8.9.2 Omzetting, fusie en splitsing

De VOF kan zich omzetten in een andere rechtspersoon en een andere rechtspersoon kan zich omzetten in een VOF, bij welke omzetting de rechtspersoonlijkheid behouden blijft (art. 774 en 775 W.Venn.). Rechtspersonen waarin de VOF zich kan omzetten en vice versa zijn onder andere de BVBA en de NV. Er wordt een voorstel tot omzetting opgesteld, dat in een door het bestuur opgemaakt verslag wordt toegelicht en dat vergezeld gaat van een staat van activa en passiva (art. 778 W.Venn.). Bij omzetting van een VOF in een andere rechtspersoon en vice versa moet het omzettingsbesluit unaniem worden genomen (art. 781 § 5 W.Venn.). De omzetting wordt, op straffe van nietigheid, bij authentieke akte vastgesteld en die akte en de statuten worden neergelegd ter griffie van de rechtbank van koophandel van het rechtsgebied waarbinnen de vennootschap haar zetel heeft (art. 783 W.Venn.). Deze rechtbank draagt zorg voor bekendmaking van de akte van omzetting (in haar geheel) en een uittreksel van de statuten (art. 783 jo. 74 W.Venn.). De bekendmaking geschiedt in de BBS, binnen vijftien dagen na de neerlegging (art. 73 W.Venn.).

De vennoten van de om te zetten VOF blijven jegens derden hoofdelijk aansprakelijk voor de verbintenissen van de VOF die zijn ontstaan voor het tijdstip waarop de omzetting is bekend gemaakt en bij omzetting in een VOF staan de vennoten onbeperkt in voor de verbintenissen van de vennootschap van voor de omzetting (art. 786 W.Venn.).

De Belgische VOF kan participeren in een juridische fusie en in een splitsing. De procedures voor fusie en splitsing zijn op hoofdlijnen gelijk. Ik bespreek alleen de procedure waarbij twee vennootschappen onder firma juridisch fuseren en waarbij de ene VOF als verkrijgende en de andere VOF als verdwijnende vennootschap optreedt: de ‘fusie door overneming’. Fusie door overneming is de rechtshandeling waarbij het gehele vermogen van de verdwijnende VOF (zowel de rechten als de verplichtingen) als gevolg van ontbinding zonder vereffening op een andere VOF overgaat tegen uitreiking van aandelen in de verkrijgende VOF aan de vennoten van de ontbonden VOF (art. 671 W.Venn.). Daarnaast kan eventueel een geldbedrag worden betaald aan de vennoten van de verdwijnende VOF dat maximaal een tiende van de waarde van de uitgereikte aandelen mag bedragen (art. 671 W.Venn.). De fusie heeft van rechtswege de volgende gevolgen (art. 682 W.Venn.):

De fusieprocedure begint met een fusievoorstel dat bij authentieke of bij onderhandse akte wordt opgesteld door de bestuursorganen van de beide vennootschappen en dat wordt neergelegd bij de griffie van de rechtbank van koophandel (art. 693 W.Venn.). Het fusievoorstel vermeldt onder meer de wijze waarop de aandelen in de overnemende VOF worden uitgereikt (art. 693 en 694 W.Venn.). Vervolgens moeten alle vennoten van de verdwijnende en overnemende VOF met de fusie instemmen (art. 699 § 4 W.Venn.). De notulen van de vennotenvergadering worden op straffe van nietigheid opgesteld bij authentieke akte; de notaris controleert of aan alle formaliteiten is voldaan (art. 700 W.Venn.). Zodra in beide vennootschappen tot de fusie is besloten, is de fusie voltrokken (art. 701 W.Venn.). De aktes met de fusiebesluiten worden neergelegd bij de rechtbank van koophandel en gelijktijdig bij uittrekstel bekendgemaakt binnen vijftien dagen nadat beide aktes zijn neergelegd (art. 702 en 76 W. Venn.).

Schuldeisers van de betrokken vennootschappen met een vordering die is ontstaan voor de bekendmaking van de fusie kunnen tot twee maanden na die bekendmaking zekerheid eisen (art. 684 § 1 W.Venn.). Als over de geëiste zekerheid geen overeenstemming wordt bereikt, dan kan het geschil worden voorgelegd aan de voorzitter van de rechtbank van koophandel, die vervolgens bepaalt of en hoe zekerheid moet worden gesteld (art. 684 § 1 W.Venn.). Als de voorzitter vindt dat er voldoende waarborgen zijn of als de VOF voldoende solvabel is, dan wijst hij de eis af. De vennoten van de verdwijnende VOF blijven hoofdelijk aansprakelijk voor de verbintenissen van de verdwijnende VOF die zijn ontstaan voor de bekendmaking van de fusie (art. 685 § 1 W.Venn.). De vennoten van de verkrijgende VOF worden ook aansprakelijk voor deze verbintenissen, tenzij zij van deze aansprakelijkheid worden ontheven op grond van een uitdrukkelijke bepaling in het fusievoorstel en in de bekend gemaakte akte van fusie (art. 685 § 2 W.Venn.).

Een fusie kan op verzoek van een belanghebbende worden nietig verklaard door de rechtbank van koophandel als de vergoeding in geld meer dan een tiende van de waarde van de uitgereikte aandelen bedraagt of als de besluiten tot fusie niet bij authentieke akte zijn vastgesteld (art. 688 W.Venn.). Is herstel van het gebrek mogelijk, dan verleent de rechter daartoe een termijn. Bij de nietigverklaring van de fusie kan de rechtbank verklaren dat de nietigheid geen afbreuk doet aan rechten die een derde te goeder trouw jegens de verkrijgende VOF heeft verkregen (art. 688 en 689 W.Venn.). Nietigheid doet geen afbreuk aan de geldigheid van de verbintenissen van de verkrijgende VOF die zijn ontstaan tussen de dag van fusie en de dag van bekendmaking van de beslissing inzake nietigheid van die fusie. Beide vennootschappen die aan de fusie hebben deelgenomen en de vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor die verbintenissen (art. 692 W.Venn.).