II.5.2.2.1 Aflopende beschikkingen

Onder een aflopende beschikking wordt verstaan een beschikking die is gericht op een aflopend rechtsgevolg.1 De beschikking raakt uitgewerkt.2 Daarmee komt de rechtsbetrekking tussen bestuursorgaan en geadresseerde van de beschikking tot een einde.3 In de woorden van Ortlep:

Het betreft beschikkingen die worden gegeven voor een eenmalige situatie,5 of aflopende handeling of activiteit.6 Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan een evenementenvergunning, zoals de vergunning die jaarlijks wordt verleend voor de Tilburgse kermis.7 De kermis kan worden gekwalificeerd als een aflopende activiteit: de duur ervan is beperkt. De evenementenvergunning heeft slechts betrekking op de duur van de kermis. Er is dus sprake van een aflopende beschikking.

De kwalificatie van een beschikking als aflopende of duurbeschikking blijkt in een concreet geval niet altijd eenvoudig. Een voorbeeld is de omgevingsvergunning om te bouwen. De Afdeling bestuursrechtspraak overwoog ten aanzien van deze vergunning in een uitspraak uit 2010:

De Afdeling bestuursrechtspraak gaat er blijkbaar vanuit dat de omgevingsvergunning om te bouwen een aflopend karakter heeft. Deze vergunning heeft echter, op grond van de Wabo ook een voortdurend element in zich. In art. 2.3a lid 1 Wabo is namelijk bepaald dat het verboden is om een bouwwerk (of een deel daarvan) dat is gebouwd zonder omgevingsvergunning in stand te laten. Ten aanzien van deze bepaling merkt Nijmeijer op dat een handelen in strijd met dit verbod enkel kan worden opgeheven door ervan uit te gaan dat de omgevingsvergunning om te bouwen nadat het bouwwerk is verwezenlijkt een normerende werking behoudt.9 In een meer recente uitspraak wijst de Afdeling in het kader van een belanghebbendekwestie ook op de betekenis van art. 2.3a lid 1 Wabo. Het betrof eveneens een op grond van de Woningwet verleende bouwvergunning, welke met terugwerkende kracht werd ingetrokken. De op grond van deze vergunning gerealiseerde bouwwerken waren dus naderhand zonder vergunning gebouwd. De vraag die centraal stond was of de rechtsopvolger van de (voormalig) vergunninghouder belanghebbende was bij de intrekkingsbeslissing. De Afdeling beantwoordde deze vraag, aan de hand van art. 2.3a Wabo, bevestigend:

De Afdeling erkent dus dat de intrekking ex tunc van een omgevingsvergunning om te bouwen consequenties heeft in het licht van art. 2.3a Wabo. Een en ander rijmt niet volledig met het oordeel dat de omgevingsvergunning om te bouwen een aflopende beschikking is.

Een tweede nuancering is dat aan een aflopende beschikking voorschriften worden verbonden die een meer voortdurende werking hebben. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan een omgevingsvergunning voor het kappen van een boom. Aan een dergelijke vergunning kan veelal een voorschrift worden verbonden inhoudende een herplantingsplicht. De vergunninghouder dient dan na het kappen een nieuwe boom te planten. Wanneer de betreffende boom is gekapt, raakt de omgevingsvergunning niet uitgewerkt, in die zin dat zij geen rechtsgevolg meer genereert. De herplantingsplicht blijft namelijk voor de vergunninghouder gelden.

Een bijzondere categorie beschikkingen is de categorie die ziet op het creëren van een duurzame rechtsverhouding tussen de geadresseerde en het bestuursorgaan, maar die een beperkte geldingsduur hebben. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd.11 Een ander voorbeeld zijn de subsidies die voor voortdurende activiteiten worden verleend, maar waarbij verlening steeds voor een bepaald subsidietijdvak plaatsvindt.12 Dergelijke beschikkingen zien veelal op een voortdurende activiteit, maar hebben een aflopend rechtsgevolg. De activiteit mag immers maar voor een in de vergunning bepaalde duur worden verricht en de aanspraak op subsidie bestaat slechts ten aanzien van het betreffende subsidietijdvak. Om die reden kunnen dergelijke beschikkingen dan ook als aflopende beschikkingen te worden gekwalificeerd.