II.4.2.1 Historie

Om een beeld te krijgen van het fenomeen aandelen, kan te rade worden gegaan bij de Vereenigde Oost-indische Compagnie (VOC). De VOC markeert het ontstaan van de beursvennootschap met aandelen. Anders dan bij andere destijds gebruikelijke ondernemingsvormen, konden investeerders (deelnemers) zich louter met hun kapitaal aan de onderneming van de compagnie binden. Eigendom en beheersing (‘ownership and control’) waren gescheiden. Door een overheidsoctrooi leidde de VOC een zelfstandig juridisch bestaan. De facto had zij tevens eigen kapitaal, omdat de deelnemers, in weerwil van andersluidende toezeggingen bij de oprichting van de compagnie, in de praktijk geen aanspraak konden maken op terugbetaling van hun inleg. Daar stond tegenover dat de aandelen (actiën) in de VOC aan de Amsterdamse beurs vrij overdraagbaar waren.1 Dit ondernemings- én financieringsmodel was voor de VOC-onderneming een groot succes. Het leidde tot een startkapitaal van ƒ 6,5 miljoen en vervolgens gedurende honderd jaar tot grote economische voorspoed.2 De VOC is een klassiek voorbeeld van een entiteit (ook wel lichaam of corpus) die een zelfstandig juridisch bestaan leidt.