2.5.4 Vaststelling van het onderzoeksbudget

Na ontvangst van de begroting van de onderzoeker en na partijen in de gelegenheid te hebben gesteld zich uit te laten over de begroting, stelt de Ondernemingskamer het onderzoeksbudget op grond van art. 2:350 lid 3 BW in beginsel vast.1 Voor dit bedrag moet ook zekerheid worden gesteld, waarover par. 2.7. Het onderzoeksbudget bepaalt de ruimte voor de onderzoeker, behoudens eventuele verzoeken tot verhoging van het onderzoeksbudget. De wetgever heeft met deze regeling willen voorkomen dat de kosten van het onderzoek te zeer uit de hand zouden lopen.2

In uitzonderingsgevallen gaat de Ondernemingskamer niet over tot een vaststelling van het onderzoeksbudget. Zo werd in SWB Shipping een onderzoeksbudget niet vastgesteld en het onderzoek niet voortgezet in verband met schikkingsonderhandelingen tussen partijen. Een minnelijke regeling kwam tot stand, waarna de Ondernemingskamer direct de kosten van het onderzoek vaststelde.3

De Ondernemingskamer moet het onderzoeksbudget expliciteren en kan niet volstaan met het noemen van een maximumbedrag waarvoor zekerheid moet worden gesteld. Geerts noemt een aantal beschikkingen uit de periode eind 1998 tot eind 2000, waarin de Ondernemingskamer het onderzoeksbudget niet expliciteerde.4 Tegenwoordig expliciteert de Ondernemingskamer het onderzoeksbudget wel steeds.

De Ondernemingskamer pleegt het onderzoeksbudget steeds vast te stellen exclusief verschuldigde btw.5 Geerts noemt een aantal beschikkingen waarin de Ondernemingskamer niet expliciteerde dat het onderzoeksbudget is verschuldigd exclusief verschuldigde btw – vermoedelijk bij vergissing.6 Aangenomen mag worden dat ook in die gevallen het vastgestelde onderzoeksbudget als verschuldigd zonder btw heeft te gelden.

Vervangt de Ondernemingskamer een onderzoeker, dan stelt zij soms wel en soms niet de vergoeding van de eerste onderzoeker en vervolgens een nieuw onderzoeksbudget voor de tweede onderzoeker vast. Gaat de Ondernemingskamer hier wel toe over, dan ligt het voor de hand dat zij voor de vaststelling van het tweede onderzoeksbudget de tweede onderzoeker vraagt een nieuwe begroting op te stellen.7 Gaat de Ondernemingskamer hier niet toe over,8 dan staat beide onderzoekers samen één onderzoeksbudget ter beschikking. De kosten die de eerste onderzoeker heeft gemaakt om een begroting op te stellen, vormen ook kosten van het onderzoek. In beginsel moet de rechtspersoon die kosten eveneens voldoen. Handelt de eerste onderzoeker echter opzettelijk onbehoorlijk of met kennelijk grove miskenning van hetgeen een behoorlijke taakvervulling meebrengt,9 dan brengen de redelijkheid en billijkheid mijns inziens met zich dat de Ondernemingskamer dit handelen sanctioneert bij de vaststelling van de vergoeding van de onderzoekers. De rechtspersoon mag in een dergelijk geval niet worden verplicht de door de eerste onderzoeker gemaakte kosten van het onderzoek (geheel) te voldoen.

Beperkt de Ondernemingskamer het onderzoek nadat dit reeds een aanvang heeft genomen, dan kan zij de onderzoeker vragen een nieuwe begroting op te stellen.10 Vervolgens kan de Ondernemingskamer het onderzoeksbudget opnieuw vaststellen.