3.7.2 Het voorlopig oordeel en andere rechterlijke interventies

In het onderzoek is ook gekeken naar de voorlopige oordelen die rechters tijdens de zitting geven (tabel 31). De categorieën voorlopige oordelen die daarbij zijn gehanteerd zijn gebaseerd op de indeling van Verschoof (2004).

Er wordt in de tabel een onderscheid gemaakt tussen voorlopige oordelen die gegeven zijn vóór de eerste schorsing (onder A) en voorlopige oordelen die zijn gegeven nadat partijen minimaal één keer op de gang hadden onderhandeld (onder B). Onder C is het totaal aantal zittingen weergegeven waarin een dergelijk voorlopig oordeel is gegeven. Deze totaalscore is niet altijd gelijk aan de optelsom van kolom A en kolom B omdat sommige zittingen zowel in de tweede als derde kolom zijn meegeteld.

Ook de totaalscores onderaan de tabel zijn niet gelijk aan de optelling van de frequenties (Abs) die erboven staan in dezelfde kolom, omdat sommige rechters meerdere soorten voorlopige oordelen in één zitting geven. Overigens is van een dergelijke ‘dubbeltelling’ al snel sprake in de rij ‘de uitkomst of kans van slagen van de bewijslevering’, omdat een rechter hierover moeilijk wat kan zeggen zonder eerst iets te zeggen over ‘de bewijslastverdeling’.

Wat opvalt in tabel 31, is dat de rechter partijen in het algemeen niet met lege handen de gang opstuurt. In bijna de helft van de zaken (46%) geeft de rechter partijen een voorlopig oordeel voordat de zitting voor de eerste keer wordt geschorst. Als partijen na de schorsing weer terug zijn in de rechtszaal, geeft de rechter in 26.7% van de onderzochte zittingen een voorlopig oordeel. In totaal wordt in 69.3% van de zittingen op enig moment een voorlopig oordeel gegeven. Deze voorlopige oordelen hebben vooral betrekking op de juridische stellingen en weren (51.3%) of de bewijslastverdeling (36.7%). Concrete bedragen of een range van bedragen worden maar weinig genoemd door rechters, respectievelijk in 6.7% en 2.0% van de onderzochte zaken. Overigens hebben deze rechters pas bedragen genoemd nadat zij aan partijen gevraagd hadden hoe ver de schikkingsvoorstellen van beide partijen uit elkaar lagen.1

Naast het geven van een voorlopig oordeel zijn er andere manieren denkbaar waarop een rechter kan aansturen op een schikking (tabel 32). Ook voor deze tabel geldt dat de totaalscores onderaan niet gelijk zijn aan de optelling van de cellen daarboven, omdat in sommige zittingen meerdere interventies zijn geobserveerd.

Uit de tabel komt duidelijk naar voren dat meer dan de helft van de rechters (55.3%) partijen waarschuwt voor de tijd, belasting en kosten die verder procederen met zich mee zal brengen. Dit doet de rechter vaak al voordat hij de zitting voor de eerste keer schorst, namelijk in 48.0% van de onderzochte zaken. Als partijen terugkomen van de gang informeert de rechter in 42.7% van de onderzochte zittingen of partijen iets willen vertellen over de uitkomst van hun schikkingsonderhandelingen. Wat verder opvalt, is dat een aantal rechterlijke interventies maar weinig voorkomt, te weten: partijen informeren hoe vergelijkbare zaken geschikt zijn (2.0%), één van de partijen adviseren het schikkingsvoorstel van de andere partij te accepteren (2.0%), partijen adviseren het verschil tussen beide schikkingsvoorstellen te delen (2.0%) en het zelf doen van een schikkingsvoorstel (6.7%). Dit kan erop duiden dat rechters vinden dat zij zich met dergelijke interventies te veel op het terrein van partijen begeven. Een andere mogelijke verklaring behalve voor de eerst genoemde interventie — is dat de rechter niet op de hoogte is van de schikkingsvoorstellen die door partijen zijn gedaan, omdat zij hem dit niet verteld hebben.