12.1.5 Voorbeelden van aanspraken die onderdeel kunnen worden gemaakt van een subjectief recht

484. Welke aanspraken onderdeel gemaakt kunnen worden van een subjectief recht, hangt één op één samen met de vereisten die ik in paragraaf 12.2 bespreek. Deze vereisten zijn niet heel stringent. In plaats van alle mogelijke (typen) aanspraken die onderdeel van een subjectief recht gemaakt kunnen worden te bespreken, volsta ik daarom hier met een aantal voorbeelden van aanspraken waarvan in de praktijk of de literatuur de vraag is opgeworpen of ze onderdeel van een subjectief recht kunnen worden gemaakt. Ik merk daarbij gelijk op dat in het voorliggende onderzoek niet alle antwoorden op die vraag besloten liggen (zie bijvoorbeeld randnummer 491).

485. Bij de beperkte rechten onderscheid ik tussen de beperkte zekerheidsrechten en de beperkte genotsrechten. Voorbeelden van aanspraken waarvan in de literatuur de vraag wordt opgeworpen of ze tot de inhoud van beperkte zekerheidsrechten gemaakt zouden moeten kunnen worden, zijn onderhoudsverplichtingen ten aanzien van het in zekerheid gegeven goed en het recht voor de hypotheekhouder om de op de verhypothekeerde grond gebouwde opstallen te slopen.1 In de praktijk plegen daarnaast aan hypotheekaktes wel bedingen te worden toegevoegd die de hypotheekhouder het recht geven bij executie op basis van het hypotheekrecht over te gaan tot herverkaveling of appartementensplitsing.

486. Bij beperkte genotsrechten speelt onder meer de vraag of het mogelijk is om aanspraken tot een actief handelen (verplichtingen tot een ‘doen’ voor de moedergerechtigde) onderdeel van het beperkte recht te maken.2 Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een verplichting voor de erfverpachter om onderhoud te verrichten aan de in erfpacht gegeven zaak of aan een aanliggende zaak.3

487. Bij vorderingen kan gedacht worden aan een heel scala van aanspraken die normaal gesproken in de literatuur als potentiële nevenrechten worden aangemerkt. Te denken valt aan het reeds genoemde recht op renteherziening, dat in de praktijk veelal wordt bedongen door schuldeisers die de mogelijkheid open willen houden het met de schuldenaar overeengekomen rentepercentage aan te passen indien de omstandigheden daartoe aanleiding geven.4 Andere voorbeelden zijn het keuzerecht bij een alternatieve verbintenis, het recht om een vordering opeisbaar te maken, bewijsrechtelijke afspraken ten aanzien van de vordering, afspraken over de bevoegde rechter en afspraken omtrent de plaats van betaling.5