Einde inhoudsopgave
De positie van de vennootschap onder firma (IVOR nr. 97) 2016/4.3.2.2
4.3.2.2 Blokkeringsregelingen bij de NV
mr. P.P.D. Mathey-Bal, datum 28-09-2015
- Datum
28-09-2015
- Auteur
mr. P.P.D. Mathey-Bal
- JCDI
JCDI:ADS387061:1
- Vakgebied(en)
Ondernemingsrecht / Personenvennootschappen
Voetnoten
Voetnoten
Stb. 2000, 283, p. 5-6; inw.tr. 1 september 2001, Stb. 2001, 368.
Gesteld wordt alleen dat de invoering van art. 3:186 BW over levering na verdeling het in het vroegere art. 2:91 BW geregelde, dat bij scheiding van een gemeenschap geleverd moest worden op dezelfde wijze als waarop een aandeel geleverd werd, overbodig maakt. De bewuste regel, die eerst ook uit art. 2:91 BW volgde, is toen toegevoegd aan art. 2:87 BWen art. 2:91 BW is vervallen. Zie Van Zeben 1991, p. 281 en 284.
Van Zeben 1991, p. 301.
Ook bijvoorbeeld de emissie van aandelen is geen overdracht, zodat ook daarbij een overdrachtsbeperking op grond van een blokkeringsregeling niet van toepassing is, Asser/Van Solinge & Nieuwe Weme 2-II* 2009/289.
Zo ook Verstappen 1996, p. 671: een blokkeringsregeling heeft geen goederenrechtelijke werking ingeval van toedeling. Bedoelde zin heeft slechts betrekking op het niet onmogelijk of uiterst bezwaarlijk maken van de toedeling. En Van Solinge 1976, p. 157 over boedelscheiding in het algemeen, waaronder de gemeenschap krachtens vennootschapsgoederenrecht, waar ook geen sprake is van overdracht, maar waar geleverd moet worden op dezelfde wijze als bij overdracht is voorgeschreven.
De bepaling die de blokkeringsregeling voor de NV regelt, art. 2:87 BW, noemt ook de toedeling van aandelen in een gemeenschap. Lid 1 van het artikel luidt:
‘Bij de statuten kan de overdraagbaarheid van aandelen op naam worden beperkt. Deze beperking kan niet zodanig zijn dat zij de overdracht onmogelijk of uiterst bezwaarlijk maakt. Hetzelfde geldt voor de toedeling van aandelen uit een gemeenschap. Een overdracht in strijd met een beperking is ongeldig.’
De zin ‘Hetzelfde geldt voor de toedeling van aandelen uit een gemeenschap’ was voor de BV tot aan de invoering van de Wet flex-BV te vinden in art. 2:195 BW (eerst lid 7, later lid 81 ). Niet direct duidelijk is of met ‘Hetzelfde geldt voor de toedeling van aandelen uit een gemeenschap’ wordt bedoeld dat toedeling evenals overdracht kan worden beperkt (m.a.w.: toedeling wordt in beginsel niet door de overdrachtsbeperking geblokkeerd, tenzij voor de toedeling anders geregeld) of dat van beperking van toedeling automatisch sprake is als er een overdrachtsbeperking is. De parlementaire geschiedenis van art. 2:87 BW verheldert nauwelijks,2 hetgeen de memorie van toelichting bij art. 2:195 (oud) BW wel doet:3
‘Aan het artikel is een lid toegevoegd dat, overeenkomstig de aanvulling van artikel 87 (d), de mogelijkheid opent om regeling van dat artikel ook op toedeling van toepassing te verklaren.’
Een blokkeringsregeling in verband met de overdracht van een aandeel geldt dus niet automatisch voor toedeling, maar kán daarop van toepassing worden verklaard.4 Wordt een blokkeringsregeling in de statuten opgenomen die ziet op toedeling, dan mag de regeling een overgang niet onmogelijk of uiterst bezwaarlijk maken.5 Men kan zich afvragen of een blokkeringsregeling die ziet op toedeling niet altijd overgang onmogelijk of uiterst bezwaarlijk maakt. Ik meen van niet; een dergelijke regeling kan weliswaar verhinderen dat een aandeel wordt toegedeeld aan bijvoorbeeld de vennoot die de onderneming van de VOF voortzet, maar bewerkstelligt niet dat vennoten niet uit de onverdeeldheid kunnen raken. Wél kan het gevolg van de blokkeringsregeling zijn dat de gewezen vennoten de eigendom van het aandeel verliezen, bijvoorbeeld omdat een andere aandeelhouder het aandeel overneemt, maar dit is nu juist het doel van de blokkeringsregeling: zorgen dat de aandelen niet buiten een bepaalde kring van rechthebbenden komt en zo het besloten karakter van de kapitaalvennootschap waarborgen. Als de wens is om het bewuste aandeel blijvend ten goede te laten komen aan de voortgezette VOF, dan zouden de deelgenoten ervoor kunnen kiezen om het aandeel niet te verdelen en de gewezen vennoten deelgenoten te laten.