4.5.5 Vergelijking met het fonds de commerce

Frankrijk kent van oudsher het fonds de commerce.1 Deze rechtsfiguur was (mede) de inspiratiebron voor de algemeenheid van goederen uit het ontwerp- NBW.2 Omdat naar deze rechtsfiguur geregeld wordt verwezen,3 en om aan te geven dat EIRL en ZBA conceptueel anders in elkaar steken, zet ik de regeling van het fonds de commerce kort uiteen.

Het fonds de commerce wordt in Frankrijk gezien als een vermogensrecht, bestaande uit onlichamelijke en lichamelijke bestanddelen die worden verbonden door eenzelfde bestemming, te weten het ontwikkelen van een economische activiteit.4 Het gaat hoofdzakelijk om clientèle (zakelijke goodwill),5 handelsnaam, uithangbord, huur en IE-rechten (onlichamelijke bestanddelen) en om inventaris en voorraden (lichamelijke bestanddelen). Van een vermogen, laat staan een afgescheiden vermogen, is geen sprake.6 Wel kan het fonds de commerce als zodanig bij (enkele) akte worden overgedragen (en verpand).7 Overdracht van een fonds de commerce brengt geen overgang van schulden mee,8 maar er is een bijzondere wettelijke regeling ter bescherming van de schuldeisers van de vervreemder.9 Na publicatie van de overdracht hebben die schuldeisers tien dagen de tijd om bezwaar te maken tegen uitbetaling van de koopprijs. In geval van bezwaar mag betaling alleen geschieden met toestemming van de rechter.10 Bovendien kunnen schuldeisers met een pandrecht op het fonds de commerce en schuldeisers die bezwaar hebben gemaakt tegen uitbetaling van de koopprijs, een hoger bod op het fonds de commerce uitbrengen, als de hoogte van de koopprijs lager is dan hun vorderingen.11

Anders dan het fonds de commerce vormt het EIRL-vermogen geen vermogensrecht.12 Tot het EIRL-vermogen behoren de vermogensbestanddelen die de ondernemer handelend in zijn hoedanigheid van EIRL heeft verkregen. Voor de overdracht onder algemene titel is het niet nodig om het EIRL-vermogen op te vatten als een goed.

In Frankrijk kan een fonds de commerce onderdeel zijn van het EIRL-vermogen. Beide regelingen gelden dan naast elkaar. Het EIRL-regime staat er niet aan in de weg dat het fonds de commerce kan worden verpand of overgedragen. Bij de besproken overdracht onder algemene titel van een EIRL-vermogen blijven de regels over het fonds de commerce echter buiten toepassing.13 Wordt in Nederland een ZBA ingevoerd, dan is samenloop met het fonds de commerce niet aan de orde. Wij kennen een dergelijke rechtsfiguur immers niet. Ik meen dat er in Nederland ook geen behoefte aan bestaat.