I.2.4.1 Contouren

In de vorige paragraaf is al besproken dat verbruik een belangrijk element is in de strekking van de omzetbelasting. In deze paragraaf staat de vraag centraal wat verbruik in de zin van de omzetbelasting inhoudt. Het antwoord op die vraag ligt naar mijn mening voor een belangrijk deel besloten in de vaststelling dat de omzetbelasting niet alleen een algemene verbruiksbelasting is, maar tevens een omzetbelasting. Dit wijst op een aansluiting bij de economische en maatschappelijke ordening dat verbruik – althans consumptie – ontstaat doordat ondernemingen goederen en diensten voortbrengen en die aan consumenten overdragen. Het is in mijn visie dan ook te eenvoudig verbruik te definiëren als daadwerkelijke behoeftebevrediging. Het begrip is genuanceerder en is in zoverre vergelijkbaar met een begrip als inkomen. Over inkomen zijn in de loop der tijd diverse theorieën ontwikkeld die nuttig zijn gebleken bij de afbakening van dat begrip voor de inkomstenbelasting. Zo zou de vraag kunnen rijzen waarom loterijwinsten en schenkingen eigenlijk geen belastbaar inkomen vormen. Het antwoord is te vinden in de bronnentheorie over inkomen, waarvan de wetgever voornamelijk is uitgegaan bij de conceptie van de inkomstenbelasting. Binnen deze theorie moet inkomen de genieter toevloeien vanuit een permanente bron van inkomen. Een dergelijke bron ontbreekt bij loterijwinsten en schenkingen.1

Evengoed als inkomen op verschillende manieren kan worden gedefinieerd, geldt dat naar mijn mening voor verbruik. In de beperkt gepubliceerde totstandkomingsgeschiedenis van de Europese richtlijnen op het gebied van de omzetbelasting is aan de inhoud van het begrip verbruik alleen geen fundamentele aandacht besteed. Een constructie achteraf is daarom noodzakelijk om de betekenis van het begrip verbruik voor de omzetbelasting te achterhalen.