IV.3.2.2. ‘Waarbij een goed overgaat of kan overgaan’

De tekst ‘overgaat of kan overgaan’ moet onder meer gezien worden in het licht van het oude Burgerlijk Wetboek. ‘Overgaat’ duidde op het verblijvingsbeding, terwijl ‘kan overgaan’ zag op bijvoorbeeld een toescheidings- of overnemingsbeding, waar nog een levering vereist was.1 Met de komst van het nieuwe Burgerlijk Wetboek kan ‘overgaat’ zien op die gevallen waarbij geleverd is bij voorbaat.

‘Goederen’ zijn alle zaken en alle vermogensrechten (art. 3:1 BW). Veelal zullen de quasi-legaten zien op goederen. Maar zijn de quasi-legaten hiertoe beperkt? De minister2 merkt het volgende op:

Gelet op de strekking van de quasi-legatenregeling, te weten het streven naar een zuivere rangorde tussen de verschillende soorten schuldeisers én de aangehaalde passage uit de parlementaire geschiedenis, ben ik van mening dat óók indien een beding met zich brengt dat een schuld ten laste van de nalatenschap ontstaat, een quasi-legaat aan de orde kan zijn. De wettekst behoeft ter bevestiging van deze visie aanpassing. Deelt men deze visie niet dan zou dat tot een ongewenste uitholling van de nalatenschap kunnen leiden. Een eenvoudig voorbeeld illustreert dit. Indien partijen, als kanscontract, overeenkomen dat de één bij overlijden van de ander een vordering krijgt groot 100 op diens nalatenschap, gaat bij het overlijden van de eerststervende geen goed in de zin van art. 3:1 BW over. Art. 4:4 lid 2 BW verbiedt de betreffende overeenkomst niet en een gift is niet aan de orde. Dit zou betekenen dat, bijvoorbeeld, de legitimarissen, wat deze 100 betreft, ondanks het bestaan van de quasi-legatenregeling, het nakijken hebben. Dit kan en mag niet de bedoeling zijn.