Einde inhoudsopgave
Mededinging en verzekering (R&P nr. VR8) 2019/5.2.1.2
5.2.1.2 De onderhandelingen met een leidende verzekeraar
mr. drs. G.T. Baak, datum 11-12-2019
- Datum
11-12-2019
- Auteur
mr. drs. G.T. Baak
- JCDI
JCDI:ADS183481:1
- Vakgebied(en)
Mededingingsrecht / Algemeen
Verzekeringsrecht / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
Baarsma e.a. 2008, p. 20. Zie ook: Henley 2004, p. 117.
Baarsma e.a. 2008, p. 16. Over de mededingingsaspecten bij de schadeafwikkeling verwijs ik de lezer naar h. 8 van dit boek.
EY 2014, p. 121 rn. 346.
Baarsma e.a. 2008, p. 16 waar men noemt dat ongeveer tien verzekeraars wedijveren voor de positie van leider (maar dat per branche verschillend kan zijn).
Londonck Sluijk 2017, p. 36.
In coassurantie is het gebruikelijk dat een volgbepaling wordt opgenomen in de verzekeringsovereenkomst waarmee volgverzekeraars zich contractueel ertoe verbinden de leidende verzekeraar te volgen in diens beslissingen. Zie uitvoerig daarover hoofdstuk 8 van dit boek.
EY 2014, p. 120 rn. 343.
EY 2014, p. 121 rn. 347.
Waarbij de precieze vraag als volgt luidde: Geef van de onderstaande factoren aan van hoe groot belang ze zijn bij het kiezen van de leidende verzekeraar: kennis aanwezig bij de verzekeraar (a), reputatie van de verzekeraar (b), het bod (premie) van de verzekeraar (c), financiële kredietwaardigheid/solvabiliteit van de verzekeraar (d), de wens van de verzekeringnemer/klant (e), de relatie/verhouding tussen de leider en de makelaar (f) en ervaringen uit het verleden (g). De respondenten konden kiezen uit de cijfers 1-10 (10 betekende de hoogste waarde op de schaal). Elk cijfer op de schaal 1 tot en met 10 mocht slechts een keer worden gegeven. Een vergelijkbare vraag is voorgelegd over de factoren op basis waarvan volgverzekeraars ervoor kiezen een leider te volgen. Omwille van de overzichtelijkheid heb ik ervoor gekozen de resultaten daarvan op te nemen in de appendix (zie bijlage II).
Ik teken daarbij aan dat de vraag mogelijk verkeerd is gesteld/geïnterpreteerd, omdat het voorkwam dat een factor meerdere keren werd gegeven terwijl het de bedoeling was dat ieder cijfer slechts één keer kon worden gegeven.
Als een ranking wordt gemaakt op basis van een optelsom van de toegekende cijfers per factor geeft dat het volgende resultaat: kennis (2067), het bod/premie (2010), reputatie (1927), ervaringen uit het verleden (1888), solvabiliteit & verhouding met de makelaar (beide 1828) en wens van de klant (1810). Zie voor de resultaten de appendix, onder II.
Baarsma e.a. 2008, p. 21.
Dit is doorgaans het geval in een ‘soft market’ waarbij er veel aanbod is wat de prijzen drukt. In een ‘hard market’ is het aanbod beperkt en zullen de prijzen hoger zijn. Zie Europe Economics 2016a, p. 38 en Baarsma e.a. 2008, p. 21.
Dit kunnen standaard beurspolissen zijn of makelaarspolissen, die kunnen bestaan uit gestandaardiseerde voorwaarden. Ik geef een afzonderlijke bespreking van de mededingingsaspecten bij standaardpolisvoorwaarden in hoofdstuk 7 van dit boek.
EY 2014, p. 122, rn. 350: ‘The most selected option for the four main subscription markets is that premiums are negotiated on the basis of pricing proposed by customer or broker (42%).’ De vier grootste inschrijvingsmarkten betreffen Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk. Deze optie maakte onderdeel uit van de volgende antwoordmogelijkheden (zie p. 122, rn. 350): premiums are negotiated on the basis of quotes provided by (re)insurers, premiums are determined by lead insurer, premiums are negotiated on the basis of pricing proposed by customer or broker, premiums are determined through standard tariff rates, premiums are set by brokers, premiums are determined in other ways. Er wordt bij aangetekend dat: ‘It should be stressed that several respondents considered that this question did not adequately reflect the complexity of the competitive process by which the leader's premium was determined.’
Van Velzen 2017, p. 18.
Uit het onderzoek van EY 2014, p. 133, rn. 377, blijkt dat de premie in de vier grootste coassurantiemarkten (Duitsland, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) in de meeste gevallen door de makelaar en de klant wordt voorgesteld aan de verzekeraars met wie daarover vervolgens wordt onderhandeld.
Ik wijs erop dat het in dit stadium mogelijk is dat de makelaar in de verstrekte informatie een indicatie geeft van de maximale premie die de klant wenst te betalen. Dit geeft dan voor de inschrijvers aan tot welk maximum zij in hun biedingen kunnen gaan.
Van Velzen 2017, p. 19. Hij stelt daarbij (in voetnoot 31 van zijn bijdrage in de bundel) dat als dat anders is, dat kan betekenen dat de makelaar terug moet naar zijn klant omdat de premiehoogte niet meer correspondeert met die uit de offerte.
Dat is niet nodig als de leider voor 100% het risico zal verzekeren.
De rol van een leidende verzekeraar
Een leidende verzekeraar (of: leider, ‘leader’) heeft een belangrijke positie bij de verzekering in coassurantie. Een leider is de eerste verzekeraar die tekent en hij heeft vaak het grootste aandeel in het risico.1 Hij wordt daarom ook wel de bovenstaande of eerste verzekeraar genoemd. Een leidende verzekeraar heeft vaak de meeste kennis van het risico in huis en hij neemt de leiding op zich bij de afhandeling van de schadeclaims.2 Om in aanmerking te kunnen komen voor de positie van leidende verzekeraar op een bepaald coassurantiecontract zal een verzekeraar in het algemeen dus over voldoende kennis en ervaring moeten beschikken ten aanzien van de verzekering van het desbetreffende risico. Bovendien zal een leidende verzekeraar over de financiële capaciteit en de kredietwaardigheid moeten beschikken om een significant aandeel in het risico te kunnen verzekeren.3
De selectie van een leidende verzekeraar
Het aantal verzekeraars dat in aanmerking komt voor de positie van leidende verzekeraar kan klein zijn.4 Niet alle verzekeraars zullen immers bereid of in staat zijn om als leider op te treden. Toch is de selectie van de leider van groot belang voor de basisvoorwaarden van het coassurantiecontract. Zoals gezegd, is het namelijk gebruikelijk dat de leider de basis legt voor de verzekeringsovereenkomst en dat met hem de voorwaarden en de premie worden uit-onderhandeld.5 Bovendien is de reputatie van de leidende verzekeraar van belang omdat de beslissing van de volgverzekeraars om mee te tekenen zal afhangen van de vraag welke verzekeraar als leider fungeert. Dat heeft ermee te maken dat in coassurantie de volgverzekeraars zich ertoe verbinden om de leider te volgen in diens beslissingen ten aanzien van bijvoorbeeld de schade-uitkering.6 Het belang van de leidende verzekeraar komt ook naar voren in onderzoek van EY waaruit blijkt dat de selectie van de leider het moment van de totstandkomingsprocedure is waarop de meest intensieve onderhandelingen en mededinging tussen de verzekeraars plaatsvindt:
‘Respondents agreed that the selection of the leader is where the main negotiation and competition takes place, and that this may involve more than one market, as brokers operate internationally and are able to take the same risk simultaneously to different markets in search of better terms’.7
De keuze welke verzekeraars geschikt zijn om door een makelaar te worden benaderd voor de positie van leider zal uiteindelijk ook een kwestie kunnen zijn van kennis en ervaring bij een makelaar van de (internationale) coassurantiemarkt.8 Al met al zijn dus verschillende factoren van belang die een rol spelen bij de vraag welke verzekeraar als leider mag optreden. Gedacht kan worden aan de kennis van een verzekeraar, diens reputatie op de markt, zijn uitgebrachte bod of de wens van de klant. De vraag kan worden gesteld welke waarde nu wordt gehecht aan dergelijke factoren die bepalend zijn voor de selectie van een leidende verzekeraar. Ik heb dit aspect voorgelegd in het praktijkonderzoek.9 De antwoorden zijn weergegeven in de appendix bij dit boek. Alle factoren blijken voor de respondenten van belang te zijn, waarbij de cijfers zeven tot en met 10 relatief het meest worden toegekend.10 De cijfer zeven tot en met 10 worden relatief het meest toegekend. Wel lijken de criteria kennis, het bod (premie) en de reputatie een net wat grotere rol te spelen bij de selectie dan de andere criteria.11
Het onderhandelen met leidende verzekeraars
Nadat een makelaar een keuze heeft gemaakt welke verzekeraar(s) hij zal benaderen om mee te dingen voor de positie van leider zal hij hen uitnodigen om een bod (gewenste premie en aandeel) uit te brengen.12 Daarbij kan een makelaar al een indicatie geven van de premie die hij in gedachten heeft, waarop de verzekeraar dan kan reageren.13 Een makelaar ontvangt en rangschikt de biedingen en zal naar aanleiding daarvan gaan onderhandelen met de potentiële leidende verzekeraars om de beste deal voor de klant te bereiken. In dit stadium kan overleg worden gevoerd tussen een klant (en/of zijn professionele risk manager), een makelaar en verzekeraars. Bijvoorbeeld als blijkt dat het risico wordt gekenmerkt door een grote schadelast of andere complexiteit, waarvoor aanvullende eisen worden gesteld. Met potentiële leidende verzekeraars zal ook worden besproken en/of onderhandeld tegen welke verzekeringsvoorwaarden het risico verzekerd zal worden. In de regel is het een makelaar die de voorwaarden voorstelt op basis waarvan hij het risico wenst onder te brengen.14 Er zal worden onderhandeld tegen welke premie het risico wordt overgedragen, maar ook welk gedeelte van het risico de onderneming zelf blijft dragen.15 Als een makelaar voldoende zekerheid heeft tegen welke premie en welke verzekeringsvoorwaarden hij het risico kan onderbrengen op de markt, zal hij overgaan tot het opstellen van een offerte voor de klant.16 Deze offerte zal in het algemeen zijn gebaseerd op een van een potentiële leider ontvangen (positieve) reactie op de door een makelaar gesuggereerde dekking en premie.17 Vervolgens worden de geselecteerde verzekeraars uitgenodigd om hierop een offerte uit te brengen met een gewenste premie en aandeel.18 Door de hoogte van de premie zal een makelaar dan vanwege de gevoerde vooronderhandelingen en marktkennis niet worden verrast.19 Welke verzekeraar als eerste verzekeraar mag optreden zal onder meer afhangen van een mix van kwaliteit en geboden prijs in de uitgebrachte offerte. Wanneer een makelaar met de leider een deal heeft bereikt om voor een bepaald aandeel te tekenen, is het zaak om de polis verder vol te krijgen.20 Dat brengt mij tot de bespreking van de hierboven aangeduide tweede fase in de onderhandelingsprocedure: het benaderen van de volgverzekeraars.