6.3.3 Bedrijfsmatige handel in effecten

Uit het arrest Wellcome Trust blijkt dat de handelsactiviteit door een effectenmakelaar binnen de reikwijdte van de btw valt.1 In het Harnas & Helmarrest is dit oordeel uitdrukkelijk bevestigd.2 Vervolgens is deze bevestiging meermaals in herinnering gebracht in daaropvolgende jurisprudentie.3

Dat een partij wier handelsactiviteit eruit bestaat om deelnemingen en andere waardepapieren aan te kopen en te verkopen als belastingplichtige wordt aangemerkt, lijkt mij in het stelsel van de Btw-richtlijn niet onredelijk.4 De belangrijkste vraag in dit kader is wanneer de handel in waardepapieren een bedrijfsmatig karakter krijgt waardoor de effectenmakelaar zich onderscheidt van de particuliere belegger, die immers niet belastingplichtig is. Het is niet geheel duidelijk wanneer sprake is van een effectenmakelaar, en op welke wijze deze zich onderscheidt van de particuliere belegger.

Niet eens ben ik het met de conclusie van A-G Lenz bij het arrest Wellcome Trust. De A-G geeft hierin aan dat naar zijn mening sprake is van bedrijfsmatige handel in effecten wanneer wordt gestreefd naar het maken van winst, door de aan- en verkoop van aandelen, riskante investeringen en speculatie. Hij geeft onder meer aan:

Het in deze definitie verwoorde winstoogmerk, noch het bij de beleggingen gehanteerde risicoprofiel of de omstandigheid dat sprake is van speculatie zijn naar mijn idee vanuit btw-oogpunt relevant om een belegger aan te merken als effectenmakelaar. Daarnaast lijken deze criteria mij ongeschikt om een helder onderscheid te maken tussen een bedrijfsmatige en een particuliere belegger. Waarom zou een particuliere belegger niet streven naar winst via speculatie en riskante investeringen?6

Uit het arrest Wellcome Trust blijkt in dit kader slechts dat de schaal waarop wordt gehandeld en het feit dat professionele adviseurs worden ingeschakeld niet van invloed zijn op het bedrijfsmatige karakter. Naar mijn idee is in ieder geval sprake van een bedrijfsmatige handel in effecten wanneer een effectenhandelaar in opdracht van derden, tegen betaling van een provisie of andersoortige vergoeding, handelt met het oogmerk een zo goed mogelijk rendement te behalen. In gevallen waarin weliswaar bedrijfsmatig wordt gehandeld maar wel voor eigen rekening (en dus niet in opdracht van derden), zoals door marketmakers of high frequency traders, geldt naar mijn idee dat op basis van de specifieke omstandigheden moet worden vastgesteld of het beleggen door dergelijke partijen moet worden gekenmerkt als handel door een effectenmakelaar. Naar mijn idee moet bijvoorbeeld de duurzaamheid, de professionaliteit en de commercialiteit waarmee de activiteit wordt ondernomen in aanmerking worden genomen om te beoordelen of een voldoende bedrijfsmatig karakter bestaat.7

In het arrest BBL wordt een open beleggingsinstelling aangemerkt als belastingplichtige voor de btw. Niet duidelijk wordt of de beleggingsinstelling wordt aangemerkt als effectenhandelaar. Wel leid ik uit het arrest af dat de omstandigheid dat BBL zich als open beleggingsinstelling richt op de markt, van belang is voor het vaststellen van het bedrijfsmatig karakter van haar activiteiten.8 Ook het gericht zijn op de markt geldt dus mogelijk als criterium om de effectenmakelaar te onderscheiden van de particuliere belegger.

De economische activiteit die bestaat uit een bedrijfsmatig handelen in effecten is vrijgesteld van btw op basis van artikel 135 lid 1 onderdeel f Btw-richtlijn.

Ik doe verder geen onderzoek naar de grens tussen de effectenmakelaar en een niet-belastingplichtige belegger of houdster, aangezien dit buiten het bereik van mijn probleemstelling valt.9