1.4.5 Rechtsvergelijkend onderzoek

Dit onderzoek bevat geen rechtsvergelijkende component in die zin dat gestructureerd onderzoek gedaan is naar de omvang van strafvorderlijke beleidsvrijheid in andere landen. Een inventarisatie van het geldende recht en van de uitgangspunten in andere jurisdicties zou op zich interessant kunnen zijn, maar valt buiten de reikwijdte van de gekozen probleemstelling. Aanvullend onderzoek naar het legaliteitsbeginsel en het opportuniteitsbeginsel in andere lidstaten van de Europese Unie zal waarschijnlijk niet veel resultaat opleveren wanneer de vraag is welke invloed het recht van de Europese Unie op die beginselen heeft. Die invloed laat zich immers vooral gelden in landen waarin de beleidsvrijheid aanzienlijk is, en het lijkt erop dat Nederland zich in dat opzicht op eenzame hoogte bevindt. De verwachting is dat er in andere landen daarom hooguit een vergelijkbare beïnvloeding waar te nemen is. Vergelijking met andere stelsels kan wel van belang zijn als het gaat om het verkennen van oplossingsrichtingen. In dit onderzoek kan helaas slechts in zeer beperkte mate inspiratie worden geput uit buitenlandse stelsels. Voor een dergelijk perspectief, dat in het licht van de bevindingen uit dit onderzoek nuttige inzichten kan opleveren, is hier geen plaats, maar dat is in de gekozen benadering ook niet noodzakelijk.

Een opmerking met betrekking tot het recht van de andere lidstaten komt zoals gezegd slechts sporadisch voor in dit onderzoek; voor meer systematische beschouwingen zij verwezen naar andere literatuur. Onder meer op internationale conferenties is vergelijkend onderzoek naar de uitgangspunten van legaliteit en opportuniteit gepresenteerd, zoals bij de AIDP.1 Verder hebben organisaties zoals de Raad van Europa onderzoek verricht en aanbevelingen gedaan met betrekking tot dit onderwerp.2 Ook is vanuit Nederlands perspectief door Tak onderzoek gedaan naar het legaliteitsbeginsel in Duitsland.3 Met name in Duitsland is veel geschreven over het legaliteitsbeginsel en het opportuniteitsbeginsel, wellicht omdat door het bestaan van een wettelijke vervolgingsverplichting het onderwerp meer een juridische inhoud krijgt en zich daarom leent voor rechtswetenschappelijk onderzoek.4 Maar ook in andere jurisdicties is onderzoek gedaan naar het opportuniteitsbeginsel en het legaliteitsbeginsel.5 Daarnaast zijn de stelsels van opportuniteit en legaliteit, of in iets bredere zin de inrichting en het functioneren van het Openbaar Ministerie, het onderwerp geweest van meerdere rechtsvergelijkende wetenschappelijke studies,6 waarbij soms ook Nederland één van de onderzochte jurisdicties was.7 Het meest recente voorbeeld daarvan betreft het proefschrift van Went.8