4.9.4 'Cumulatief' model

263. Een 'cumulatief' model houdt in dat, wanneer een beding op grond van de eerste toets als oneerlijk kan worden aangemerkt, een tweede toets het oneerlijke karakter van het beding moet bevestigen. Een 'cumulatieve' toets is nadelig voor de consument.

Diagram 4.4

Door de goede trouw niet om te zetten heeft de wetgever een 'cumulatieve' toets bestaande uit een inhoudelijk en een procedureel criterium voorkomen. De cumulatie zou wel die van een abstracte en een (iets meer) concrete verstoring kunnen betreffen.

264. Hoewel de afwijking van de wet en het ontbreken van een evenwichtsherstellend beding meestal bepalend zijn (par. 4.9.2), kan een van de wet afwijkend of eenzijdig beding soms worden gerechtvaardigd.1 Dit gebeurt iets vaker dan dat een beding, dat in overeenstemming is met de wet of waarvoor een `contrepartie' bestaat, alsnog als oneerlijk wordt aangemerkt. De Franse rechter neigt dus iets meer naar een 'cumulatieve' toetsingssystematiek. De rechtvaardigingstoets vormt zelden een uitgebreide concrete verstoringstoets maar beperkt zich in de door mij geraadpleegde lagere rechtspraak meestal tot de beoordeling van het publieke belang, van de belangen van de gebruiker en van geobjectiveerde procedurele omstandigheden (de leesbaarheid van het beding, vgl. hypothese 2b, par. 4.6.4). Andere omstandigheden dan de inhoud of presentatie van het contract, wanneer zij al worden gesteld, spelen nauwelijks een rol. De rechtvaardigingstoets pakt soms goed uit voor de consument.2