9.2.6.1 Betwiste versus niet betwiste vorderingen

Zoals eerder in de paragraaf over het belang van waarborgen in het geval van een betwisting van vordering en beslag aan de orde is gekomen,1 zijn twee categorieën van vorderingen die aan een beslag ten grondslag liggen te onderkennen. Het gaat hierbij om zogenoemde incassovorderingen en vorderingen op tegenspraak. In mijn visie is het niet beslist nodig en bovendien inefficiënt om een Full Disclosure-beginsel toe te passen op verlofaanvragen in de categorie incassovorderingen zonder verweer. Wanneer de beoogd beslagene niet heeft gereageerd op sommaties en geen verweer voert, zou bij de beoordeling van een door de verzoeker als zodanig aangeduid beslagrekest kunnen worden volstaan met een beoordeling als ware sprake van verstek (in het Research Memorandum aangeduid als een Beperkte Beoordeling). Een dergelijke benadering is overeenkomstig de praktijk van voor 1 juli 2011 van een summiere beoordeling van het rekest. Zo een benadering ligt in de lijn van specifieke, vereenvoudigde procedures voor onbetwiste vorderingen, die beschikbaar zijn in een groot aantal Europese landen.2 Een mogelijk risico van deze werkwijze zal zijn, dat de verzoeker in het beslagrekest ten onrechte vermeldt dat het beslag wordt verzocht voor een niet betwiste vordering, om daarmee in de Beperkte Beoordeling te vallen. Ik meen dat de sanctie van opheffing van het beslag op grond van schending van artikel 21 Rv hier preventief werkt. Ook de invoering van een landelijk beleid inzake grijsmaking zou een dergelijke handelwijze ontmoedigen; waarbij het indienen van een rekest voor Beperkte Beoordeling in een zaak waarin is grijs gemaakt (en de wederpartij hierover is ingelicht) tot het niet verlenen van verlof leidt.

Het advies inzake invoering van een Full Disclosure-beginsel in het Research Memorandum richtte zich daarmee met name op betwiste vorderingen. In het bijzonder met betrekking tot de vorderingen uit onrechtmatige daad of op andere grondslag, is uit het onderzoek gebleken dat deze categorie vorderingen een risicogroep vormt bij verlofverlening. Rekesten vertonen met regelmaat beslag op bijkans alle vermogensbestanddelen die te bedenken zijn en exorbitante begrotingen die slecht, of in het geheel niet, onderbouwd zijn. Ook wordt slechts sporadisch een vervolg aan het beslag gegeven door het instellen van een hoofdzaak. De gedachte achter het verstrekken van meer informatie in het beslagrekest voor een vordering uit deze categorie is bedoeld om de voorzieningenrechter van informatie te voorzien, waarmee deze met doelgerichte aandacht de beoordeling van het beslagrekest kan doen plaatsvinden. Verzoekers zouden in ieder geval, naast een heldere en gedegen uiteenzetting over de grondslag en het verweer, ook een serieuze en gespecificeerde schadebegroting met toelichting dienen te overleggen.

Het maken van onderscheid in de behandeling van betwiste en nietbetwiste vorderingen is niet in de Beslagsyllabus juni 2011 of latere versies overgenomen. Aangezien geen openheid wordt betracht over samenstelling en/of wijziging van rechtersregelingen in het algemeen, en de Beslagsyllabus in het bijzonder, is over de achterliggende redenen geen openbare informatie beschikbaar. Opvallend is dat ook de interne verslagen van de werkgroep Beslagrecht geen licht werpen op de achtergronden van dit besluit.

Leidt het niet overnemen van deze suggestie nu tot grote bezwaren? In de zin van het versterken van de waarborgen voor de beslagene uiteraard niet: deze is gebaat bij juiste en volledige informatie in het beslagrekest. De vraag die men zich kan stellen is of het niet spijtig is van de tijd en inspanning van verzoekers en beoordelaars dat uitgebreide informatie moet worden verstrekt in situaties waarin dit met grote waarschijnlijkheid niet bijdraagt aan een betere beoordeling.