§1.2. Enkele terminologische opmerkingen

Onder `fmanciële functie' wordt verstaan het geheel van bevoegdheden dat door verschillende organen kan worden ingezet om de financiële handel en wandel van het college te beïnvloeden. Daarmee gaat het eigenlijk om een combinatie van de primaire betekenis van het Engelse begrip 'financial control' en de primaire betekenis van het Nederlandse begrip `fmanciële controle'. De 'financial control' schuilt vooral in de zeggenschap die de gemeenteraad (vooraf) heeft over het fmanciële beheer van het college door middel van het begrotingsrecht en in mindere mate door het recht (fmanciële) verordeningen vast te stellen. De `fmanciële controle' van het college geschiedt in die benadering achteraf. In veel gevallen is het de gemeenteraad die deze controle uitvoert, maar zij kan ook worden uitgevoerd door accountants en rekenkamers. Omdat het gaat om dualisering van de fmanciële functie, staan vooral die beïnvloedingsmechanismen centraal die door de dualisering van het gemeentebestuur zijn geraakt. Financiële controle in de zin van bestuurlijk of rechterlijk toezicht valt hier derhalve in beginsel niet onder.

De term `dualisering van de financiële functie' is om verschillende redenen problematisch. Allereerst lijkt deze te veronderstellen dat de gemeente of de gemeentelijke bestuursorganen überhaupt een 'financiële functie' hebben. Uiteraard hebben gemeenten fmanciën die moeten worden verworven, beheerd en gecontroleerd, maar gemeenten zijn daarmee nog geen financiële instellingen.

Gemeentelijke financiën zijn immers geen doel op zich; zij worden aangewend voor de verwezenlijking van beleidsdoelstellingen en het dienen van het algemeen belang. Daarin schuilt de functie van het gemeentebestuur en niet — althans niet primair — in zijn fmanciën. Een primair 'financiële functie' zoals bijvoorbeeld banken die hebben, ontbeert het gemeentebestuur derhalve. Verder ligt het niet voor de hand te spreken van de dualisering van een functie. Zoals in hoofdstuk 2 zal blijken, hebben de begrippen monisme en dualisme uitsluitend verklarende waarde ten aanzien van de onderlinge verhoudingen tussen gemeentelijke bestuursorganen (vooral de raad en het college). Het is deze verhouding die gedualiseerd kan worden en niet de afzonderlijke functies die de gemeente of de gemeentelijke bestuursorganen hebben.

Om bovenstaande redenen wordt de term `dualisering van de financiële functie' zoveel mogelijk vermeden. In plaats daarvan is ervoor gekozen te spreken van `fmanciële controle'. Daarbij moet echter worden bedacht dat 'controle' hier niet louter in haar primaire betekenis — het (achteraf) onderzoeken of iets voldoet aan bepaalde maatstaven — maar ook in haar secundaire betekenis — het beheersen van of zeggenschap hebben over iets — zal worden gebruikt. Financiële controle beslaat daardoor niet alleen de controle van de financiële handelingen van het college, maar ook de controle over deze handelingen (in de zin van het Engelse `fmancial control').