HR, 19-10-2012, nr. 11/03143

Verweerder in cassatie, [verweerder], zocht omstreeks december 2006 een huurder voor zijn bedrijfsruimte met buitenperceel gelegen aan de [a-straat 1] te [plaats] (hierna: de loods). Eiser tot cassatie, [eiser], heeft in januari 2007 interesse getoond, de loods samen met [betrokkene 1] bezichtigd en [verweerder] daarover gesproken. Daarna hebben partijen nog verscheidene malen met elkaar gesproken. Bij één van deze gesprekken heeft [eiser] zijn paspoort getoond en heeft de echtgenote van [verweerder] daarvan een fotokopie gemaakt. Een door [verweerder] opgestelde huurovereenkomst, gedateerd 26 februari 2007, waarop [eiser] als huurder staat vermeld en waarop voorts is vermeld dat de loods per 1 maart 2007 wordt verhuurd, is niet ondertekend.

Op 7 maart 2007 heeft de gemeente Helden, naar aanleiding van klachten over geuroverlast, het terrein van de loods geïnspecteerd. Bij brief van 8 maart 2007 heeft de gemeente, kort samengevat, aan [verweerder] medegedeeld dat zij heeft geconstateerd dat een grote hoeveelheid van de stof Diisobutylketon is geloosd, dat de bodem en de riolering daardoor ernstig vervuild zijn geraakt, dat milieuvoorschriften zijn overtreden en dat bestuursdwang wordt toegepast. Op dezelfde dag heeft de gemeente een soortgelijke brief gestuurd aan [eiser] en aan Lyrasol Import & Export GmbH (hierna: Lyrasol).

Bij inleidende dagvaarding van 26 maart 2007 heeft [verweerder] [eiser] gedagvaard voor de rechtbank te 's-Hertogenbosch, sector kanton, locatie Helmond.

[Verweerder] heeft daarbij - kort samengevat - gevorderd dat de kantonrechter, uitvoerbaar bij voorraad 1. de huurovereenkomst ter zake van de loods per 1 maart 2007 ontbindt; voorts [eiser] veroordeelt 2. tot ontruiming van het huurobject en 3. tot betaling van huurpenningen alsmede 4. tot betaling van schadevergoeding voor alle door [verweerder] geleden schade ten gevolge van de door dan wel vanwege [eiser] veroorzaakte bodemverontreiniging in of rondom het gehuurde en 5. tot betaling van proceskosten, waaronder begrepen beslagkosten en kosten van sequestratie.

[Verweerder] heeft aan deze vorderingen ten grondslag gelegd dat hij met ingang van 1 maart 2007 een huurovereenkomst met [eiser] is aangegaan, dat in de periode van 1 tot 7 maart 2007 lossingen van milieubelastende stoffen in de bodem van het gehuurde hebben plaatsgevonden, dat [verweerder] als eigenaar van het gehuurde door de gemeente is aangesproken voor alle schade als gevolg van de lossingen en dat [eiser] aldus op ernstige wijze jegens [verweerder] is tekortgeschoten. Bovendien heeft hij de huurpenningen niet (tijdig) voldaan.

[Eiser] heeft gemotiveerd verweer gevoerd.

Na verdere conclusiewisseling heeft de kantonrechter [eiser] bij tussenvonnis van 24 oktober 2007 toegelaten tot bewijs van de juistheid van zijn stelling dat [verweerder] de huurovereenkomst niet met hem, [eiser], is aangegaan, maar met de Duitse vennootschap Lyrasol, gevestigd te Nettetal-Lobberich.

Nadat op 24 januari en 26 maart 2008 getuigenverhoren hebben plaatsgevonden en partijen daarop bij conclusies na (contra-)enquête hebben gereageerd, heeft de kantonrechter bij vonnis van 9 juli 2008 de vordering op de onderdelen 1, 2 en 3 afgewezen op de grond dat [eiser] is geslaagd in het door hem te leveren bewijs (rov. 7). De kantonrechter heeft daarnaast onder aanhouding van iedere verdere beslissing de zaak naar de rol verwezen om [verweerder] de gelegenheid te geven zich - bij akte - uit te laten over de vraag of hij omtrent onderdeel 4 van de vordering (schadevergoeding wegens milieuvervuiling) nog verder wenst te procederen.

Na aktewisseling heeft de kantonrechter in zijn vonnis van 10 december 2008 geconstateerd dat [verweerder] heeft laten weten niet verder te willen procederen en onderdeel 4 van de vordering daarentegen te willen intrekken en heeft de kantonrechter vervolgens de vordering op onderdeel 4 afgewezen en [verweerder] veroordeeld in de kosten van het geding.

[Verweerder] is, onder aanvoering van zeven grieven, bij appelexploot van 5 maart 2009 van de vonnissen van de kantonrechter van 9 juli 2008 en 10 december 2008 in hoger beroep gekomen bij het gerechtshof te 's-Hertogenbosch. Hij heeft geconcludeerd tot vernietiging van deze vonnissen en - zakelijk weergegeven - tot toewijzing van zijn vorderingen zoals in eerste aanleg omschreven.

[Eiser] heeft de grieven bestreden en geconcludeerd tot bekrachtiging van de vonnissen.

Bij tussenarrest van 5 oktober 2010 heeft het hof - naar de kern genomen en sterk vereenvoudigd weergegeven - geoordeeld dat het door [eiser] te leveren bewijs niet is geleverd (rov. 4.3) en voorts dat de huurovereenkomst is gesloten met [eiser] in privé, maar dat dit niet betekent dat alle vorderingen van [verweerder] moeten worden toegewezen (rov. 4.8). Het hof heeft de zaak vervolgens naar de rol verwezen voor de in het arrest onder 4.8.2 tot en met 4.8.4 vermelde doeleinden.

Bij eindarrest van 5 april 2011 heeft het hof de vonnissen waarvan beroep vernietigd, en opnieuw rechtdoende, (i) de huurovereenkomst tussen partijen per datum van het arrest ontbonden; [eiser] veroordeeld tot betaling van (ii) een bedrag van € 28.333,20 ter zake van de verschuldigde huurpenningen te vermeerderen met de wettelijke rente en (iii) van een bedrag van € 25.532,05 ter zake van de kosten van sequestratie. Het hof heeft de veroordelingen tot betaling uitvoerbaar bij voorraad verklaard, [eiser] veroordeeld in de proceskosten inclusief de beslagkosten en het meer of anders gevorderde afgewezen.

[Eiser] heeft tegen de arresten3. van het hof tijdig4. beroep in cassatie ingesteld.

Tegen [verweerder] is verstek verleend.

[Eiser] heeft zijn standpunt vervolgens schriftelijk toegelicht.

Het cassatiemiddel bestaat uit drie onderdelen (klachten).

Onderdeel I klaagt dat het hof [verweerder] ten onrechte ontvankelijk heeft verklaard in zijn bij appeldagvaarding van 5 maart 2009 ingestelde hoger beroep voor zover dat is gericht tegen de afwijzing van de vorderingen onder 1, 2 en 3 in het tussenvonnis van 9 juli 2008.

Het onderdeel is terecht voorgesteld.

Een eindvonnis of eindarrest houdt een beslissing in het dictum in over (een onderdeel van) hetgeen is gevorderd en maakt (in zoverre) een einde aan de instantie. Dat is het geval als een vordering in het dictum (gedeeltelijk) wordt toegewezen of afgewezen5..

Het onder 1.6 vermelde vonnis van de kantonrechter van 9 juli 2008 is een deelvonnis waarin in het dictum een uitdrukkelijk einde aan een deel van het geding is gemaakt, te weten voor zover het de vorderingen 1-3 betreft door afwijzing van deze vorderingen. In zoverre is dit vonnis een eindvonnis. De tussenvonniscomponent betreft de verwijzing naar de rol met het oog op de vordering onder 4.

Met betrekking tot de vorderingen 1-3 diende van het vonnis van 9 juli 2008 binnen drie maanden (art. 339 lid 1 Rv.) hoger beroep te worden ingesteld. Deze termijn was op 5 maart 2009 (datum appelexploot) ruimschoots verstreken. Aangezien beroepstermijnen van openbare orde zijn6., had het hof [verweerder] ambtshalve niet-ontvankelijk dienen te verklaren in zijn hoger beroep voor zover dit de afwijzing van de vorderingen onder 1-3 in het vonnis van 9 juli 2008 betreft.

Onderdeel II klaagt dat het hof [eiser] in zijn eindarrest ten onrechte heeft veroordeeld tot betaling van kosten van beslag en sequestratie, omdat deze oordelen innerlijk tegenstrijdig zijn met het oordeel van het hof in rechtsoverweging 8.7 van het eindarrest dat de vordering tot schadevergoeding wegens bodemverontreiniging als onvoldoende toegelicht zal worden afgewezen. Uit de beslagstukken vloeit voort dat de kosten van beslag en sequestratie zijn ontleend aan de beslagverloven die zijn gelegd op de grond van een gepretendeerde vordering tot schadevergoeding wegens milieuverontreiniging en niet (ook) met als grond de vorderingen onder 1-3. Nu de vordering tot schadevergoeding wegens milieuverontreiniging is afgewezen, ontbreekt de grond voor toewijzing van deze kosten.

Het onderdeel slaagt.

De voorzieningenrechter te Roermond heeft de sequestratie toegestaan op het verzoek tot het leggen van conservatoir beslag met sequestratie op een vrachtauto die langs de openbare weg te Deurne stond geparkeerd7.. In dit verzoek wordt vermeld dat [verweerder] een bedrag van € 50.000,- + P.M. van [eiser] heeft te vorderen ter zake van het veroorzaken door [eiser] van een ernstige bodemverontreiniging. Nu het hof de vordering tot het vergoeden van de schade als gevolg van de bodemverontreiniging heeft afgewezen, is de grondslag aan (het beslag op en) de sequestratie van de vrachtauto komen te ontvallen.

Overigens slaagt het onderdeel ook indien de sequestratiekosten de vorderingen onder 1-3 als grondslag zouden hebben en wel in verband met het slagen van onderdeel I.

Onderdeel III is gericht tegen de veroordeling van [eiser] in de proceskosten8..

Gelet op de gegrondheid van de onderdelen I en II slaagt ook dit onderdeel.

Nu alle onderdelen slagen, dienen de bestreden arresten te worden vernietigd met uitzondering van de beslissing op de vordering onder 4..

Uw Raad kan de zaak m.i. zelf afdoen door [verweerder] alsnog niet-ontvankelijk te verklaren in zijn hoger beroep tegen de afwijzing van de vorderingen 1-3 in het vonnis van 9 juli 2008, de vordering tot vergoeding van de kosten van sequestratie af te wijzen en [verweerder] te veroordelen in de kosten van het geding in drie instanties.

De conclusie strekt tot vernietiging van de arresten van het gerechtshof te 's-Hertogenbosch van 5 oktober 2010 en 5 april 2011 en tot afdoening als onder 2.6 vermeld.

De Procureur-Generaal bij de

Hoge Raad der Nederlanden

A-G