HR (Parket), 18-12-2012, nr. CPG 12/00637 en 12/00641

Heden neem ik conclusie in de zaken met nummers 12/00637 en 12/00641 naar aanleiding van de beroepen in cassatie van de Staatssecretaris van Financiën (hierna: de Staatssecretaris), tegen de uitspraken van het gerechtshof te 's‑Gravenhage (hierna: het Hof) van 21 december 2011 met nummers BK-10/00253 en BK-10/00254, LJN BV2221, NTFR 2012/1152 met noot Schoenmaker. X11. en X22. (hierna: belanghebbenden) hebben incidenteel beroep in cassatie ingesteld.

In geschil zijn de door de Inspecteur3. aan belanghebbenden opgelegde aanslagen in het recht van successie over hetgeen zij krachtens erfrecht hebben verkregen door het overlijden van hun vader A (hierna: erflater) op 12 december 2003. Het geschil spitst zich toe op de eigen woning van erflater. Op het tijdstip van overlijden woonde erflater in zijn eigen woning samen met B. Na het overlijden van erflater is zij in deze woning blijven wonen tot haar plotselinge overlijden op 3 augustus 2004.

De voortgezette bewoning van de eigen woning van erflater door B is niet bij testament of notariële akte vastgelegd. Het Hof heeft overwogen dat het ‘geloof [hecht — RIJ] aan de verklaring van belanghebbende dat erflater met hem en zijn broer de afspraak heeft gemaakt dat B na het overlijden van erflater om niet in de woning mocht blijven wonen en dat B deze — als derdenbeding te kwalificeren — afspraak voor het overlijden van erflater heeft aanvaard.’4.

In deze conclusie gaat het om de vraag wat de voortgezette bewoning van de eigen woning van erflater door B betekent voor de berekening van de hoogte van de verkrijging van de belanghebbenden.

In de principale beroepen in cassatie heeft de Staatssecretaris gesteld dat het Hof ten onrechte heeft geoordeeld dat in het onderhavige geval de last van het aanvaarde derdenbeding in mindering kan worden gebracht op de erfrechtelijke verkrijging van belanghebbenden.

In deze conclusie zal ik in twijfel trekken of de hier gemaakte afspraak is aan te merken als een derdenbeding. Zonder dat kan er ook geen sprake zijn van een waardedrukkende last. Vervolgens rijst de vraag welke overeenkomst in feite is gesloten en wat die betekent voor een eventuele waardedrukkende werking.

In de incidentele beroepen stellen belanghebbenden onder meer dat een proceskostenvergoeding voor de bezwaarprocedure moet worden toegekend.

De opbouw van deze conclusie is als volgt. In onderdeel 2 worden de feiten en het geding in feitelijke instanties weergegeven, gevolgd door een beschrijving van het geding in cassatie in onderdeel 3. Onderdeel 4 omvat een overzicht van relevante regelgeving5., wetsgeschiedenis, jurisprudentie en literatuur.6. In onderdeel 5 wordt gekomen tot een beschouwing en vindt de beoordeling plaats van de cassatiemiddelen, gevolgd door de conclusie in onderdeel 6.

Het Hof heeft de feiten als volgt vastgesteld:7.

Belanghebbenden hebben bezwaar gemaakt tegen de opgelegde aanslagen in het successierecht.13. Belanghebbenden zien de voornoemde afspraak als een waardedrukkende factor op hun verkrijging. Bij uitspraken op bezwaar heeft de Inspecteur de bezwaren afgewezen en de belastingaanslagen gehandhaafd.14.

De Staatssecretaris heeft tijdig en ook overigens op regelmatige wijze beroepen in cassatie ingesteld. Belanghebbenden hebben verweerschriften ingediend. Belanghebbenden hebben tevens incidentele beroepen in cassatie ingesteld. De Staatssecretaris heeft de incidentele beroepen in cassatie schriftelijk beantwoord.

Het middel dat de Staatssecretaris heeft voorgesteld, betreft:

Schending van het Nederlandse recht, in het bijzonder van het bepaalde in de artikelen 1, eerste lid, 5, eerste lid, 13 en 20 van de Successiewet 1956 (tekst 2003: hierna SW 1956), doordat het Hof heeft geoordeeld dat in het onderhavige geval de last van het aanvaarde derdenbeding in mindering kan worden gebracht op de erfrechtelijke verkrijging van belanghebbende, zulks op grond van het hiernavolgende ten onrechte.

Ter toelichting heeft de Staatssecretaris opgemerkt:

In cassatie kan van de in de uitspraak van het Hof vermelde vaststaande feiten worden uitgegaan. Daarbij wil ik er voor de goede orde nog uitdrukkelijk op wijzen dat in het onderhavige geval derhalve geen testament is opgemaakt en dat evenmin tijdens het leven van de erflater een notariële akte is opgemaakt waarbij de erflater heeft bedongen dat na zijn overlijden B om niet in de woning mocht blijven wonen.

Ik onderschrijf het oordeel van het Hof in r.o. 7.2. dat geen sprake is van een gebruiksrecht voor B dat werking zou hebben tegen (markt)gegadigden voor die woning, waardoor in zoverre — in lijn met de vaste jurisprudentie van uw Raad — moet worden geconcludeerd dat de Inspecteur terecht is uitgegaan van de volle waarde in het economische verkeer.

Het Hof acht vervolgens (r.o. 7.3) aannemelijk dat in dezen sprake is van een als derdenbeding te kwalificeren afspraak, die als last aan belanghebbende en zijn mede-erfgenaam is opgelegd, waarvan de waarde in mindering dient te komen op de erfrechtelijke verkrijging van belanghebbende. Met de door het Hof daaraan verbonden gevolgen voor de toepassing van de SW 1956 (r.o. 7.4.) wordt naar mijn mening blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.

Het Hof leidt o.a. uit het door uw Raad gewezen arrest van 7 april 1993, nr. 28907, BNB 1993/200 (met noot Laeijendecker), kennelijk af, dat in geval van een last uit hoofde van een derdenbeding deze voor het recht van successie zou moeten worden afgetrokken van de verkrijging. Daarbij miskent het Hof echter dat in het genoemde arrest BNB 1993/200 de daar door uw Raad toegestane aftrek van de last was ingegeven op redelijkheidsgronden ter voorkoming van een dubbele heffing van successierecht over een groot gedeelte van de uitkering. Dat arrest dient met name in de context van het bepaalde in artikel 13 SW 1956 te worden gelezen, waadoor uw Raad uiteindelijk ook slechts oordeelt ‘dat de voldoening aan een derdenbeding als het hier bedoelde is aan te merken als … last welke last op de verkregen verzekeringsuitkering in aftrek mag worden gebracht’ . Uw Raad overweegt: (…)16.

Toegepast op de onderhavige casus kan het volgens het Hof toestaan van de voortgezette bewoning door B krachtens derdenbeding mijns inziens niet worden gebracht onder artikel 13 SW 1956 dan wel een van de andere fictiebepalingen. Ter zake van dat voortgezette wonen na het overlijden is immers niets aan het vermogen van de erflater onttrokken. Dusdoende kan de voorgezette bewoning door B in casu niet in de heffing van successierecht worden betrokken.

In het systeem van de SW 1956, met name de artikelen 1, 5 en 20, ligt besloten dat de heffing van successierecht zich richt naar hetgeen wordt verkregen, zodat bij de één alleen aftrekbaar is wat bij een ander in de heffing wordt betrokken. Een uitzondering op die regel geldt voor de in artikel 20 SW 1956 vermelde lasten ‘des boedels’. Zie ook de wetsgeschiedenis, zoals deze is vermeld in de toelichting op het tweede cassatiemiddel bij het arrest van uw Raad van 2 maart 1966, nr. 15479, BNB 1966/106 (met noot Schuttevâer).

Mede met inachtneming van de door uw Raad gewezen voormelde arresten BNB 1993/200 en BNB 1966/106 heeft voor de heffing van successierecht in dit verband het volgende te gelden.

Ter bepaling van de omvang van de erfrechtelijke verkrijging van een erfgenaam kan rekening worden gehouden met de schulden van de nalatenschap, testamentaire legaten en lasten, fictieve erfrechtelijke verkrijgingen, alsmede de in artikel 20 SW vermelde lasten. In dit kader verwijs ik tevens naar de bijdrage van mr. J.C. van Straaten voor de Stichting tot Bevordering der Notariële Wetenschap, opgenomen in WPNR 02/6502, blz. 632 e.v. Vgl. ook zijn annotatie onder het arrest van uw Raad van 7 juni 2002, nr. 36559, FED 2002, 500.

Indien we een en ander betrekken op de onderhavige casus in relatie tot de voortgezette bewoning door B ontstaat het volgende resultaat. Die bewoning vormt geen schuld van de nalatenschap. Dit geldt temeer nu de strekking is, dat die bewoning pas wordt uitgevoerd na het overlijden van de erflater en ter zake geen notariële akte is opgemaakt door de erflater met B. Ik verwijs o.a. naar het arrest van uw Raad van 9 december 2011, nr. 11/01265, V-N 2011/66.25: (…)17.

Wegens het ontbreken van een testament doet zich ook niet de situatie voor van een legaat of testamentaire last ten behoeve van B. Zoals al eerder is opgemerkt is evenmin sprake van een fictieve erfrechtelijke verkrijging door B. Voorts staat vast dat het in artikel 20 SW bepaalde in dezen niet aan de orde is.

Onder deze omstandigheden vindt de door het Hof voor de heffing van het recht van successie toegestane vermindering van de erfrechtelijke verkrijging van belanghebbende met de last krachtens derdenbeding ten behoeve van B, geen steun in het recht.

Belanghebbenden hebben bij verweerschriften in cassatie verzocht de beroepen in cassatie niet-ontvankelijk te verklaren:

Door zijn [de Staatssecretaris — RIJ] constatering in het beroep van 2 februari 2012 dat daar de gronden aan ontbreken is geen sprake van een verzuim als bedoeld in artikel 6:6 Algemene wet bestuursrecht maar een poging om misbreuk te maken van wetgeving welke daar niet voor bedoeld is. Feitelijk is de brief van 2 februari 2012 niet meer dan een verzoek om uitstel van indiening van beroep in cassatie en voor dit uitstel biedt de Algemene wet bestuursrecht geen mogelijkheid.

Voorts hebben belanghebbenden gesteld:

Van schenden van het Nederlandse recht is geen sprake.

Gezien de tekst op bladzijde 10 van de toelichting bij de aangifte Successierecht, welke aan het Gerechtshof is overhandigd, dient reeds op basis van het vertrouwensbeginsel de subsidiaire stelling in het beroepschrift te worden gehonoreerd.

Belanghebbenden hebben bij de verweerschriften incidentele beroepen in cassatie ingesteld. Belanghebbenden hebben twee klachten aangevoerd.

De eerste klacht van belanghebbenden richt zich tegen r.o. 7.1 en 7.2 van de uitspraak van het Hof. Ter onderbouwing van deze klacht hebben belanghebbenden geschreven:

Gronden voor het incidenteel beroep in cassatie.

Motivering van de gronden a,b en c.

De situatie is dat in de betreffende woning op het tijdstip van overlijden iemand woont, die het is toegestaan om daar te wonen, sterker nog het toegekende recht had daar te wonen.

Om de waarde vervolgens volgens artikel 21, eerste lid SW te bepalen dient dus van de hypothese uitgegaan te worden dat het huis aan een potentiële koper op dat moment wordt aangeboden. De potentiële koper zal dan vragen of de woning bewoond wordt en/of vrij van bewoning kan worden geleverd.

De erfgenamen zullen dan naar waarheid dienen te antwoorden dat de woning is bewoond en dat aan de bewoner daartoe het levenslang recht, zonder betaling van een vergoeding, is verleend. Het kan dan niet zo zijn dat uitgegaan dient te worden van een waarde vrij opleverbaar, onder het argument dat koper de mogelijkheid zou hebben om de bewoner als het ware te verjagen. Dit is in strijd met ethisch maatschappelijk aanvaardbare normen. Bovendien vereisen deze normen dat de verkopers de voorwaarden zullen stellen dat de bewoner onder dezelfde condities de bewoning kan voortzetten.

Er zal dus geen koper te vinden zijn, die de prijs in de staat van vrij opleverbaar zal wensen te betalen, maar bij de prijs rekening zal houden met jarenlang renteverlies vaste lasten en te maken onderhoudskosten op de investering.

Het algemeen belang is er in gelegen dat steeds meer ouderen zonder te huwen samen gaan wonen om niet een eenzaam leven te leiden. Dat liefhebbende kinderen dan graag meewerken aan zekerheid voor de langstlevende is voor de hand liggend. In dat kader is uw mening van groot belang.

De waardedruk dient minimaal op 20% te worden gesteld of op zoveel hoger of lager dan u in goede justitie geboden acht.

Motivering van grond d.

In casu is sprake van een bijzondere situatie om af te wijken van de waarde in de staat vrij opleverbaar. Naar mijn mening heeft uw Raad niet bedoeld om de waardedruk te beperken tot huurrecht of zakelijke rechten/verplichtingen. In dat geval is bovendien sprake van bewoning door erfgenamen.

De tweede klacht van belanghebbenden richt zich tegen r.o. 8.2 van de uitspraak van het Hof aangaande de vergoeding van de proceskosten in de bezwaarfase. Ter onderbouwing van deze klacht hebben belanghebbenden geschreven:

Grond voor het incidenteel beroep is dat de overweging onbegrijpelijk is.

In het bezwaarschrift gedagtekend 11 mei 2005 is op bladzijde 2 laatste alinea onder het hoofd proceskosten het volgende geschreven:

Verzocht wordt deze vergoeding alsnog toe te kennen.

Erflater woonde in zijn eigen woning tot zijn overlijden een aantal jaren samen met B. Erfgenamen zijn de beide zonen van erflater, belanghebbenden.38.

Er is tijdens het leven van erflater een afspraak gemaakt dat B tot haar dood om niet mocht blijven wonen in de eigen woning van erflater.39. Die afspraak is mondeling gemaakt. Er is niet bij testament of notariële akte een recht op (voortgezette) bewoning van de eigen woning van erflater toegekend.40. Na overlijden van erflater is B inderdaad tot haar dood in de woning blijven wonen.41.

Het Hof heeft het bestaan van zo een afspraak aannemelijk geacht.42. De zonen van erflater hebben B na het overlijden van erflater laten wonen in de woning.43. Kennelijk met respectering van die afspraak.

Het Hof heeft, in r.o. 7.3, de afspraak gekwalificeerd als derdenbeding, aldus dat erflater met zijn zonen ‘de afspraak heeft gemaakt dat B na het overlijden van erflater om niet in de woning mocht blijven wonen en dat B deze — als derdenbeding te kwalificeren — afspraak voor het overlijden van erflater heeft aanvaard’.44.

Vervolgens heeft het Hof, in r.o. 7.4, als aan de verkrijging door belanghebbenden verbonden, op de verkrijging in mindering te brengen, last aangemerkt het bewoningsrecht. Dit heeft het Hof gekwalificeerd als ‘last welke voortvloeit uit de nakoming van een door de erflater ten behoeve van een derde gemaakt beding dat door de derde voor het overlijden is aanvaard’.45.

Ik betwijfel echter of de hier gemaakte afspraak is aan te merken als een derdenbeding. Als dat niet zo is ontvalt daarmee de grondslag aan de voornoemde kwalificatie als last.46.

Ten aanzien van de gemaakte afspraak heeft belanghebbende X2 ter zitting bij het Hof verklaard:47.

Toen B en mijn vader elkaar hebben leren kennen, woonde B in een eigen woning. Zij was weduwe. Op een zeker moment wilde ze samen gaan wonen. B en mijn vader bespraken dat zij haar woning zou verkopen, maar daarin zag zij een probleem, want wat zou er gebeuren als mijn vader eerder dan zij zou overlijden. Toen heeft mijn vader met haar de mondelinge afspraak gemaakt dat B in de woning mocht blijven wonen na zijn overlijden. Hij heeft hierover ook met mijn broer en mij gesproken en wij hebben met elkaar afgesproken dat wij B, nadat mijn vader zou zijn overleden, tot haar overlijden om niet in de woning zouden laten wonen. B en mijn vader woonden in ieder geval meer dan vijf jaar samen. Ze waren geen fiscaal partner. Ze hadden geen samenlevingscontract.

Tot de stukken van het geding behoort een brief van de broer van B aan een der belanghebbenden van 23 augustus 2011. In die brief staat onder meer:48.

Mijn zuster, B, is indertijd door je Vader, A uitgenodigd bij hem in te trekken in het huis (…)

De beide families kenden elkaar al sinds de oorlog en waren bevriend en buren. A en mijn zuster woonden toen beide alleen na het verlies van hun resp. echtgenoten. (…)

Mijn broer en ik hebben toen met groot respect kennisgenomen van de toezegging van je Vader dat mijn zuster, na zijn eventuele eerdere overlijden, in zijn huis zou mogen blijven wonen tot haar dood. Hij besliste verder nog dat zij in dat geval geen huur verschuldigd zou zijn.

Ik heb begrepen dat jullie gezin hiermee accoord is gegaan.

Mijns inziens hield de afspraak tussen erflater en B in dat zij bij hem zou blijven wonen en van hem de toezegging verkreeg dat zij tot haar dood mocht blijven wonen in die woning, hetgeen zij heeft aanvaard.49. Het gaat mijns inziens om een afspraak tussen twee partijen, namelijk erflater en B. Erflater heeft de inhoud van de gemaakte afspraak mondeling ter kennis van zijn zonen gebracht, die bij die gelegenheid blijkbaar hebben gezegd de afspraak te zullen respecteren, ook na het overlijden van hun vader, erflater.50.

Het gaat hier naar mijn mening aldus om een overeenkomst van bruiklening, waarbij erflater nog tijdens zijn leven aan B het recht heeft verleend zonder vergoeding te blijven wonen in de eigen woning van erflater tot haar overlijden.51. Nadat was gebleken dat erflater als eerste was overleden is zij ingevolge die afspraak alleen in de woning blijven wonen tot aan haar overlijden.52.

De afspraak is, naar het mij voorkomt, niet te zien als een derdenbeding door de vader gestipuleerd jegens zijn zonen ten gunste van B, als door haar aanvaard. 53. De hierboven omschreven gang van zaken is anders geweest.

Dat de zonen, belanghebbenden, de tussen beide partijen gemaakte afspraak na overlijden van erflater hebben gerespecteerd is in overeenstemming met het uitgangspunt van het erfrecht dat ‘le mort saisit le vif’; in artikel 4:182 van het BW is bepaald:54.

Aldus zijn belanghebbenden na de dood van erflater, als erfgenamen en opvolgers onder algemene titel, met het overlijden van erflater van rechtswege partij geworden jegens B in de bestaande overeenkomst van bruiklening.55. Aldus is de overeenkomst van bruiklening voortgezet als tweepartijen overeenkomst.

Dan kom ik nu toe aan de vraag wat dit betekent voor de berekening van de hoogte van de verkrijging van de belanghebbenden.

Daartoe merk ik vooreerst op dat de na overlijden van erflater voortdurende bruiklening er niet toe kan leiden dat de woning wordt gewaardeerd als te zijn in bewoonde staat. Redengevend is dat een recht van bruiklening wel kan worden ingeroepen jegens de bruikleengevers, eerst erflater en vervolgens belanghebbenden, maar niet jegens derden, marktgegadigden, na verkoop van de woning.56. In zoverre is een recht van bruiklening dus een zwakker recht dan bijvoorbeeld een huurrecht of een recht van vruchtgebruik c.q. goederenrechtelijk gevestigd recht van gebruik en bewoning.57. Ondanks een recht van bruiklening op de woning blijft deze daarom in het kader van de verkrijging door belanghebbenden als erfgenamen, gewaardeerd in vrije en ontruimde staat.58.

Dat neemt evenwel niet weg dat op de erfgenamen/bruikleengevers wel degelijk de plicht bleef rusten de overeenkomst van bruiklening gestand te doen.59. Wanprestatie terzake zou ertoe hebben geleid dat zij de daardoor ontstane schade aan de bruiklener, B, zouden hebben moeten vergoeden.60. Het behoeft mijns inziens geen betoog dat een verkoop van de woning aan een derde zonder beding dat de koper de bruikleenovereenkomst gestand zou doen, de kern van een dergelijke wanprestatie in zich zou bergen.

Het komt mij dan ook voor dat de verplichting de bruikleenovereenkomst gestand te blijven doen is aan te merken als een op belanghebbenden ten tijde van de verkrijging rustende verplichting welke een waardedrukkend effect heeft in de berekening van de hoogte van de verkrijging, als schuld van de nalatenschap.61.

Mij lijkt dat voor de berekening van de hoogte van dat waardedrukkende effect kan worden aangesloten bij de ingevolge de Successiewet 1956 voor een vruchtgebruik geldende berekening.62. Het komt mij namelijk voor dat er bezien vanuit de bruikleengevers, belanghebbenden, geen economisch verschil is tussen de situatie dat de bewoner verblijft krachtens bruiklening of vruchtgebruik. Aldus zou kunnen worden aangesloten bij de berekening van het Hof in r.o. 7.5., als gebaseerd op tabeltoepassing.63.

Een en ander betekent dat het middel van de Staatssecretaris,64. ofschoon tot op zekere hoogte terecht voorgesteld, niet tot cassatie kan leiden.

Ik wil nu nog ingaan op de verzoeken van belanghebbenden om de beroepen in cassatie van de Staatssecretaris niet-ontvankelijk te verklaren. Daartoe hebben zij gesteld:65.

Door zijn [de Staatssecretaris — RIJ] constatering in het beroep van 2 februari 2012 dat daar de gronden aan ontbreken is geen sprake van een verzuim als bedoeld in artikel 6:6 Algemene wet bestuursrecht maar een poging om misbreuk te maken van wetgeving welke daar niet voor bedoeld is. Feitelijk is de brief van 2 februari 2012 niet meer dan een verzoek om uitstel van indiening van beroep in cassatie en voor dit uitstel biedt de Algemene wet bestuursrecht geen mogelijkheid.

Ik merk daarentegen op dat in artikel 6:6 van de Awb is voorzien in het bieden van een herstelmogelijkheid ingeval een ingediend beroepschrift (in cassatie) niet aanstonds de gronden bevat. Hetgeen belanghebbenden in afwijking daarvan stellen, berust naar mijn mening op een onjuiste lezing van dat artikel.

Belanghebbenden hebben ook nog een beroep gedaan op het vertrouwensbeginsel.66. Daartoe is gesteld dat ‘Gezien de tekst op bladzijde 10 van de toelichting bij de aangifte Successierecht, welke aan het Gerechtshof is overhandigd, dient reeds op basis van het vertrouwensbeginsel de subsidiaire stelling in het beroepschrift67. te worden gehonoreerd’.

Op bladzijde 10 van de toelichting bij de aangifte Successierecht staat onder het kopje ‘10a gegevens legatarissen/lastbevoordeelden’:68.

Ik vermag niet in te zien hoe deze uitlating van de Belastingdienst inhoudelijk enig relevant vertrouwen zou kunnen wekken. Daar komt nog bij dat in beginsel geen in rechte te beschermen vertrouwen kan worden ontleend aan eventuele onvolledigheden of onjuistheden in de toelichting op het aangiftebiljet.69. Belanghebbenden hebben niet gesteld, noch is uit de procedure gebleken, dat zij voldoen aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een uitzondering op deze regel.

Tot zover de principale beroepen in cassatie en het verweer daartegen.

In hun incidentele beroepen in cassatie hebben belanghebbenden er ten eerste over geklaagd dat het Hof het waarderingsvoorschrift van artikel 21, eerste lid, van de Successiewet 195670. en HR BNB 2007/19471. onjuist heeft geïnterpreteerd.72. Daartoe is onder meer gesteld:73.

De situatie is dat in de betreffende woning op het tijdstip van overlijden iemand woont, die het is toegestaan om daar te wonen, sterker nog het toegekende recht had daar te wonen.

Om de waarde vervolgens volgens artikel 21, eerste lid SW te bepalen dient dus van de hypothese uitgegaan te worden dat het huis aan een potentiële koper op dat moment wordt aangeboden. De potentiële koper zal dan vragen of de woning bewoond wordt en/of vrij van bewoning kan worden geleverd.

De erfgenamen zullen dan naar waarheid dienen te antwoorden dat de woning is bewoond en dat aan de bewoner daartoe het levenslang recht, zonder betaling van een vergoeding, is verleend. Het kan dan niet zo zijn dat uitgegaan dient te worden van een waarde vrij opleverbaar, onder het argument dat koper de mogelijkheid zou hebben om de bewoner als het ware te verjagen. Dit is in strijd met ethisch maatschappelijk aanvaardbare normen. Bovendien vereisen deze normen dat de verkopers de voorwaarden zullen stellen dat de bewoner onder dezelfde condities de bewoning kan voortzetten.

Ik meen echter dat het Hof het woonhuis terecht heeft gewaardeerd in vrije staat, zie onderdeel 5.15 van deze conclusie. Overigens acht ik qua berekening juist de met tabeltoepassing op 18% gestelde waardedrukkende factor.74. Daarop stuit de eerste klacht af.

Belanghebbenden hebben in hun incidenteel beroepschrift in cassatie als tweede klacht geformuleerd:75.

In het bezwaarschrift gedagtekend 11 mei 2005 is op bladzijde 2 laatste alinea onder het hoofd proceskosten het volgende geschreven:

Deze klacht richt zich tegen r.o. 8.2 van de Hofuitspraak, waar het Hof heeft overwogen:76.

Artikel 7:15, lid 2, van de Awb bepaalt:

De kosten, die de belanghebbende in verband met de behandeling van het bezwaar redelijkerwijs heeft moeten maken, worden door het bestuursorgaan uitsluitend vergoed op verzoek van de belanghebbende voorzover het bestreden besluit wordt herroepen wegens aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid. Art. 243, tweede lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is van overeenkomstige toepassing.

De tweede klacht treft doel omdat uit de processtukken blijkt dat in de bezwaarschriften inderdaad is verzocht om een proceskostenvergoeding.77. Dat verzoek is gehandhaafd bij het Hof.78.

Daarmee slaagt de tweede incidentele klacht, zodat het incidentele beroep in cassatie in zoverre gegrond is.

Hetgeen overigens door belanghebbenden incidenteel is aangevoerd kan niet tot cassatie leiden.

De conclusie strekt ertoe dat de beroepen in cassatie van de Staatssecretaris ongegrond dienen te worden verklaard en dat de incidentele beroepen in cassatie van belanghebbenden gegrond dienen te worden verklaard.

De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden

Advocaat-Generaal