3.2.2.1 Algemeen

Een door het computerprogramma iTunes samengestelde digitale muziekbibliotheek kan worden gezien als een muzieksysteem dat bestaat uit volgens bepaalde criteria geordende, onderling samenhangende muziekopnamen.

De muziekopnamen in dit muzieksysteem zijn door de gebruiker aan het programma aangeboden. De gebruiker kan elke willekeurige muziekopname aan het programma aanbieden. Het is niet nodig dat de gebruiker daarbij enig systeem of enige volgorde in acht neemt. Hij kan de opnamen die hij wenst op te nemen ook op elk willekeurig moment opnemen.1 Voor mijn onderzoek is het niet nodig dat wij ons verdiepen in de wijze waarop die informatie technisch wordt opgeslagen. Het is voldoende te weten dat iTunes alle aangeboden muziekopnamen bevat. Van een systeem in de zin van volgens bepaalde criteria geordende, onderling samenhangende muziekopnamen is echter pas sprake als iTunes volgens een of meer door de gebruiker gekozen samenhangcriteria een bepaalde ordening heeft aangebracht in de aangeboden muziekopnamen. Zonder een dergelijke ordening is immers geen sprake van volgens bepaalde criteria geordende, onderling samenhangende muziekopnamen.

De gebruiker kan op het moment van toevoegen van muziekopnamen of daarna aan elk van de aan iTunes aangeboden muziekopnamen of onderdelen daarvan automatisch of handmatig een of meer samenhangcriteria verbinden. Voorbeelden van samenhangcriteria zijn: album, artiest, genre, componist en opnamejaar. iTunes biedt de gebruiker vervolgens de mogelijkheid om aan de hand van een of meer door de gebruiker gekozen samenhangcriteria muziekopnamen op te roepen in een muzieksysteem dat bestaat uit volgens bepaalde criteria geordende, onderling samenhangende muziekopnamen. Daarbij kan de gebruiker kiezen tussen diverse soorten samenhang al naar gelang hij die criteria in iTunes - handmatig of automatisch - heeft ingebracht.

Combinaties van samenhangcriteria die een nieuw samenhangcriterium opleveren, zijn ook mogelijk. Als de gebruiker bijvoorbeeld kiest voor het samenhangcriterium 'opera's van Richard Wagner', dan ordent iTunes de muziekopnamen zodanig dat alle opera's van deze componist worden getoond. Als de gebruiker de juiste procedures heeft gevolgd, zal iTunes ervoor zorgen dat geen systematisch tekort binnen de muziekverzameling ontstaat, aangezien alle muziekopnamen die beantwoorden aan een of meer samenhangcriteria binnen het op basis van die criteria geordende muzieksysteem zullen worden opgenomen.

De vraag kan worden gesteld of sprake is van een systematisch tekort als zich - bij wijze van voorbeeld - in de verzameling muziekopnamen niet alle opnamen van opera's van Richard Wagner bevinden. Dat zal immers logischerwijs gebeuren als de gebruiker niet alle opera's van Richard Wagner in iTunes heeft ingevoerd. Het oproepen van de opera's van Richard Wagner volgens het samenhangcriterium 'opera's van Richard Wagner' zal dan immers een systeem opleveren dat niet alle opera's van Richard Wagner omvat, maar de opera's van Richard Wagner voor zover die zich in de verzameling bevinden. Ik beantwoord die vraag ontkennend. Van een systematisch tekort is slechts sprake als door de gebruiker aan iTunes aangeboden muziekopnamen volgens bepaalde samenhangcriteria onderling samenhangen, maar desalniettemin geen deel uitmaken van het door iTunes gegenereerde muzieksysteem. Niet aan iTunes aangeboden muziekopnamen zijn voor het programma non existent.3

Van de vorenstaande situatie moet worden onderscheiden het geval dat een gebruiker twee - of meer - muziekverzamelingen heeft gegenereerd in iTunes.4 Gesteld dat als gevolg van welke oorzaak dan ook de muziekopnamen van deze gebruiker zijn verspreid over deze muziekverzamelingen.5 Gesteld verder dat in beide muziekverzamelingen onder meer verschillende opera's van Richard Wagner zijn opgenomen. Als dan 'opera's van Richard Wagner' als samenhangcriterium wordt gebruikt, zal iTunes per muziekverzameling een systeem van muziekopnamen produceren. Gesteld dat in de ene verzameling de opera's Lohengrin en Der Ring des Nibelungen zijn opgenomen, dan zullen die opnamen het systeem vormen van samenhangende muziekopnamen als gevolg van het gebruik van het genoemde samenhangcriterium. Als in de tweede verzameling de opera's Die Meistersinger von Nürnberg, Rienzi en Tristan und Isolde zijn opgenomen, dan vormen die drie opera's samen een systeem als gevolg van het samenhangcriterium. Anders dan in het in de vorige alinea geschetste geval is hier echter wel sprake van een systematisch tekort, aangezien alle door de gebruiker aan iTunes aangeboden muziekopnamen6 volgens de samenhangcriteria 'opera's van Richard Wagner' onderling samenhangen, maar desalniettemin geen deel uitmaken van het door iTunes op basis van die samenhangcriteria gegenereerde muzieksysteem.

Het systematisch tekort wordt ook in dit geval niet veroorzaakt door het feit dat de beide verzamelingen elk voor zich en in combinatie niet compleet zijn aangezien daarin niet alle opera's van Richard Wagner voorkomen.7