II.4.2.3 Conclusie

In een twee-partijengeschil bindt het gezag van gewijsde van een rechterlijke toetsingsuitspraak slechts partijen bij het geschil. De regel van stare decisis – krachtens welke lagere rechters de uitspraken van hogere rechters moeten volgen – zorgt er echter voor, dat de toetsingsuitspraak ook voor derden vaak gevolgen heeft. Sinds die jaren zestig van de vorige eeuw wordt steeds vaker ‘tegen’ wetgeving geprocedeerd met class actions in plaats van in een traditioneel twee-partijengeschil. Het gezag van gewijsde van een uitspraak in een class action bindt niet alleen eiser, maar ook alle leden van de class. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd die wijze van procederen nog kritisch benaderd. Daarna is die kritiek vrijwel verstomd. Kritiek op de omvang van het gezag van gewijsde van rechterlijke uitspraken in class actions werd daarbij echter zelden gehoord. Het bestaan van de regel van stare decisis die feitelijk reeds dezelfde rechtsgevolgen kon bewerkstelligen, kan het ontbreken van die kritiek verklaren.