5.2.3 Een reeks aan normatieve overwegingen

Kortom: hoewel het csqn-verband een vrij klinische exercitie lijkt die weinig met normatieve overwegingen te maken heeft kan zij er in werkelijkheid niet van loskomen. De reden lijkt simpel; juristen zoeken niet naar causale verbanden omdat ze geïnteresseerd zijn in wetenschappelijke oorzaken, maar omdat ze geïnteresseerd zijn in verantwoordelijkheden. In de meer eenvoudige casus, zoals die van brandstichting of mishandeling, komen die twee goed overeen. Natuurlijk geldt strikt genomen ook dan dat meerdere oorzaken csqn voor de schade zijn – als ik niet thuis was geweest toen mijn buurman brandstichtte in ons appartementencomplex had ik geen letselschade geleden – maar de toets van het wegdenken is daar eenvoudig toe te passen.

Zodra de casus complexer wordt, wordt het echter lastiger. Dan wordt het belangrijker wat er in afwezigheid van de normschending zou zijn gebeurd. Uitgangspunt van de Hoge Raad is dat voor een normschendend handelen een normconform doen in de plaats moet worden gedacht. Het is niet toegestaan om in de plaats van de ene normschending een andere normschending te denken, zodat de norm zelf de ondergrens dicteert. Ten onrechte laat de Hoge Raad geen verdere doorwerking toe: de gedaagde moet de eiser altijd vergoeden wat hij ‘in natura’ had moeten bieden bij normconform handelen, maar meer ook niet.

Voor zover de eiser buiten die gevallen om moeite heeft om aan te tonen wat in afwezigheid van de normschending zou zijn gebeurd schiet de billijkheid hem op verschillende manieren te hulp. Hoewel het hier niet gaat om een directe doorwerking van de geschonden norm zoals bij de bepaling van de ‘ondergrens’ van het hypothetische scenario, is de strekking van de norm wel degelijk van grote invloed op de vaststelling van wat schade is. De norm biedt namelijk wel informatie ten aanzien van de vraag of het leerstuk voor toepassing in aanmerking komt of niet. Hoewel het hier dus nadrukkelijk gaat om billijkheidsoverwegingen, is de norm voor de invulling daarvan niet betekenisloos. Een vergelijkbare invloed van de norm is te zien bij de meer normatieve causaliteitsleerstukken.