3.7 Beschermingsmechanismen bij beperkte aansprakelijkheid

Er bestaan verschillende mechanismen om de belangen van de schuldeisers te beschermen onder een beperkt aansprakelijkheidsregime. Dit kan een mechanisme van dwingend recht zijn dat (strenge) voorwaarden aan de vennootschap stelt om ervoor te zorgen dat er voldoende kapitaal beschikbaar is waarop de schuldeisers zich kunnen verhalen, en dat er voor de schuldeisers voldoende informatie beschikbaar is om de risico's van de vennootschap te kunnen inschatten. Dit kapitaalbeschermingsmechanisme is erop gericht dat de schuldeisers voorafgaand aan het sluiten van een overeenkomst voldoende inzicht hebben in de financiële situatie van de vennootschap en dat voorziet in regels die onrechtmatige handelingen en faillissementen moeten voorkomen, in plaats van regels gericht op compensatie achteraf van de geleden schade. Een ander mechanisme is bescherming door middel van creditor self help. Dit houdt in dat de schuldeisers door de inrichting van hun contractuele relatie met de vennootschap, zichzelf kunnen beschermen tegen het risico van onvoldoende verhaal door de beperkte aansprakelijkheid.1 Zij kunnen hiervoor bijvoorbeeld zakelijke zekerheden zoals het eigendomsvoorbehoud, pandrechten en hypotheekrechten bedingen. Ook kunnen zij door gemaakte prijsafspraken een gedeelte van het risico compenseren. Voor de onvrijwillige schuldeisers of de nonadjusting schuldeisers is dit onmogelijk of niet haalbaar. Naast het wettelijke systeem en het creditor self help-mechanisme spelen ook doctrines, zoals de doorbraak van aansprakelijkheid en de wrongful- of fraudulent trading rules, een rol bij de bescherming van schuldeisers. Door deze leerstukken kunnen bestuurders of aandeelhouders naast de vennootschap (persoonlijk) aansprakelijk worden gehouden. Hierdoor kunnen schuldeisers na het moment van benadeling zich alsnog verhalen op het privé-vermogen van de bestuurders of aandeelhouders.

In de volgende paragrafen bespreek de beschermingsmechanismen en hun invloed op het gedrag van de betrokkenen bij de vennootschap en de gevolgen voor de belangen van de diverse schuldeisers. Daarna bespreek ik de leerstukken op grond waarvan aandeelhouders en bestuurders alsnog aansprakelijk kunnen zijn ondanks de beperkte aansprakelijkheid. Daarna kom ik toe aan de vraag welk beschermingsmechanisme de belangen van de schuldeiser het beste kan beschermen, welke analyse tegen de achtergrond van het utilisme en het kantianisme plaatsvindt. Hierna sluit ik de bespreking van het beperkte aansprakelijkheidsregime af en kom ik toe aan de bespreking van de verschillende aansprakelijkheidsregimes in het kader van de kleine besloten vennootschappen.