Herinvesteringsreserve: onbelaste boekwinst voor herinvesteren in nieuwe bedrijfsmiddelen

Wanneer een bedrijfsmiddel is onttrokken of verkocht voor een prijs boven de boekwaarde is in beginsel belaste winst behaald. Bestaat er binnen de onderneming een voornemen tot investeren in nieuwe bedrijfsmiddelen, dan kan de belastingheffing over de boekwinst de financiering van die investeringen in gevaar brengen. Bij een gedeeltelijke staking die het gevolg is van overheidsingrijpen mag vanaf 2024 een herinvesteringsreserve ook worden benut in een andere onderneming. De wetgever staat daarom toe dat onder voorwaarden de boekwinst niet wordt belast, maar wordt gedoteerd aan een zogenoemde herinvesteringsreserve (hierna: HIR).

De HIR wordt afgeboekt van de aanschafprijs van het onttrokken, aangekochte of voortgebrachte bedrijfsmiddel en vermindert dus de boekwaarde en daarmee het afschrijvingspotentieel van deze nieuwe investering. Zo wordt op termijn het voordeel (geen belastingheffing over de boekwinst bij vervreemding) dus weer teruggenomen.

De boekwaarde van het nieuwe bedrijfsmiddel mag als gevolg van de afboeking niet lager worden dan de boekwaarde van het vervreemde bedrijfsmiddel (boekwaarde-eis). De boekwaarde van het nieuwe bedrijfsmiddel mag echter wel lager worden dan de restwaarde ervan.

Wanneer een HIR niet wordt afgeboekt binnen het boekjaar waarin deze ontstaat, verschijnt hij als passiefpost op de balans. De HIR valt vrij in de winst als er geen herinvesteringsvoornemen meer is, of – bijzondere omstandigheden daargelaten – na verloop van drie jaar na het jaar van ontstaan.

Voor bedrijfsmiddelen waarop niet of in meer dan tien jaar wordt afgeschreven geldt dat het vervangende bedrijfsmiddel dezelfde economische functie moet hebben als het vervreemde of onttrokken bedrijfsmiddel. Deze eis geldt niet voor andere bedrijfsmiddelen.