met de uitvoering van de onrechtmatige besluiten. De geluidsmetingen waren nodig om te bezien of en hoe de bedrijfsvoering als gevolg van de (onrechtmatige) besluiten kon worden aangepast, ofwel: wat is de maximale geluidsruimte als de besluiten moeten worden uitgevoerd? Deze kosten vallen dan ook niet onder de reikwijdte van art. 8:75 Awb juncto het Besluit proceskosten bestuursrecht en kunnen daarom — anders dan de gemeente betoogt — in het kader van deze procedure op de voet van art. 6:95 juncto 6:96 BW worden toegewezen. Het gaat in dit geval — aldus nog steeds [eiseres c.s.] — immers om vermogensschade die op grond van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding moet worden vergoed (namelijk op grond van art. 6:74 en/of 6:162 BW).

De rechtbank overweegt dat, voor zover het betoog van [eiseres c.s.] aldus moet worden begrepen dat de vordering toewijsbaar is op de grond dat de gemeente toerekenbaar tekortgeschoten zou zijn door in strijd met de overeenkomst van 5 september 2006 een maatwerkvoorschrift op te nemen dat het laden en lossen in de nachtperiode beperkt, dit moet worden verworpen gelet op hetgeen hiervoor met betrekking tot deze beweerdelijke tekortkoming is overwogen.

Bij de verdere beoordeling wordt voorop gesteld dat ingevolge vaste rechtspraak (zie HR 9 mei 1986, NJ 1987, 252 alsmede HR 1 oktober 1999, NJ 1999, 756 en HR 31 mei 1991, NJ 1993, 112) als uitgangspunt heeft te gelden dat, in geval een overheidslichaam een beschikking neemt en handhaaft, die naderhand door de rechter wordt vernietigd wegens strijd met de wet, zulks als een onrechtmatige gedraging van dat overheidslichaam moet worden aangemerkt, waarbij tevens schuld van het overheidslichaam in beginsel gegeven is. In het onderhavige geval moet echter worden vastgesteld dat zowel de goedkeurings-beslissingen inzake het bestemmingsplan (die overigens niet door een gemeentelijk bestuursorgaan, maar door GS zijn genomen) als het maatwerkvoorschrift zijn vernietigd op grond van een motiveringsgebrek. Dit brengt mee dat een rechtmatig besluit in beginsel nog steeds kan worden genomen. Op dit moment staat dan ook nog niet vast dat deze besluiten als onrechtmatig jegens [eiseres c.s.] kunnen worden aangemerkt, zodat de vordering reeds daarop dient af te stuiten. De enkele omstandigheid dat B&W in zijn vergadering van 29 juni 2010 heeft besloten om — in plaats van een correctieve herziening — een nieuw bestemmingsplan vast te stellen maakt dit niet anders, omdat daaruit niet voortvloeit dat een deugdelijke motivering niet alsnog had kunnen worden gegeven. Uit de besluitenlijst van deze vergadering, waar [eiseres c.s.] naar heeft verwezen, volgt immers enkel dat niet tot een correctieve herziening wordt overgegaan omdat de Wet op de Ruimtelijke Ordening deze mogelijkheid niet meer kent.

De rechtbank is — los van het vorenstaande — voorts van oordeel dat de gevorderde kosten als (bestuursrechtelijke) proceskosten moeten worden aangemerkt, zodat voor toewijzing hiervan in deze civiele procedure geen plaats is. [eiseres c.s.] heeft weliswaar gesteld dat voor zover het om de thans in geding zijnde nota's van [D] gaat deze kosten niet op de voet van art. 8:75 Awb juncto het Besluit proceskosten bestuursrecht voor vergoeding in aanmerking komen, maar zonder nadere onderbouwing, die ontbreekt, kan de rechtbank [eiseres c.s.] hierin niet volgen. Immers, vaststaat dat [D] op verzoek van [eiseres c.s.] geluidsonderzoek heeft gedaan en haar heeft bijgestaan in de verschillende bestuursrechtelijke procedures. Volgens de eigen stellingen van [eiseres c.s.] kunnen de facturen van [D] tot een bedrag van € 69.896,11 (€ 88.209,36 — € 18.313,25) worden aangemerkt als proceskosten die uitsluitend op grond van art. 8:75 Awb (gedeeltelijk) voor vergoeding in aanmerking komen. Zij heeft evenwel nagelaten om op deugdelijke wijze te onderbouwen waarom dit anders zou liggen voor zover het om het thans gevorderde bedrag gaat. Dit had echter wel op haar weg gelegen, temeer nu de gemeente bij conclusie van antwoord tot haar verweer heeft aangevoerd dat alle geluidsrapporten van [D] zijn ingebracht in het kader van de bestuursrechtelijke procedures en dat [eiseres c.s.] deze rapporten heeft gebruikt om het maatwerkvoorschrift in beroep te bestrijden. De stelling dat een en ander niet op zou gaan omdat de schadeveroorzakende gebeurtenis het nemen van de onrechtmatige besluiten is (zie conclusie van repliek onder 28) kan in dit verband niet als een toereikende weerlegging van het verweer van de gemeente worden beschouwd, nu — zie het vorenstaande — niet vaststaat dat bedoelde besluiten als onrechtmatig jegens [eiseres c.s.] kunnen worden aangemerkt. [eiseres c.s.] heeft derhalve in zoverre niet aan haar stelplicht voldaan, zodat de vordering ook om die reden zal moeten worden afgewezen.

[eiseres c.s.] heeft tot slot nog gesteld dat het rapport van [C] — althans het daarin opgenomen rekenmodel — dat in opdracht van de gemeente is uitgebracht, zonder haar toestemming is gebaseerd op rapporten van [D]. Volgens [eiseres c.s.] is de gemeente om die reden ongerechtvaardigd verrijkt en heeft zij bovendien ‘de auteursrechtelijke geschriftenbescherming’ geschonden. De rechtbank overweegt hieromtrent dat, daargelaten de vraag of de schade die hierdoor beweerdelijk is ontstaan, gelijkgesteld kan worden aan de hoogte van het door [D] gefactureerde bedrag, niet valt in te zien waarom sprake zou zijn van ongerechtvaardigde verrijking indien de gemeente, zoals zij heeft betoogd, (openbare) rapporten van [D] heeft gebruikt om de geluidssituatie van [eiseres c.s.] (nader) te onderzoeken om aldus de belangen van [eiseres c.s.] bij de besluitvorming mee te kunnen wegen. Het beroep op schending van auteursrechten strandt eveneens, reeds vanwege de omstandigheid dat [eiseres c.s.] heeft nagelaten om te stellen dat het auteursrecht door [D] aan haar is overgedragen.

Het vorenstaande leidt de rechtbank tot de slotsom dat de vorderingen zullen worden afgewezen. [eiseres c.s.] zal als de in het ongelijk te stellen partij worden verwezen in de kosten van het geding, aan de zijde van de gemeente vastgesteld op € 405,00 voor griffierecht en € 904,00 voor salaris advocaat.