Impassezaken en verantwoordelijkheden binnen het enquêterecht (IVOR nr. 69) 2010/6.4.0:6.4.0 Introductie

Impassezaken en verantwoordelijkheden binnen het enquêterecht (IVOR nr. 69) 2010/6.4.0

6.4.0 Introductie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

206. In de inleiding bij dit hoofdstuk is reeds ter sprake gekomen dat hoewel uit Laurus kan worden afgeleid dat de door de Ondernemingskamer gegeven overwegingen géén gezag van gewijsde kunnen hebben doch hooguit vrije bewijskracht, het oordeel wanbeleid ‘onder omstandigheden wel de bewijsrechtelijke betekenis [kan] hebben dat de rechter, mede gelet op de inhoud van het door de onderzoekers opgestelde verslag en het daarover in de tweede procedure van de enquête gevoerde debat, voorshands bewezen acht dat de aangesproken persoon tegenover de rechtspersoon zijn taak niet heeft vervuld op de wijze waarop een redelijk bekwame en redelijk handelende functionaris die taak in de gegeven omstandigheden had behoren te vervullen.’1 Ik onderzoek in paragraaf 6.4.2 of deze nuancering een verbetering inhoudt voor de bestuurders en commissarissen in een latere aansprakelijkheidsprocedure. Daartoe wordt enerzijds bezien in welke gevallen een beroep op art. 236 Rv naar de letter van de wet zou kunnen worden toegewezen en welke hiervan de gevolgen zijn (6.4.2.1) en anderzijds welke de consequenties zijn voor bestuurders en commissarissen van een voorshandse bewezenverklaring (6.4.2.2). Ik besteed echter eerst aandacht aan twee andere vragen aangaande de beschikking inzake Laurus (paragraaf 6.4.1). De beslissing van de Hoge Raad roept in de eerste plaats de vraag op of zij zich eveneens uitstrekt tot de procedure tot kostenverhaal (6.4.1.1). In aansluiting hierop sta ik stil bij de vraag welke de reikwijdte is van de beslissing dat commissarissen in de tweede procedure van de enquête geen recht op tegenbewijs toekomt (6.4.1.2).

Ik maak nog een opmerking vooraf. Ik heb er in paragraaf 6.2.4 op gewezen dat de Hoge Raad in het arrest Staleman/Van de Ven heeft beslist dat voor aansprakelijkheid op de voet van art. 2: 9 BW vereist is dat de bestuurder, alle omstandigheden in acht genomen, een ernstig verwijt kan worden gemaakt.2

Een complicerende factor hierbij is dat in de literatuur geen eenduidige invulling wordt gegeven aan het criterium ernstig verwijt. De discussie betreft in de kern de vraag of het ernstig verwijt een vorm van gekwalif iceerde schuld behelst (vergelijkbaar met bewuste roekeloosheid) en zo ja, of de ernstige verwijtbaarheid een vereiste is náást onbehoorlijke taakvervulling. Ik begeef mij niet in deze discussie, maar bespreek de vraag welke de betekenis is van overwegingen van de Ondernemingskamer aan de hand van twee uiteenlopende visies wat betreft art. 2: 9 BW. Een aantal schrijvers, onder wie Maeijer en Borrius, betoogt dat ernstige verwijtbaarheid aansluit bij respectievelijk op één lijn te stellen is met bewuste roekeloosheid.3 Van Schilfgaarde en Winter stellen in reactie hierop echter dat van het criterium ernstig verwijt mag worden aangenomen dat het eerder tot aansprakelijkheid leidt dan bewuste roekeloosheid.4 Assink en Olden menen dat voor aansprakelijkheid op de voet van art. 2: 9 BW een gewone mate van schuld volstaat5: de bestuurder kon zich in redelijkheid niet anders gedragen of hij wist niet en behoefde niet te weten dat zijn gedraging tot benadeling van de vennootschap zou leiden.6 Zij menen dat de beschermingsgedachte ligt opgesloten in het element ‘onbehoorlijke taakvervulling’: ‘Niet iedere fout, misslag of achteraf bezien onjuiste beoordeling van feiten en omstandigheden (errors in judgment) kan tot bestuurdersaansprakelijkheid leiden. Het moet gaan om serieuze fouten, krasse gevallen, fundamenteel tekortschieten. Kortom, om ernstig onzorgvuldig bestuurlijk gedrag. Pas dan komt de bestuurder niet langer het voordeel van de twijfel toe. Daarmee heeft de kwalif icatie ‘ernstig’ in onze visie ook een plaats gevonden, of: een betere plaats gevonden. Niet het verwijt moet ernstig zijn (...), maar het bestuurlijk tekortschieten.’7

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.