71.2.1 Digitale besluiten

Digitale besluiten kunnen worden omschreven als besluiten (in de zin van artikel 1:3 Awb) waarbij de uitkomst van een digitaal systeem (het softwareprogramma of ‘de computer’) bepalend is voor de inhoud van het besluit. Vaak wordt bij digitale besluiten gedacht aan de situatie ‘computers says no’. Dan wordt ook wel gesproken van geautomatiseerde besluiten.1 Dat betreft digitale besluiten waarbij er geen sprake meer is van enige menselijke tussenkomst nadat de, gelet op het toetsingskader voor het besluit relevante, gegevens in het systeem zijn ingevoerd. Deze vorm van digitale besluitvorming doet zich vooral voor bij besluiten die in zeer grote aantallen genomen moeten worden en kennen we op dit moment vooral bij besluiten over financiële belangen. Denk daarbij aan de besluiten van uitkeringsinstanties en de belastingdienst. Ik beperk me in deze bijdrage niet tot de geautomatiseerde besluiten. Naast deze geautomatiseerde besluiten kunnen onder digitale besluiten ook besluiten begrepen worden waarbij voor de onderbouwing van een besluit voor één of meer voor de uitkomst van het besluit bepalende aspecten op basis van een digitaal systeem een waarde wordt bepaald. Als voorbeeld kan gewezen worden op de situatie waarin voor de vraag of toestemming verleend kan worden voor een infrastructureel project – bijvoorbeeld de verbreding van een weg – op basis van een digitaal systeem wordt bepaald wat de gevolgen zijn voor geluidbelasting en luchtkwaliteit, maar waarbij de uiteindelijke afweging over het project, gelet op onder andere de gevolgen voor het milieu zoals die uit de toepassing van de digitale systemen volgt, door mensen wordt gemaakt en niet automatisch uit de computer rolt. Het besluit is niet volledig geautomatiseerd; de beoordeling van een mee te wegen aspect wordt wel gemaakt met behulp van de toepassing van een digitaal systeem.2