5.3.3.1 De evenredigheidstoets van het Hof van Justitie en de vrijheid van lidstaten

In Promusicae en Bonnier Audio beperkte het Hof zich tot de vaststelling dat nationale autoriteiten en rechters zelf verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van een rechtvaardig evenwicht.1 Hoewel de arresten L’Oréal/eBay, Scarlet Extended en Netlog enkele richtlijnen bevatten voor de beoordeling van specifieke maatregelen, bood het Hof ook in deze zaken weinig duidelijkheid over de inhoud en het relatieve gewicht van de betrokken grondrechten en de maatstaven die de bevoegde autoriteiten moeten toepassen om een evenwicht te bewaren.2

Een meer inzichtelijke beoordeling volgde in UPC Telekabel. In deze zaak benadrukte het Hof dat concrete maatregelen niet alleen moeten worden onderworpen aan een belangenafweging, maar dat ook de andere elementen van het evenredigheidsbeginsel van belang zijn.3 De voorwaarden van een legitiem doel en geschiktheid worden gereflecteerd in de overweging dat handhavingsmaatregelen voldoende doeltreffend moeten zijn om een effectieve bescherming van het betrokken grondrecht te verzekeren. De overweging dat een blokkeringsmaatregel internetgebruikers niet nodeloos de mogelijkheid mag ontzeggen om zich rechtmatig toegang te verschaffen tot de beschikbare informatie (overblokkering) weerspiegelt vervolgens het vereiste van noodzakelijkheid. Het Hof liet de beoordeling van een concrete maatregel en de daarbij behorende belangenafweging zoals gezegd over aan de nationale autoriteiten.4

In McFadden ging het Hof een stap verder door zelf de toelaatbaarheid van een aantal maatregelen te onderzoeken. Hoewel ook in deze zaak geen uitgebreide belangenafweging plaatsvond, is een relevante verduidelijking dat rekening moet worden gehouden met de vraag of de rechthebbende, bij afwijzing van het bevel, nog een doeltreffend middel kan aanwenden om zijn recht te handhaven. Luidt het antwoord op deze vraag ontkennend, dan is het vereiste evenwicht niet bereikt.5