8.3.3.5 De ondernemingskamer kan slechts tijdelijk ingrijpen

Art. 2:357 lid 1 BW bepaalt dat de ondernemingskamer de geldingsduur van de door haar getroffen eindvoorzieningen bepaalt.1 Daaruit volgt reeds dat ingrijpen door middel van eindvoorzieningen tijdelijk is. Ook de tekst van art. 2:356 BW staat bol van de tijdelijkheid: het tijdelijk aanstellen van bestuurders en commissarissen, het tijdelijk ten titel van beheer overdragen van aandelen en tijdelijk afwijken van bepalingen van de statuten. Ook het schorsen van besluiten en bestuurders en commissarissen is uit zijn aard een tijdelijk maatregel.

Ook de eindvoorzieningen met een niet tijdelijk karakter, de vernietiging van een besluit; ontslag van een bestuurder of commissaris; en ontbinding van de vennootschap, brengen uit hun aard slechts een tijdelijke bemoeienis door de ondernemingskamer met zich mee. Dergelijke eindvoorzieningen werken immers ogenblikkelijk, al kan de regeling die eventueel is getroffen ten aanzien van dergelijke voorzieningen langer doorwerken. Dat is bijvoorbeeld het geval als de ondernemingskamer de gevolgen van de vereffening regelt na de ontbinding (bijvoorbeeld door te voorzien in een vereffenaar), of indien de rechtspersoon wordt verboden om te handelen alsof een vernietigd besluit nog rechtsgeldig is.2

Dit leidt tot de conclusie dat eindvoorzieningen de ondernemingskamer slechts in staat stellen om het beleid en de gang van zaken tijdelijk te beïnvloeden. Anders gezegd: de ondernemingskamer kan niet permanent de meest wezenlijke bevoegdheden binnen de vennootschap overnemen.3 Dat past ook bij de rol van de ondernemingskamer.4 (waarover meer in hoofdstuk 15). Het is niet de bedoeling dat de ondernemingskamer op de stoel van de onderneming gaat zitten. De ondernemingskamer opereert op afstand.

Het feit dat de ondernemingskamer geen vaste waarde binnen de vennootschap moet worden, is ook in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel. Aan dat beginsel zal in hoofdstuk 9 aandacht worden besteed.5 Kort gezegd, houdt het in dat de ondernemingskamer niet meer ingrijpt dan noodzakelijk is. Dat is evident niet gelukt, als de ondernemingskamer een vast onderdeel van de organisatie van de rechtspersoon zou geworden.

Dat neemt niet weg dat de bemoeienis van de ondernemingskamer met een vennootschap waarbij wanbeleid is geconstateerd zeer lang kan duren.

Het feit, dat op de hierboven beschreven wijze in art. 2:356 BW tot uitdrukking is gebracht dat de ondernemingskamer zich niet permanent moet bemoeien met het beleid en de gang van zaken binnen de vennootschap, is mijns inziens ook van belang bij de interpretatie van de term “tijdelijk” in art. 2:356 BW. Daarmee wordt volgens mij louter het hierboven uiteengezette uitgedrukt. Meer specifiek is de term “tijdelijk” niet bedoeld als een rem op de tertiaire gevolgen van eindvoorzieningen. Verwezen zij voorts naar par. 8.4.2, 16.3.3, 17.4.3.2 en 17.6.2.4.