2.4.1.3 Voldoende belang

Processueel en materieel belang.Art. 3:303 BW bepaalt dat zonder voldoende belang niemand een rechtsvordering toekomt. De bepaling vereist dus dat het ingeroepen belang van voldoende gewicht is om een rechtsvordering te rechtvaardigen.1 In het kader van het belangvereiste kan men onderscheid maken tussen de vraag of toewijzing van het verbod eraan kan bijdragen dat de gedaagde zich aan zijn rechtsplicht houdt (processueel belang) en de vraag of het belang bij het verkrijgen van het verbod van voldoende gewicht is (materieel belang).2 Het vereiste van processueel belang vormt een uitvloeisel van het adagium point d’intérêt, point d’action (‘geen belang, geen actie’) en richt zich op aspecten van doelmatigheid en goede procesorde. Deze variant van het belangvereiste stelt centraal of het voor de juridische en feitelijke positie van de eiser verschil maakt of zijn vordering geheel of gedeeltelijk wordt toegewezen.3 Het vereiste van materieel belang heeft betrekking op het gewicht van het belang dat de eiser heeft bij het recht dat aan de verbodsvordering ten grondslag ligt. De gedachte achter dit vereiste is dat de rechter zich niet hoeft uit te spreken over bagatellen (de minimis non curat praetor).4

De processuele en materiële interpretatie van het belangvereiste lijken in de rechtspraak in elkaar over te lopen.5 Toepassing van art. 3:303 BW vereist dus zowel een afweging van de belangen van de betrokken partijen als een (eventuele ambtshalve) toetsing aan de eisen van een behoorlijke procesvoering en het belang van de rechtspleging.6 Toetsing aan het belangvereiste vergt een vergelijking tussen de situatie met en de situatie zonder toewijzing van de vordering. Bestaat er tussen deze gevallen geen relevant verschil, dan moet worden aangenomen dat de eiser onvoldoende belang heeft bij een verbod.7 Voldoende belang kan onder meer ontbreken als sprake is van een eenmalige inbreuk en er geen gevaar voor herhaling is.8 Daarnaast kan worden gedacht aan het geval waarin de gedaagde voorafgaand aan het instellen van de verbodsvordering een onthoudingsverklaring heeft getekend.9 Voorstelbaar is dat ook een minimale inbreuk onvoldoende gewicht in de schaal legt om een verbod te rechtvaardigen.10 Zulke de minimis-verweren worden regelmatig gevoerd in procedures die draaien om inbreuk op een intellectueel-eigendomsrecht.11

Het feit dat zich een (dreigende) inbreuk op een intellectueel-eigendomsrecht voordoet, levert in beginsel voldoende belang op voor de eiser.12 Het vereiste komt dan ook vooral aan de orde als de gedaagde een daartoe strekkend verweer voert of als de rechter het ambtshalve toepast.13 Heeft de gedaagde geen beroep gedaan op het belangvereiste, dan kan de rechter het verbod alsnog afwijzen als hij van oordeel is dat een reële dreiging van inbreuk ontbreekt.14 In alle gevallen dient de rechter terughoudendheid te betrachten bij het afsnijden van een verbodsvordering op grond van onvoldoende belang.15 Een dergelijk oordeel betekent immers een beperking van het recht op toegang tot de rechter, dat onder meer wordt beschermd door art. 6 EVRM en art. 47 Handvest.16