8.2.1 Inleiding

Op grond van art. 44 btw-richtlijn (tekst vanaf 2010) zijn diensten belast in het land waar de afnemer zijn zetel van bedrijfsuitoefening heeft gevestigd. Worden diensten echter verricht voor een vaste inrichting van de afnemer in een ander land dan vindt heffing plaats in het land waar de vaste inrichting zich bevindt. Bij gebreke van een zetel van bedrijfsuitoefening of vaste inrichting vindt heffing plaats in het land waar de belastingplichtige afnemer zijn woon- of gebruikelijke verblijfplaats heeft. In deze paragraaf wordt ingegaan op de vestigingsplaats van de belastingplichtige afnemer aan de hand van deze bepaling. Het gaat hierbij niet om de met belastingplichtigen gelijk te stellen personen van art. 43 btw-richtlijn (tekst vanaf 2010). Zij zijn voor het deel waarmee zij handelen of als geheel bezien niet belastingplichtig voor de btw. Hoewel zij voor de toepassing van de regels voor de plaats van dienst met een belastingplichtige gelijk worden gesteld, moeten zij voor het vaststellen waar zij wonen of zijn gevestigd, worden beschouwd als een niet-belastingplichtige. De vraag hoe hun vestigingsplaats moet worden bepaald komt dan ook aan de orde in paragraaf 8.3.

Mijns inziens moet ervan uit worden gegaan dat de zetel van bedrijfsuitoefening van een belastingplichtige geen andere plaats is wanneer hij prestaties afneemt dan wanneer hij prestaties verricht. Het gaat om de hoofdvestiging van de belastingplichtige. Ook een vestiging die wordt beschouwd als vaste inrichting voor het verrichten van prestaties, moet worden geacht een vaste inrichting te zijn voor het ontvangen van prestaties. Volgens het btw-comité zou het mogelijk moeten zijn dat een vestiging die niet als vaste inrichting kwalificeert voor het verrichten van prestaties wel als vaste inrichting kan worden gezien wanneer het gaat om het afnemen van prestaties.1 Ook volgens art. 15 voorstel herschikking btw-verordening is dit mogelijk. Het gaat dan bijvoorbeeld om vestigingen die voorbereidende of hulpwerkzaamheden verrichten maar die niet zelfstandig diensten verrichten. In paragraaf 8.2.2 zal daarom worden ingegaan op de vraag wanneer van een dergelijke vestiging kan worden gesproken en of het van belang is dergelijke vestigingen als vaste inrichting aan te merken. Ook tijdens de beginfase en eindfase van een vaste inrichting, worden nog geen prestaties respectievelijk geen prestaties meer verricht. In paragraaf 8.2.3 zal daarom worden ingegaan op de vraag of ook tijdens de beginfase en/of eindfase van een vaste inrichting moet worden gesproken van een vaste inrichting.

Net als art. 45 btw-richtlijn (tekst vanaf 2010) geeft art. 44 btw-richtlijn (tekst vanaf 2010) twee heffingsaanknopingspunten die op gelijke voet staan, de zetel van bedrijfsuitoefening en de vaste inrichting. Ook bij toepassing van art. 44 btw-richtlijn (tekst vanaf 2010) moet een keuze worden gemaakt tussen deze aanknopingspunten. In paragraaf 8.2.4 zal worden ingegaan op de vraag hoe deze keuze moet worden gemaakt.

De woon- en gebruikelijke verblijfplaats van een belastingplichtige is mijns inziens ook geen andere wanneer hij prestaties ontvangt dan wanneer hij prestaties verricht. Op de woon- en gebruikelijke verblijfplaats zal in dit hoofdstuk dan ook slechts worden ingegaan voor zover het niet-belastingplichtigen betreft.