6.5.4 De relatie tussen arbiters en de Europese Commissie

Zoals in hoofdstuk 5 is gebleken kan de nationale rechter zich tot de Commissie richten om inlichtingen te vragen. Artikel 15 Verordening 1/2003 bepaalt dat de rechterlijke instanties van de lidstaten naar aanleiding van procedures tot toepassing van artikel 81 of 82 EG de Commissie kunnen verzoeken om inlichtingen waarover zij beschikt te verstrekken of haar advies kunnen inwinnen betreffende de toepassing van de communautaire mededingingsregels. De gemeenschapstrouw neergelegd in artikel 10 EG verlangt dat de gemeenschapsinstellingen en de lidstaten over en weer loyaal samenwerken om de doelstellingen van het Verdrag te verwezenlijken. Voor wat betreft de samenwerking tussen de Commissie en de overheidsrechter brengt de gemeenschapstrouw mee dat de Commissie de overheidsrechter moet bijstaan wanneer hij het Gemeenschapsrecht toepast..1 De gemeenschapstrouw brengt ook mee dat de overheidsrechter verplicht kan worden om de Commissie bij te staan bij de vervulling van haar taken (punt 15).2

Hoe zit dit nu met de arbiter? Een argument tegen de gelijkstelling van nationale rechters en arbiters is het feit dat de samenwerkingsmogelijkheden die in Verordening 1/2003 aan de rechter en de Commissie worden geboden niet (althans niet in een wettelijk neergelegd kader) aan een scheidsgerecht worden aangeboden. Net zoals bij het stellen van prejudiciële vragen het geval is, kunnen noch artikel 10 EG noch artikel 15 lid 1 van Verordening 1/2003 zorgen voor een juridische basis voor samenwerking tussen de Commissie en arbiters. Artikel 10 EG verplicht gemeenschapsinstellingen zoals de Commissie en het HvJ EG niet tot samenwerking met arbiters, nu de relatie tussen arbiters en de Commissie niet wordt beheerst door de gemeenschapstrouw ex artikel10 EG. Arbiters hoeven op hun beurt weer niet samen te werken met gemeenschapsinstellingen. Tussen de Commissie en arbiters bestaat dan ook geen enkele verplichting tot wederzijdse bijstand. Op formele basis is dus niet veel mogelijk. Op informele basis is daarentegen wel het een en ander mogelijk. De Commissie heeft een aantal maal arbitrale colleges op dezelfde wijze behandeld als nationale rechters.3 Het is te verwachten dat de Commissie in de toekomst meer en meer zal openstaan voor samenwerking met arbitrale colleges. Zeker nu de arbiter onder het nieuwe regime artikel 81 lid 3 zelf zal moeten toepassen. Dit zal vrijwel zeker meer economische en juridische vragen met zich mee brengen.

Een probleem dat zich bij de samenwerking tussen de Commissie en arbiters kan voordoen is de vraag of een scheidsgerecht ambtshalve het initiatief mag nemen en of een van de partijen zich eenzijdig in contact mag stellen met de Commissie.4 Het veelal vertrouwelijke karakter van een arbitrageprocedure en de bijbehorende procedurele aspecten die bij arbitrageovereenkomst of reglement zijn bepaald kunnen een complicatie vormen bij de samenwerking met de Commissie. In een arbitragereglement of arbitrageovereenkomst opgenomen richtsnoeren die handelen over de vraag hoe om te gaan met deze situaties, zouden kunnen helpen deze problemen zoveel mogelijk te vermijden.