3.4.5.3 Liquidatie bevordert een objectieve en efficiënte verdeling

De tweede reden waarom liquidatie en uitkering in contanten in beginsel het uitgangspunt behoren te zijn, is dat dit in het algemeen de meest objectieve en efficiënte wijze van verdeling vormt.

Om ieders relatieve aanspraak vast te kunnen stellen, is het allereerst nodig om ieders aanspraak uit te drukken in dezelfde eenheid. Die eenheid is geld. Waar ieder het zijne dient te ontvangen overeenkomstig diens recht, wordt dat recht uitgedrukt in geld.

Het liquideren van een vermogen en het uitkeren van de opbrengst daarvan in geld is in de regel de meest objectieve manier om een vermogen te verdelen. Zou men een goed of een verzameling goederen (kortheidshalve een “boedel”) verdelen zonder deze te verkopen, bijvoorbeeld door goederen onderling te verdelen of goederenrechtelijke aandelen in (ondeelbare) goederen toe te kennen, dan zou men de te verdelen goederen of rechten moeten waarderen om vast te stellen wat ieder moet krijgen om het zijne te ontvangen. Deze waardering is subjectief en wijkt welhaast per definitief af van wat de markt daadwerkelijk voor de verdeelde goederen of rechten zou betalen. Ieder ontvangt dan uiteindelijk niet waar hij in geld recht op heeft. Liquidatie leidt ertoe dat de waardering plaatsvindt door de markt. Dit biedt een meer objectieve wijze van waardering en stelt zeker dat ieder in geld ontvangt waar hij uitgedrukt in geld recht op heeft.

Het liquideren van een vermogen en het uitkeren van de opbrengst in geld is in de regel ook de meest praktische en efficiënte manier om een vermogen te verdelen.

Dit is efficiënter dan het verdelen van de boedel “in natura” door afzonderlijke goederen uit te delen of (goederenrechtelijke) aandelen in (ondeelbare) goederen toe te kennen. Ten eerste vereist een uitkering in natura zoals gezegd een subjectieve waardering. Ten tweede zal de totale opbrengst van een afzonderlijke verkoop van de uitgedeelde goederen of aandelen in goederen veelal lager zijn dan de opbrengst van een verkoop van een goed als onverdeeld geheel of de boedel als geheel. Crediteuren hebben weinig tot niets aan een goederenrechtelijk aandeel in een (ondeelbaar) goed en derden aan wie zij dit zouden willen (proberen te) verkopen evenmin. De opbrengst daarvan zal meestal aanzienlijk lager zijn dan het overeenkomstige relatieve deel van de opbrengst van de verkoop van het goed als onverdeeld geheel. Dit geldt ook bij de verdeling van verschillende gehele goederen onder de schuldeisers (voor zover praktisch realiseerbaar). De verkoop van de verzameling goederen als geheel kan soms in totaal méér opleveren dan de stuksgewijze verkoop van ieder uitgedeeld goed afzonderlijk. Met andere woorden: liquidatie en verdeling in geld levert voor de crediteuren als groep in beginsel een hogere contante opbrengst op dan verdelen “in natura” gevolgd door verkoop van de afzonderlijke (goederenrechtelijke) aandelen of goederen.

Het voorgaande geldt evenzeer indien de boedel bestaat uit een going concern onderneming. De waarde van de onderneming is zonder een reële verkoop onder de crediteuren “in natura” te verdelen door verschillende financiële instrumenten aan de crediteuren uit te geven. De uitgegeven financiële instrumenten moeten afzonderlijk worden gewaardeerd om te bepalen of ieder ontvangt waar hij aanspraak op heeft. Deze waardering is subjectief. Verkoopt iedere crediteur het verkregen financiële instrument in de markt tegen betaling in contanten, dan zal de daadwerkelijke opbrengst in geld vrijwel altijd afwijken van de eerder daaraan toegedichte waardering. Iedere crediteur ontvangt dan uiteindelijk niet het zijne overeenkomstig diens recht.

De totale opbrengst voor de crediteuren als geheel zal vaak hoger zijn indien men eerst centraal de gehele onderneming, inclusief de controle daarover, verkoopt en de opbrengst vervolgens in geld uitkeert, dan indien men, in omgekeerde volgorde, de waarde van de onderneming eerst in de vorm van verschillende financiële instrumenten onder de schuldeisers verdeelt en vervolgens iedere schuldeiser de aan hem uitgegeven financiële instrumenten individueel zelf laat proberen te verkopen. De schuldeiser loopt dan aan tegen een niet-bestaande of illiquide markt voor de verkregen instrumenten en de omstandigheid dat hij geen controle over de onderneming bij kan leveren.1 Aldus lopen de crediteuren als groep in ieder geval een control premium mis en zullen zij bij private ondernemingen ook een forse afslag moeten incasseren wegens het feit dat voor niet-controlerende belangen in private ondernemingen doorgaans geen liquide markt bestaat.2 Pratt en Niculita merken op:

Om deze redenen kan het vaak beter zijn eerst de waarde als geheel te verzilveren en de opbrengst vervolgens in geld te verdelen (liquideren), dan de waarde direct in de vorm van verschillende incourante vermogenstitels te verdelen (herstructureren).