4.5.1 Algemene uitgangspunten

Art. 278 lid 1 Rv bepaalt dat het verzoekschrift onder meer een duidelijke omschrijving dient te bevatten van het verzoek en de gronden waarop het berust.5 Het niet-naleven van dit vereiste leidt tot niet-ontvankelijkheid, zij het dat de Ondernemingskamer toestaat dat in een aanvullend verzoekschrift alsnog de gronden (nader) worden aangevuld.6 Op grond van art. 2.2.3.3Procesreglement verzoekschriftprocedures handels- en insolventiezaken gerechtshoven 2008 dient het verzoekschrift eveneens een duidelijke aanduiding te bevatten van de naam en het adres van de verweerders en eventuele belanghebbenden. Niet vereist is dat verzoeker daarin ook de hem bekende verweren van de vennootschap of andere belanghebbenden verwerkt.7 De Ondernemings-kamer beveelt de oproeping van de verzoeker(s) en voor zover nodig van de in het verzoekschrift genoemde belanghebbenden (art. 279 lid 1 Rv). Iedere belanghebbende (daaronder begrepen de vennootschap) kan tot de aanvang van de behandeling of, indien de Ondernemingskamer dit toestaat, in de loop van de behandeling een verweerschrift indienen (art. 282 lid 1 Rv)8, zij het dat het ingevolge art. 2.1.3.2 Procesreglement verzoekschriftprocedures handels- en insolventiezaken gerechtshoven 2008 ‘in het belang van een goede voorbereiding van de zaak’ de voorkeur verdient dat een verweerschrift vijf werkdagen vóór de mondelinge behandeling wordt ingediend. Het verweerschrift dient ingevolge art. 282 lid 1 jo. art. 278 Rv een duidelijke omschrijving te bevatten van het verweer en de gronden waarop het berust. Art. 282 lid 4 Rv bepaalt dat het verweer een zelfstandig verzoek – waaronder mede wordt begrepen een reconventioneel of tegenverzoek9– mag bevatten, mits dit betrekking heeft op het onderwerp van het oorspronkelijk verzoek. De Ondernemingskamer kan de oorspronkelijk verzoeker(s) en de overige belanghebbenden de gelegenheid geven tegen dit tegenverzoek een verweerschrift in te dienen. Art. 283 Rv geeft verzoeker(s) de bevoegdheid, zolang de Ondernemingskamer nog geen eindbeschikking heeft gegeven, het verzoek of de gronden daarvan te verminderen dan wel schriftelijk te veranderen of te vermeerderen.10 In het geval van verandering of vermeerdering is art. 130 Rv van overeenkomstige toepassing: belanghebbenden zijn bevoegd hiertegen bezwaar te maken, op grond dat de verandering of vermeerdering in strijd is met de eisen van een goede procesorde.11

Uit art. 19 Rv volgt dat de Ondernemingskamer de belanghebbenden (waaronder de vennootschap) in de gelegenheid moet stellen op een behoorlijke wijze kennis te nemen van de stukken en hun standpunten naar voren te bren-gen en toe te lichten en zich over elkaars standpunten uit te laten.12 Bovendien volgt uit de beschikking van de Hoge Raad inzake ATR Leasing dat belanghebbenden hun standpunt kenbaar mogen maken over alle aspecten van een verzoek tot het instellen van een onderzoek en het treffen van onmiddellijke voorzieningen.13 De Ondernemingskamer dient er – ook ambtshalve – op te letten dat het beginsel van hoor en wederhoor wordt nageleefd.14 Schending van art. 19 Rv – dat uiteraard ook ziet op het geval dat belanghebbenden in hun verweerschrift een tegenverzoek indienen (art. 282 lid 4 Rv) – maakt dat de beschikking in cassatie kan worden vernietigd wegens strijd met de beginselen van een goede procesorde. Uit (vaste) jurisprudentie van de Hoge Raad blijkt dat het beginsel van hoor en wederhoor met name dient te worden gewaarborgd indien bescheiden kort vóór of op de terechtzitting waarop zij aan de orde komen, worden overgelegd.15 De rechter moet er ambtshalve op toezien dat deze bescheiden niet van dien aard zijn dat de tijd en gelegenheid voor een behoorlijke kennisneming ervan en een deugdelijke voorbereiding van verweer ertegen ontbreken. De rechter dient bovendien, met het oog op controle door de hogere rechter van de naleving van dit fundamentele beginsel, te vermelden dat hij ofwel een bepaalde maatregel heeft genomen op grond waarvan kan worden aangenomen dat voormelde kennisneming en voorbereiding alsnog hebben kunnen plaatsvinden (bijvoorbeeld de onderbreking van de behandeling van de zaak voor een bepaalde termijn, zodat partij- en alsnog de gelegenheid hebben op een behoorlijke wijze kennis te nemen van het stuk16), ofwel dat de wederpartij er mee heeft ingestemd dat de rechter zonder enige maatregel met het stuk rekening zou kunnen houden.