1.1 Aanleiding tot het onderzoek

De samenleving verandert in hoog tempo en het recht staat voor de uitdaging dat tempo bij te houden. Het ondernemingsrecht vormt een factor die mede bepalend is voor de kansen, de welvaart en het welzijn van grote groepen mensen. Aanpassing van het ondernemingsrecht aan de maatschappelijke verandering is daarom van belang. Dit geldt ook voor het vennootschapsrecht, dat tot het ondernemingsrecht kan worden gerekend. Goed vennootschapsrecht sluit aan op de steeds veranderende economische realiteit van de wereld en hoort daarom gericht te zijn op innovatie.1

Met dit boek wil ik een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van het Nederlandse personenvennootschapsrecht. Ik wil iets toevoegen aan de inspanningen van anderen, waaronder Van der Grinten en Maeijer met hun ontwerpen, Wuisman, Tervoort en Mathey-Bal met hun dissertaties,2 Van Olffen met zijn burgerinitiatief,3 en de Hoge Raad die de laatste jaren veel goed werk heeft verzet, om zo spoedig mogelijk te komen tot een modern personenvennootschapsrecht. Aan vernieuwing op dit rechtsgebied bestaat dringend behoefte en de maatschappelijke betekenis van de personenvennootschap is aanzienlijk. Mij persoonlijk spreekt het onderwerp te meer aan, vanwege mijn interesse in zowel het ondernemingsrecht als het algemene vermogensrecht. Het personenvennootschapsrecht ligt op het snijvlak van die twee.

Ter onderstreping van het maatschappelijk belang van het onderwerp vermeld ik enkele gegevens over de ontwikkeling van het aantal personenvennootschappen en eenmanszaken gedurende de afgelopen 30 jaar:

De cijfers uit 1987 zijn per 1 januari.4

De cijfers uit 2012 zijn per 1 juli.5

De cijfers uit 2016 zijn per 1 september.6

Deze cijfers zijn gebaseerd op het aantal inschrijvingen in het handelsregister. Voor 1987 ontbreken cijfers over de maatschap, want maatschappen werden toen nog niet ingeschreven. In 2012 gold inmiddels de huidige regel dat maatschappen die een onderneming drijven inschrijvingsplichtig zijn. Andere maatschappen zijn niet in de cijfers meegenomen.