4.7 Conclusie

219. De aanleiding voor een onderzoek naar eenzijdig handelen in het Engelse recht was de vraag of ondanks de obstakels in dat systeem (onbekendheid met het concept ‘rechtshandeling’ en terughoudendheid in het aannemen van eenzijdige gebondenheid) toch ruimte is voor equivalenten van wat in continentale rechtsstelsels eenzijdige rechtshandelingen zijn. Het antwoord hierop is bevestigend. Ook naar Engels recht kan met eenzijdig handelen beoogd rechtsgevolg tot stand worden gebracht. De inventarisatie leverde een scala aan rechtsfiguren op, die onderverdeeld kunnen worden in quasi-contractuele eenzijdige wilsverklaringen waarmee een wilsrecht wordt uitgeoefend enerzijds, en overig eenzijdig handelen waarmee naar Engels recht veelal goederenrechtelijke rechten worden overgedragen.

Bij bestudering van de regels die van toepassing zijn op deze rechtsfiguren, valt op dat de verschillende typen van overig eenzijdig handelen vergelijkbaar zijn geregeld. Deze figuren worden kennelijk gezien als verschijningsvormen binnen één categorie van voluntary property dispositions. Dit geldt niet voor de quasi-contractuele eenzijdige wilsverklaringen. Over hoe die figuren geregeld zijn, is veel niet bekend. Toch zijn ook daar patronen te zien. Het zou mijns inziens helpen als Engelse rechters de geïnventariseerde voorbeelden zouden beschouwen als verwante figuren, opdat zij de verschillende figuren vergelijkbaar kunnen behandelen.

Naar Engels recht bestaat dus geen impliciete categorie van eenzijdig handelen met beoogd rechtsgevolg. Er is, meen ik, wel een categorie van eenzijdig quasi-contractueel handelen en een categorie van eenzijdige goederenrechtelijke transacties. Deze uitkomst toont aan dat ook het Engelse recht, dat bekend staat als een rechtsstelsel waarin individuele cases het recht vormen en waarin geen vooraf opgelegd gecodificeerd systeem van kracht is, toch (onbewust?) categoriseringen en systemen aanlegt.

220. Het tweede doel van dit hoofdstuk was te bezien of het Engelse perspectief op eenzijdig handelen nieuwe inzichten kon opleveren voor het Nederlandse systeem. Het Engelse recht kent, misschien wel meer dan wordt begrepen of erkend, voorbeelden van eenzijdig handelen met beoogd rechtsgevolg. Bestudering van het Engelse recht maakt echter wel bewuster van de verscheidenheid van figuren die onder de definitie van ‘eenzijdige rechtshandeling’ vallen. Het bestaan van een categorie van eenzijdige rechtshandelingen vloeit voor het Nederlandse recht voort uit het systeem van rechtsfeiten. Maar ook naar Nederlands recht is het zo, zoals bleek in hoofdstuk 2, dat heel verschillende figuren kunnen worden gekwalificeerd als eenzijdige rechtshandeling. Of de categorisering van de eenzijdige rechtshandeling dieper gaat dan het label dat het systeem oplegt, moet blijken uit een analyse van de regels die van toepassing zijn op eenzijdige rechtshandelingen.