7.9.2 Verkrijging krachtens een (verhuur)dienst

Een vastgoedtransactie die kwalificeert als een (verhuur)dienst zal in beginsel geen aanleiding geven tot heffing van overdrachtsbelasting. Op grond van art. 2 WBR is voor een belastbare verkrijging immers vereist dat de (economische) eigendom van een in Nederland gelegen onroerende zaak of (de economisch eigendom van) een beperkt zakelijk gebruiksrecht hierop wordt verkregen.1 Bij een vastgoedtransactie die op grond van een richtlijnconforme uitleg van art. 11 lid 1, onderdeel b Wet OB kwalificeert als een (verhuur)dienst zal hiervan in beginsel geen sprake zijn. Dit lijdt naar mijn mening slechts uitzondering indien sprake is van (economische) vestiging e.d. van een beperkt zakelijk (gebruiks)recht die op grond van art. 3 lid 2 of art. 4 lid 1 Wet OB kwalificeert als een dienst en deze dienst voldoet aan de kenmerken van het uniebegrip verhuur.2 Is deze verhuurdienst vrijgesteld, dan hebben partijen – mits aan de voorwaarden wordt voldaan – de mogelijkheid om te kiezen voor belaste verhuur (zie paragraaf 7.7.5). Het is ook mogelijk dat deze verhuurdienst van rechtswege belast is, zoals de verhuur van blijvend geïnstalleerde werktuigen en machines (zie paragraaf 7.6).

Op grond van de verhuuranalogie wordt echter iedere andere vorm waarin een onroerende zaak voor gebruik, anders dan als levering, ter beschikking wordt gesteld gelijkgesteld met een verhuurdienst (zie paragraaf 7.4.4). Hierdoor wordt ook de (juridische) vestiging, overdracht, wijziging, afstand en opzegging van een beperkt zakelijk (gebruiks)recht die op grond van art. 3 lid 2 Wet OB kwalificeert als een dienst, maar niet voldoet aan de kenmerken van het uniebegrip ‘verhuur’ aangemerkt als een verhuurdienst. Daarnaast brengt de verhuuranalogie met zich dat ook de belastbare overdracht van de economische eigendom van een onroerend goed of een beperkt zakelijk (gebruiks)recht die voor de btw niet als een levering kwalificeert, gelijkgesteld kan worden met een verhuurdienst.3 Is deze met verhuur gelijkgestelde dienst vrijgesteld, dan hebben partijen – mits aan de voorwaarden wordt voldaan – de mogelijkheid om te kiezen voor btw-heffing (zie paragraaf 7.7.5). Het is ook mogelijk dat de met verhuur gelijkgestelde dienst van rechtswege aan btw-heffing is onderworpen, zoals de verhuur van blijvend geïnstalleerde werktuigen en machines (zie paragraaf 7.6.3). In onderstaand overzicht is het voorgaande samengevat. De situaties waarin sprake is van samenloop van heffing van btw en overdrachtsbelasting zijn gearceerd.